خطبه جمعه، 28 شهریور ماه 1399

مطالب مهم خطبه اول: ماه صفر و نحوست؟! / روایاتی که نحوست را نفی می‌کنند / یادکرد قرآن کریم از روزهای نحس / درمان پدیده شوم انگاری.

مطالب مهم خطبه دوم: لبنان زیر چرخ بحران‌ها / توازن‌هایی که به نفع کشور هستند / بازگشت تروریسم / هیچ اشغالگری مشروعیت ندارد / سالگرد فاجعه کشتار صبرا و شتیلا.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

1 صفر 1442 هـ برابر با 28 شهریور ۱۳۹۹ هـ و 18/9/٢٠٢٠ م

ماه صفر، نحس و شوم نیست

 

مطالب مهم خطبه اول:ماه صفر و نحوست؟! / روایاتی که نحوست را نفی می‌کنند / یادکرد قرآن کریم از روزهای نحس / درمان پدیده شوم انگاری.

مطالب مهم خطبه دوم:لبنان زیر چرخ بحران‌ها / توازن‌هایی که به نفع کشور هستند / بازگشت تروریسم / هیچ اشغالگری مشروعیت ندارد / سالگرد فاجعه کشتار صبرا و شتیلا.

 

خطبه اول:

خداوند سبحانه و تعالی می‌فرماید: «قُلِ اللَّهمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» صدق الله العظيم.

امروز ماه صفر برای ما آغاز شد. این ماه نیز مانند سایر ماه‌های قمری است که خداوند سبحانه و تعالی اشاره داشته این ماه‌ها از زمانی که هستی، آسمان‌ها و زمین ایجاد شدند و پیش از این که انسان به وجود آید، وجود داشته‌اند: «إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ الله اثْنَا عَشَرَ شَهْراً فِي كِتَابِ الله يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ».

 

ماه صفر و نحوست؟!

ولی جالب است که خیلی‌ها این ماه را نحس می‌دانند. به نحوی که با آمدن این ماه برخی‌ها از بروز بلایا و عدم توفیق به هراس می‌افتند. حتی می‌بینیم که برخی‌ها در این ماه برای در امان ماندن از نحوست از ازدواج، خرید خانه و اجرای عقود و معاملات نیز پرهیز می‌کنند. گاهی نیز این ترس با نگرانی نسبت به بروز بیماری‌ها و مصائب نیز همراه است.

این ویژگی به ملت و دولت خاصی اختصاص ندارد بلکه آن را در برخی ملت‌ها و دولت‌ها مشاهده می‌کنیم. چون هستند ملت‌هایی که برخی اعداد خاص یا دیدن برخی حیوانات، پرندگان و نظایر آن را شوم می‌دانند.

ولی خطرناکی قضیه وقتی است که به آن جنبه دینی داده شود. ماه صفر چنین وضعیتی دارد. برای مثال در برخی از کتب ادعیه می‌خوانیم که درباره ماه صفر آمده است: «بدان که این ماه به نحوست معروف است و برای رفع نحوست آن چیزی بهتر از صدقه دادن، توکل بر خداوند، خواندن دعاها و تعویذهای مأثوره نیست؛ بنابراین کسی که می‌خواهد از بلایایی که در این ماه نازل می‌شوند، مصون بماند، هر روز ده مرتبه این دعا را بخواند: يا شَديدَ الْقوى، وَيا شَديدَ الْمِحالِ، يا عَزيزُ يا عَزيزُ يا عَزيزُ، ذَلَّتْ بِعَظَمَتِكَ جَميعُ خَلْقِكَ، فَاكْفِنى شَرَّ خَلْقِكَ.»

 

روایاتی که نحوست را نفی می‌کنند

ولی کسی که سند و محتوای احادیث وارد شده از پیامبر خدا(ص) و ائمه(ع) را مورد بررسی و تتبع قرار دهد می‌تواند ثابت کند که نه نحوست ماه صفر یا وجود ماه یا روزهای نحس صحت دارد و نه احادیثی که از نحوست آن سخن می‌گویند. خداوند سبحانه و تعالی چیزی در زمان قرار نداده است که روی زندگی انسان تأثیر بگذارد و موجب سعادت و شقاوت او شود.

