پنجشنبه ۰۹ مرداد ۱۳۹۳ - 05 شوال 1435

پیامبران

مسلمانان جهان

علماء و أعلام

از منظر دیگران

اماکن اسلامی

مناجات و أدعية

أهل بیت (ع)

خدمات فرهنگی اجتماعی

مقالات

استفتاءات

تألیفات

اخبار

زندگی نامه

پديده كفر در جامعه

 

مقالات

 

بسم الله الرحمن الرحيم

الحمد لله رب العالمين والصلاة والسلام علی سيدنا محمد وعلی آله الطيبين الطاهرين و اصحابه المنتجبين و علی جميع الانبياء و المرسلين

 

شك در عقيده

يكی از مسائلی كه در اين بحث بدان خواهيم پرداخت، مسأله شك در اصول اعتقادی است، به نحوی كه انسان نه اين اصول را رد كند و نه آن‌ها را بپذيرد، بلكه در حالتی از شك و ترديد باقی بماند، يعنی انسان دچار بعضی از شبهاتی گردد كه او را از وضوح دور گرداند. در نتيجه پيرامون وجود خداوند، رسالت پيامبر(ص) يا پاي‌بندی به روز آخرت سؤال داشته باشد. آيا شك كننده كافر است؟

شايد بعضي‌ها تصور كنند كه كفر يك مفهوم عدمی است كه در درون خود عدم اعتقاد را دارد كه سبب مي‌گردد شك يك حالت منفی در جنبه اعتقادی به شمار آيد. ولی در اين باب بايد قدری تأمل به خرج دهيم. اندكی توجه نشان مي‌دهد كه كفر در مفهوم لغوی و عرفی آن، يك عنوان ايجابی است و نشان دهنده‌ی انكار يك انديشه و التزام به رد آن مي‌باشد. اين مسأله از تفسير لغت كفر بر مي‌آيد. چرا كه در لغت كفر به معنای پوشاندن شيء است. يعنی دور كردن آن از معرض ديد و تصور، به نحوی كه در برابر بيننده يا ملتزم به نظر نيايد. به همين جهت گفته شده است كه كفران نعمت به معنای انكار آن است.

حالت شك ممكن است به دو صورت تجسم پيدا كند:

1- انتخاب شك، به نحوی كه اندك اندك به حالتی از انكار تبديل شود. چرا كه او دنبال حقيقت نيست تا بخواهد از طريق شك بدان برسد، از اين رو ايمان را انكار مي‌كند و كفر را مي‌پذيرد. همان‌گونه كه در فرمايش الهی آمده است: «وجحدوا بها واستيقنتها انفسهم(نحل/14) و همان‌گونه كه در گفتارهای خود اشاره داشتيم اين وضعيت مثل حالت ملحدان دنياست. زيرا ملحد كسی است كه وجود خداوند را انكار مي‌كند، در حالی كه دليلی برای نفی خداوند ندارد.

امام صادق(ع) در حديثی به صورت اشاره مي‌دارد و مي‌فرمايد: «هر كسی كه به خدا و پيامبرش شك برد، او كافر است.» محمد بن مسلم در روايتی از آن حضرت مي‌گويد: من نزد امام صادق(ع) بودم كه ابا بصير بر آن حضرت وارد شد و گفت: ای ابا عبدالله! درباره كسی كه در وجود خداوند شك كند چه مي‌فرماييد؟ حضرت فرمود: كافر است ای ابا محمد! گفت: در پيامبر خدا شك كند؟ فرمود: كافر است. گويد: سپس به زراره متوجه شد و فرمود: اگر انكار كند، كفر ورزيده است.

در حديث ديگری امام صادق(ع) مي‌فرمايد: «اگر بندگان ندانستند و ايستادند و انكار نكردند، كفر نورزيده‌اند.» اين حديث با صورت دوم هماهنگی دارد كه مساوی با كفر نيست.