چون در محاسبات خداوند سبحان، زمان ظرفی است که حوادث در آن جریان می‌یابند و این ظرف نقشی در به وجود آمدن این رویدادها ندارند. چون نقش اساسی با خداوند سبحانه و تعالی است: «قُلْ إِنَّ الأَمْرَ كُلَّهُ لله» و فرموده است: «قُلِ اللَّهمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِى الْمُلْكَ مَن تَشَآءُ وَتَنزِعُ الْمُلْكَ مِمَّن تَشَآءُ وَتُعِزُّ مَن تَشَآءُ وَتُذِلُّ مَن تَشَآءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيءٍ قَدِير».

بلکه آن چه در روایات می‌بینیم همه این‌ها را به صورت مطلق نفی می‌کنند. چون در حدیثی از امام صادق(ع) آمده است که هشدار می‌دهد: «ولا تَسُبُّوا الجِبالَ ولا السّاعاتِ ولا الأیّامَ ولا اللَّیالِیَ؛ و به کوه‌ها و ساعت‌ها و لحظات و روزها و شب‌ها ناسزا نگویید.» چون این‌ها در قبال چیزهایی که روی می‌دهد، مسئولیتی ندارند.(همان طور که بسیاری می‌گویند: خداوند این ساعت یا این زمان را لعنت کند.) در اینجا می‌خواهیم به گفتگویی که با امام هادی(ع) صورت گرفته است، اشاره کنیم. یکی از یاران آن حضرت نزد ایشان آمد در حالی که زیر لب سرزنش می‌کرد و می‌گفت: اى روز! خدا مرا از شرّ تو كفايت كند چه روز شومى هستی؟ امام هادی(ع) به او فرمود: «گناه خود را به کسی نسبت می‌دهی که گناهی ندارد» عرض کردم: ای مولای من! از خداوند طلب بخشش می‌کنم. پس فرمود: «روزها چه گناهی دارند که آن‌ها را شوم می‌پندارید؟» سپس فرمود: «آيا تو نمى‌‏دانى كه خداوند ثواب و عقاب مى‌‏دهد و جزاى اعمال را در اين سرا و سراى ديگر خواهد داد؟»

پیامبر خدا(ص) به شدت با این پدیده مبارزه کرد و شوم پنداری را شرک به خداوند متعال به حساب آورد. در حدیثی از آن حضرت آمده است: «مَن رَدَّتهُ الطِّيَرَةُ عَن حاجَتِهِ فَقَد أشرَكَ؛ هر كه فال بد زدن او را از كارش باز دارد. شرك ورزيده است.» و نیز در حدیثی از ایشان آمده است: «لَيْسَ مِنَّا مَنْ تَطَيَّرَ أَوْ تُطِيَّرَ لَهُ؛ هرکس فال بزند يا برايش فال بد بزنند، از ما نیست.»

 

یادکرد قرآن کریم از روزهای نحس

آری! برخی‌ها به وجود روزهای نحس به آیات وارد شده در قرآن کریم استدلال کرده‌اند. آن گونه که در سخن خداوند درباره نزول عذاب بر قوم عاد آمده است: «فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحاً صَرْصَراً فِي أَيَّامٍ نَحِسَاتٍ لِنُذِيقَهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلَعَذَابُ الْآَخِرَةِ أَخْزَى وَهُمْ لَا يُنْصَرُونَ» و فرموده است: «إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحاً صَرْصَراً فِي يَوْمِ نَحْسٍ مُسْتَمِرٍّ».

ولی باید گفت که این استدلال نمی‌تواند در برابر نقد روشمند مقاومت کند. چون قرآن کریم نمی‌گوید که این روزها به عنوان ظرف زمانی در روی دادن حوادث تأثیر دارند و باعث نحوست یا سعادت می‌شوند. بلکه قرآن کریم این روزها را ظرف‌هایی می‌داند که حوادث در آن روی داده‌اند. از جمله همان طور که برای قوم عاد اتفاق افتاد، در این روزها عذاب واقع شد.

با این پاسخ، استدلال کسانی که به خاطر وفات پیامبر خدا(ص) و حزن ناشی از آن یا وفات تعدادی از ائمه(ع) و اربعین امام حسین(ع) ماه صفر را نحس می‌دانند، پاسخ داده می‌شود.

بنابراین وفات پیامبر خدا(ص) و تعدادی از ائمه(ع) در این ماه، موجب نمی‌شود که این ماه را نحس بدانیم؛ زیرا به خاطر رخدادهای حزن آلود یک ماه نحس نمی‌شود، بلکه ایجاب می‌کند که با مناسبت‌های دردآور و کسانی که نقش اساسی در زندگی ما دارند، وارد تعامل شویم. چون اگر این اصل را بپذیریم، باید همه روزهایی را که در آن وفات یا شهادت پیامبر، وصی، عالم یا عزیزی روی داده است، نحس بدانیم؛ بنابراین طبق این دیدگاه همه روزها نحس هستند؛ زیرا روزی نیست که در آن پیامبر، ولی یا صدیقی وفات نکرده یا به شهادت نرسیده باشد.

اگر ماه صفر را در نظر بگیریم، می‌بینیم همان طور که در آن حزن و اندوه وجود دارد، در آن مناسبت‌های سرور و شادی نیز وجود دارد. چون در ماه صفر ولادت امام کاظم(ع) و ازدواج پیامبر خدا(ص) با حضرت خدیجه نیز وجود دارد.

بنابراین با توجه به همه این‌ها، باید بگوییم این نظر که زمان، سیاره‌ها و ستاره‌ها و... روزی زندگی انسان تأثیر دارند، اساس دینی ندارد. چون موجودات، کائنات، زمان و حرکت افلاک همگی طبق سنت‌ها و قوانینی که خداوند در هستی به ودیعت نهاده است، حرکت می‌کنند.

 

درمان پدیده شوم انگاری

ولی اسلام در عین حال که با کسانی که برخی ماه‌ها، روزها و پدیده‌ها را شوم می‌دانند، به صورت واقع‌گرایانه برخورد می‌کند، منکر شوم انگاری آن‌ها به خاطر عوامل روانی یا فرهنگی نمی‌شود. بلکه از آن‌ها می‌خواهد که با توکل به خداوند و پناه بردن به او قضیه را درمان کنند. آمده است که پیامبر خدا(ص) از یاران خود می‌خواست وقتی چیزی را که دوست ندارند یا شوم می‌دانند می‌بینند، بگویند: «اَللَّهُمَّ لاَ یُؤتِی الخَیرَ إِلاَّ اَنتَ وَ لاَ یَدفَعُ السَّیِّئَاتِ إِلاَّ اَنتَ وَ لاَ حَولَ وَ لاَ قُوَّهَ إِلاَّ بِکَ؛ خدايا! خوبي را كسي جز تو نمي‌دهد و بدي‌ها را كسي جز تو دفع نمي‌كند و هيچ جنبش و نيرويي نيست، مگر به کمک تو.»

عزیزان! باید مانند ماه ها و روزهای دیگر خوش‌بین وارد ماه صفر شویم و این چنین دعا کنیم: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ اجْعَلْهُ أَیمَنَ یوْمٍ عَهِدْنَاهُ وَ أَفْضَلَ صَاحِبٍ صَحِبْنَاهُ وَ خَیرَ وَقْتٍ ظَلِلْنَا فِیهِ وَ اجْعَلْنَا مِنْ أَرْضَی مَنْ مَرَّ عَلَیهِ اللَّیلُ وَ النَّهَارُ مِنْ جُمْلَةِ خَلْقِک أَشْکرَهُمْ لِمَا أَوْلَیتَ مِنْ نِعَمِک وَ أَقْوَمَهُمْ بِمَا شَرَعْتَ مِنْ شرَائِعِک وَ أَوْقَفَهُمْ عَمَّا حَذَّرْتَ مِنْ نَهْیک؛ بارالها بر محمد و آلش درود فرست و امروز را فرخنده‌ترین روزی قرار بده که تاکنون یافته‌ایم و کامل‌ترین رفیقی که با او همراه بوده‌ایم و بهترین زمانی که در آن بسر برده‌ایم؛ و ما را از خشنودترین کسان از جمله بندگانت قرار ده که شب و روز بر ایشان گذشته، شاکرترین ایشان در مقابل نعمت‌هایی که عنایت فرموده‌ای و پایدارترین ایشان به شریعت‌هایی که پدید آورده‌ای و خویشتندارترین ایشان از نافرمانی‌هایی که از آنها بیم داده‌ای.» ای مهربان ترین مهربانان.