از امام باقر(ع) يا صادق(ع) درباره‌ی گفتار ابراهيم(ع) كه وقتی ستاره را ديد فرمود: «اين پروردگار من است.» روايت شده است كه فرمود: «او در جست‌و‌جوی پروردگار بود و به كفر نرسيده بود و اگر هر يك از مردم چنين بينديشند، مثل آن حضرت هستند.» دعوت به انديشه و تدبّر و جست‌وجو در سير انسان به سوی ايمان، كه در قرآن و سنّت آمده است، مؤيد همين امر است. زيرا چنين انسانی از جهل مي‌آغازد و سپس به شك روی مي‌آورد. شكی كه از طريق تفكر درونی يا گفتمان با ديگران او را به سوی بررسی عناصر ايمان سوق مي‌دهد. اين روش از اين آيه كريمه قابل برداشت است: «و إنّا أو إياكم لعلی هدی أو فی ضلال مبين»(سبأ/24) او مسأله را طوری طرح مي‌كند كه گويا موضع بين او و بين كافر است تا اينكه طرف مقابل را به سوی ترديد در اعتقاداتش سوق دهد. اين نوع گفتمان يك حركت مثبت در سير حقيقت جويی است.

با توجه به آن‌چه آمد مي‌توانيم به يك موضع ميانه برسيم. يعنی عدم ايمان اگر حالتی از انكار را نداشته باشد، كفر نيست. زيرا كفر همان خود انكار است. امام محمد باقر(ع) مي‌فرمايد: «هر چيزی كه اقرار و تسليم آن را بكشاند همان ايمان است و هر چيزی كه انكار آن را بكشاند همان كفر است.»

 

التزام ظاهری به ايمان

ممكن است مسأله ديگری مطرح شود و آن اظهار ايمان و درون داشتن كفر است. طبيعی است شخصی كه شك دارد نه مسلمان است و نه كافر. چنين فردی در زبان مسلمان و در دل كافر است. مانند بسياری از كسانی كه از روی طمع يا ترس به اسلام گرويدند، و شهادتين را بر زبان جاری ساختند. اينان به محتوای شهادتين باور نداشتند. ولی التزام خود را به اسلام اعلام داشتند تا بخشی از جامعه اسلامی شوند و با آنان مثل مسلمانان رفتار شود. به عبارت ديگر: آنان به قوانين اسلامی پاي‌بند هستند و قوانين اسلامی بر آنان تطبيق مي‌شود، ولی آنان از نظر فكری به اسلام ملتزم نيستند. اينان چه حكمی دارند؟ آيا آنان طبق آن‌چه كه اظهار داشته‌اند مسلمان شمرده مي‌شوند؟ تا طبق كفری كه در دلهای ايشان وجود دارد، كافر به شمار مي‌آيند؟

چنين افرادی در جامعه نوپای اسلامی بسيار تبارز داشتند. قرآن كريم از اينان به منافق تعبير مي‌كند و مي‌فرمايد: «وإذا لقوا الذين آمنوا قالوا آمنّا و إذا خلوا إلی شياطينهم قالوا إنّا معكم انّما نحن مستهزئون» (بقره/14) در قرآن كريم سوره­ای به ايشان تعلق دارد. منافقان كسانی هستند كه اظهار ايمان كردند ولی در باطن كافر بودند. پس ايشان مؤمن نيستند؛ زيرا ايمان مبتنی بر پذيرش اعتقادات اسلامی است. اينان كافر هم نيستند، زيرا كفر به معنای انكار اسلام است و فرض بر اين است كه اينان انكار نكرده‌اند.

بر اينان كلمه اسلام روا داشته مي­شود و اگر اين تعبير درست باشد، ايشان تابعيت اسلامی دارند. از اين رو به اينان زن داده مي‌شود و از ايشان زن گرفته مي‌شود و همه‌ی قوانين اسلامی بر ايشان مترتب است. خصوصاً كه سياست پيامبر(ص) اين بود كه مشركان را از جامعه مشرك دور كند. از اين رو پذيرفت كه اينان به صورت قانونی وارد اسلام شوند. در جامعه اسلامي، حضرت محمد(ص) مي‌فرمود: «هر كسی كه لا إلا الّا الله و محمد رسول الله بگويد مال و خون و ناموس او در امان است.» در قرآن كريم نيز مي‌خوانيم: «و إن أحد من المشركين استجارك فأجره حتی يسمع كلام الله ثم أبلغه مأمنه»(توبه/6)، يعنی بگذار كه اين انديشه به گوش او برسد، سپس او را به جايگاه اصلي‌اش برسان.

آيه به صورت روشن توضيح مي‌دهد كه اينان مسلمان هستند، يعنی اسلام به قول امروزی به ايشان تابعيت اسلامی داده است. مثل امروز كه كشورها به هر فردی كه در آن بدنيا بيايد يا نياكانش در آن بوده باشند چه به قضيه كشور باور داشته باشند و يا نداشته باشند، تابعيت مي‌دهند. حتی اگر او با كشور ضديت داشته باشد يا به همراه بيگانگان عليه آن توطئه كند و به قوانين آن كشور ملتزم نباشد. اين آيه مي‌فرمايد: «قالت الأعراب آمنّا قل لم تؤمنوا»(حجرات/14) زيرا ايمان حاصل پويايی عقل و باور به محتوای ايمان است و همين‌طور پويشی قلبی و عملی است. «ولكن قولوا أسلمنا ولمّا يدخل الايمان فی قلوبكم» يعنی كار خود را به اسلام و جامعه اسلامی سپرديم. در حالی كه در حقيقت ايشان مؤمن نبودند. با توجه به اين معنا مي‌توانيم با كسانی كه تحت تأثير شرايط خاص مي‌خواهند وارد اسلام شوند تعامل به خرج دهيم. مثلاً  غير مسلمانی مي‌خواهد با زن مسلمانی ازدواج كند و معلوم است كه برای زن مسلمان جايز نيست كه با غير مسلمان ازدواج كند. لذا چنين انسانی مي‌آيد و مي‌گويد مي‌خواهم شهادتين را بر زبان جاری كنم. آيا ما به همين مقدار بسنده كنيم يا نه؟

اين مسأله دو حالت دارد. يك زمان شهادت بر زبان جاری مي‌كند ولی وضعيت اجتماعی او از نظر وابستگی دينی مثل گذشته است، يعنی اگر مسيحی بوده است باز هم به كليسا رفت و آمد كند، اسلام چنين كسی پذيرفته نيست. زيرا اسلام او فقط يك‌سری جملاتی است كه بدون داشتن واقعيت عملي، تنها بر زبان او جاری شده است.

منظور ما اين نيست كه او بايد به اسلام ملتزم باشد تا حكم اسلام بر او جاری شود. مثلاً نماز بخواند، روزه بگيرد، حج به جا آورد و ساير عبادات را انجام دهد. چرا كه مسلمانهای غير ملتزم هم وجود دارند. ولی با اين حال مسلمان به حساب مي‌آيند. بلكه منظور ما اين است كه اظهار شهادتين حاكی از وارد شدن او در چارچوب جامعه اسلامی باشد. يعنی تمام وظايف و اختيارات مسلمانان را داشته باشد، هرچند كه از نظر فكری به محتوای اعتقادی اسلام ملتزم نباشد.

پس در حالت دوم او مسلمان است و برای ما جايز است كه احكام اسلام را بر او جاری بسازيم. او مي‌تواند با زن مسلمان ازدواج كند. پس اين نكته بايد مد نظر گرفته شود.

زيرا بعضی از مردم ممكن است امر برايشان مشتبه شده و به شهادتين بسنده كنند، بلكه اينان بايد اظهار شهادتين خود را ادامه دهند تا بخشی از جامعه اسلامی شده و از نظر عملی نيز وارد بافت اسلامی شوند. از اين رو مي‌توان انسانی را كه از روی طمع يا بيم شهادتين را اظهار كرده است ولی در دل اعتقادی به شهادتين خود ندارد مسلمان به حساب آورد ولی نمي‌توان او را مؤمن دانست.

 

شك در ايمان

در مقابل آن شكی وجود دارد كه داخل در ايمان است. مثل شكی كه به بسياری از مسلمانان در باب توحيد و معاد يا عقايد ديگر دست مي‌دهد. اين شك حاصل بعضی از وسوسه‌ها يا بعضی حالت‌های روانی است. ولی اينان حقيقتاً به اسلام ملتزم هستند. چنين شكی هيچ تأثيری در ايمان و اسلام اينان ندارد. چرا كه شكی غير ثابت است.

صحبت پيرامون كفر باقی ماند. يكی از مسائل حديثی از امام جعفر‌صادق (ع) است كه در آن نحوه تعامل قرآن با واژه كفر با همه‌ی معانی گوناگون آن به تفصيل آمده است.  ان‌ شاء ‌الله هفته بعد در اين‌‌باره سخن خواهيم گفت. والحمد لله رب العالمين


ارسال این صفحه به دوست | نسخه قابل چاپ

تعداد بازدید کننده ها:  1905

شب قدر

در موسم رحمت و غفران الهی، دل‌های خود را متوجه خدا کنید

چگونه با روزه‌داری، نفس خود را بر اساس تقوا تربیت کنیم؟

وحدت اسلامی و موانع روانی و سیاسی / مقاله‌ای از علامه مرجع(قدس سره)

اسلام رو در رو با چالش‌های فکری / مقاله ای از علامه مرجع(ره)

پدیده تکفیر و خطرات آن برای جامعه اسلامی

عاشورا، قیام برای اصلاح امت اسلامی

پیام‌های سیاسی حج / علامه مرجع آیت الله العظمی سید محمد حسین فضل الله(ره)

مسئولیت ما در دوران غیبت

نقش سیاق از نگاه علامه فضل‌الله

«من وحی القرآن» تفسیری اجتماعی و واقع گرایانه

مراحل انحطاط اجتماعی بنی‌اسرائیل از دیدگاه علامه فضل‌الله(ره)

عاشورا فرا‌تر از مذاهب و ادیان

ماهیت تربیت قرآنی در نگرش علامه فضل‌الله(ره)

گرایش عقلی و اجتهادی در تفسیر «من وحی القرآن»

علامه فضل‌الله(ره) و کرانه‌های معنایی آیات قرآن

علامه فضل‌الله(ره) و تغییر جنسیت از منظر قرآن

علامه فضل‌الله و منطق قرآنی دعوت

علامه فضل الله و گستره معارف قرآن

علم پیامبر و امام در تفسیر «من وحی القرآن»

علامه فضل‌الله و تفسیر قرآن به قرآن

عصمت پیامبران در تفسیر «من وحی القرآن»

جهان شناخت علمی ‌ـ ‌قرآنی در داوری فضل‌الله

تفسیر شناخت «من وحی القرآن»

بلاغت محوری در شیوه تفسیری علامه فضل‌الله

قرائتی اسلامی از آزادی و دموکراسی / علامه مرجع(ره)

بررسی تطبیقی دیدگاه کلامی علامه طباطبایی و علامه فضل‌الله

انتظار از متن در تفسیر «من وحی القرآن»

صراحت و گفتگو، راه ما برای رفع فتنه / مقاله ای از سیدعلی فضل الله

سکانداري اسلام پس از رسول اکرم / علامه مرجع (قدس سره)

ولایت فقیه، شورا و دموکراسی / علامه مرجع (قدس سره)

زهرا الگوی زنان عالم / مقاله ای از علامه مرجع (قدس سره)

این است راز زهرا(س) / مقاله ای از علامه مرجع(ره)

جنبش‌های اسلامی و ضرورت نظریه پردازی

مسئولیت ما در قبال انقلاب ها و بیداری عربی / علامه سید علی فضل الله

نگاه اسلامی به اهدای عضو

زن نمونه در حماسه حسینی

به سوی عاشورای اسلامی

تأملاتی اسلامی در موضوع اقلیت ها

شرح دعای افتتاح / معظم له (قدس سره) / بخش پنجم

شرح دعای افتتاح / معظم له (قدس سره) / بخش چهارم

شرح دعای افتتاح / معظم له (قدس سره) / بخش سوم

شرح دعای افتتاح / معظم له (قدس سره) / بخش دوم

شرح دعای افتتاح / معظم له (قدس سره) / بخش اول

ویژه نامه اولین سالگرد ارتحال معظم له / 6

ویژه نامه اولین سالگرد ارتحال معظم له / 5

ویژه نامه اولین سالگرد ارتحال معظم له / 4

ویژه نامه اولین سالگرد ارتحال معظم له / 3

ویژه نامه اولین سالگرد ارتحال معظم له / 2

ویژه نامه اولین سالگرد ارتحال معظم له / 1

نگاهی به اندیشه‌های امام خمینی

بیداری اسلامی، مشکلات، موضعگیری‌ها و چشم اندازها

عاشورا؛ قضیه، چالش و رویارویی / مقاله ای از معظم له (رضوان الله علیه)

نگاهى اسلامى به عاشورا

مفهوم شورا از نظر قرآن / قسمت 9

پیام تسلیت آیت الله شیخ محمد مهدی آصفی به مناسبت رحلت معظم له

پیام تسلیت علامه سید محمد حسن امین به مناسبت رحلت معظم له

پیام تسلیت الازهر به مناسبت رحلت معظم له

آخرین لحظه های سید

مجلس بزرگداشت معظم له در مالزی برگزار شد

پیام تسلیت مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم

پیام تسلیت طلاب پاکستان

پیام تسلیت آیت الله العظمی صادقی تهرانی

پیام تسلیت سازمان بسیج دانشجویی دانشگاه‌های کشور

پيام تسليت نمايندگان مجلس ایران

پیام تسلیت جامعه روحانیت آذربایجان شرقی

پیام تسلیت نماينده ولی فقيه و سرپرست حجاج ايرانی

پيام تسليت حضرت آيت الله العظمی صانعی

پيام تسليت حضرت آيت الله العظمی گرامی

پیام تسلیت دفتر تبليغات اسلامی به مناسبت رحلت معظم له

پیام تسلیت آيت‌الله العظمی بيات زنجانی به مناسبت رحلت معظم له

پیام تسلیت نماينده مقام معظم رهبری و استاندار مازندران

پیام تسلیت نايب رئيس مجلس به مناسبت رحلت معظم له

پیام تسلیت سيد حسن نصر الله به مناسبت رحلت معظم له

نگرشی بر انديشه امام خمينی / مقاله ای از معظم له

شخصیت قرآنی زن / مقاله ای از معظم له

زن در نظام اجتماعی اسلام / مقاله معظم له

جستاری در کتاب

حجاب امری دینی یا طائفه ای؟ / مقاله معظم له

تأثیر روابط خانوادگی بر شخصیت کودک / مقاله معظم له

تأثیر محیط اجتماعی بر کودک / مقاله معظم له

تأملاتی اسلامی پیرامون کودک / مقاله معظم له

بیانیه نهایی کنفرانس "جدال رابطه فلک و فقه"

فقیه و حاکمیت

فرزند بین اطاعت و نیکی به والدین

تأملاتی قرآنی در باب روش / مقاله معظم له

زن در دائره روابط زناشویی / مقاله معظم له

اسلام میان واقعگرایی و آرمانگرایی / مقاله ای از معظم له

پیامهای معنوی و فکری و عملی حج / مقاله معظم له

نقش دين در جامعه انساني / مقاله معظم له

نگرشی نوین به کتاب "الاجتهاد بین أسر الماضی و آفاق المستقبل"

تأملی در باب تقريب / مقاله معظم له

اسلام فعال سازی خرد و باور است

شهید صدر، پویش استثنایی در دنیای اندیشه

نگاهی به کتاب

مفهوم شورا از نظر قرآن / قسمت 8

مفهوم شور از نظر قرآن / قسمت 7

مفهوم شورا از نظر قرآن / قسمت 6

امام صادق(ع) و ريشه دار سازي اسلام در زندگي مردم

مقاله معظم له به مناسبت درگذشت محمود درويش، شاعر فلسطينی

مفهوم شورا از نظر قرآن / بخش چهارم

مفهوم شورا از نظر قرآن / بخش سوم

زن در عرصه زندگي

اين است زهرا / ترجمه­ای از قصیده علامه مرجع سید فضل الله

ارزیابی ابعاد شخصیتی امام خمینی / مقاله ای از معظم له (قسمت دوم)

ارزیابی ابعاد شخصیتی امام خمینی / مقاله ای از معظم له (قسمت اول)

فرهنگ اسلامی در دنیای متغیّر / مقاله ای از معظم له

قرائتی عقلانی از حملات واکنشی غرب به اسلام / مقاله ای از معظم له

پیام توحید ضدیت با بت پرستی و به بردگی گرفتن انسانهاست

عاشورا و چالش هاى فكرى و فرهنگى معاصر

مفهوم شورا از نظر قرآن / بخش دوم

مفهوم شورا از نظر قرآن / بخش اول

شرح دعای امام زین العابدین (ع) در وداع با ماه رمضان

مسؤوليت ما در دوران غيبت

ریا در قرآن

درنگى در شيوه بيانى قرآن

ضرورت يك انقلاب فقهی

عاشورا فرياد بلند حق و آزادی / مقاله از از معظم له

نقش منبر حسينی / مقاله ای از معظم له

وجوه كفر / بخش دوم

وجوه كفر / بخش اول

پديده كفر در جامعه

حج سفر معنوی به سوی خداوند

طاغوت و تأثيرات آن بر عقيده و زندگی

مسأله حجاب اسلامي، چالش دين و قانون / مقاله ای از معظم له

جنگ بدر، چرايی و زمينه­های آن

مقاله روزنامه النهار پيرامون تداوم فعاليت هاى معظم له در بيمارستان

تزكيه نفس

نقش دين در جامعه انسانی / بخش دوم

نقش دين در جامعه انسانی / بخش اول

عدالت گستری در تمام زندگی

سؤالهايی از رئيس جمهور آمريكا

بوش، شيطان ابله

انتفاضه فلسطين حال و آينده (4)

مقاومت همان جامعه عرب است

انتفاضه فلسطين، حال و آينده(3)

امام على(عليه السلام)

انتفاضه فلسطين، حال و آينده (2)

فاطمه در نقش همسر

ميلاد زهرا: ميلاد زن مسلمان

مديريت مال و ثروت از ديدگاه قرآن كريم

انتفاضه فلسطين، حال و آينده / بخش اول

قرائتی نو از قرآن

زن مظهر رحمت است

آزادی بيان از ديدگاه اسلام

8 مارس سالگرد ترور علامه فضل الله يادآور تروريسم جهانى آمريكا

گزارش روزنامه المستقبل از تحركات سياسی و ارتباطات معظم له با رسانه‌ها و ديپلماتهای غربي

مرجع مظلوم در بیان معظم له (ویژه سالگرد شهادت آیت الله العظمی سید محمد صدر)

تعامل با زمان

جشنهای ولادت

رابطه اسلام و غرب

امام صادق (ع) دايرة المعارف معرفت و رسالت

امام علی (ع)، عابد و صابری مراقب

زينب، كربلاى جارى

اسلام و نقش اجتماعى زنان

بررسی فقهی ثبوت هلال از دیدگاه معظم له

فقه حقوقى (زن)

نگاهى اسلامى به عاشورا

پارلمان؛ وظايف، مسووليت ها و امتيازات



آدرس :ایران، قم، 45 متری عماریاسر، کوچه 5، پلاک 17 - كد پستي:3715713776 و يا صندوق پستي: 3466 - 37185

تلفن:37712316- 37727782- 982537723382+ / فاكس: 982537711893+

پست الكترونيكي: info@bayynat.ir