 

خطبه دوم:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! خودم و شما را به همان چیزی توصیه می‌کنم که خداوند ما را بدان سفارش کرده است. خداوند در اشاره به یکی از صحنه‌های روز قیامت می‌فرماید: «وَبَرَزُوا للهِ جَمِيعاً فَقَالَ الضُّعَفَاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا مِنْ عَذَابِ الله مِنْ شَيْءٍ قَالُوا لَوْ هَدَانَا الله لَهَدَيْنَاكُمْ سَوَاءٌ عَلَيْنَا أَجَزِعْنَا أَمْ صَبَرْنَا مَا لَنَا مِنْ مَحِيصٍ * وَقَالَ الشَّيْطَانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ الله وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَوَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَمَا كَانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطَانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلَا تَلُومُونِي وَلُومُوا أَنْفُسَكُمْ مَا أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَمَا أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ إِنِّي كَفَرْتُ بِمَا أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ».

خداوند از ما می‌خواهد که در این صحنه دقت کنیم تا بدانیم که از چه کسی دنباله‌روی می‌کنیم، با چه کسی همراه می‌شویم و عنان خود را در اختیار چه کسی قرار می‌دهیم؛ بنابراین نباید از منطق شیاطین، ظالمان، فاسدان و مفسدانی پیروی کنیم که ما را به جایگاه دشواری در برابر خداوند و پرتگاه‌های جهنم می‌رسانند، ولی وقتی از آنان درخواست کمک می‌کنیم، از ما تبری می‌جویند و از زیر بار مسئولیت وضعی که برای ما به وجود آورده‌اند، شانه خالی می‌کنند.

هرگاه این مسئله را خوب درک کردیم، صاحب اختیار تصمیم گیری‌ها و مواضع خودمان خواهیم شد و از توان بیشتری برای مقابله با چالش‌ها برخوردار خواهیم شد.

 

لبنان زیر چرخ بحران‌ها

 از لبنان آغاز می‌کنیم؛ چرا که لبنانی‌ها همچنان از بحران‌های اقتصادی و معیشتی فزاینده رنج می‌برند. بحران‌هایی که علاوه بر فشارهای خارجی، قوت روزانه و ضروریات زندگی و ثباتشان را مورد تهدید قرار می‌دهد.

بهترین نشانه آن هم صحنه ستون‌هایی از مهاجرین است که برای آن فرصت سفر ایجاد شده است یا کسانی که به آن می‌اندیشند یا کسانی که راه دریا را در پیش می‌گیرند و برای فرار از این کشور، جان خودشان، فرزندانشان و خانواده‌شان را به خطر می‌اندازند و برخی از آن‌ها در دریا غرق می‌شوند.

در همین زمان لبنانی‌ها منتظر کورسوی امیدی از طرح پیشنهادی فرانسه برای تشکیل دولت بودند. دولتی که بتواند در بخش‌های اساسی اداری و مالی، به اصلاحات ریشه‌ای دست بزند، مخفیگاه‌های فساد و حیف و میل را درمان کند و بحران‌های لاعلاجی را که لبنانی‌ها از آن‌ها رنج می‌برند حل کند. آن‌ها از توافق جریان‌های سیاسی روی این قضیه و اعلام آمادگی‌شان برای به موفقیت رساندن آن خوشحال شدند، آن هم بعد از این که جریان‌های سیاسی نقش بایسته‌شان را در این باره انجام ندادند.

ولی امروز لبنانی‌ها نگران‌اند این طرح از دست برود و تخته نجاتی را از دست بدهند که از سوی کسانی که آن‌ها را امانت‌دار منافع خود قرار دادند، به آن‌ها داده نشده است؛ چون گذاشتن چوب لای چرخ این طرح آغازشده است تا کشور وارد دور تازه‌ای از رکود و رخوت شود که به نفع هیچ کس نیست.

 

توازن‌هایی که به نفع کشور هستند

در برابر این مسائل و همان طور که اشاره داشتیم، ما موافق هر گونه ابتکار عملی هستیم که لبنان را از این دالان تاریک نجات بخشد و اعتماد به میهن و دولت را در میان لبنانی‌ها زنده کند. ما همیشه خواستار زمینه‌سازی برای موفقیت این طرح‌ها هستیم.

ولی باید توجه داشت که موفقیت هر طرحی به این بستگی دارد که دغدغه طوایف، مذاهب و توازن‌های موجود در کشور در نظر گرفته شود. چون احترام به این توازن‌هاست که از زیست مشترک صیانت می‌کند، ثبات آن را تحقق می‌بخشد و باعث به حرکت در آمدن چرخه اقتصاد می‌شود. وقتی از این توازن‌ها حرف می‌زنیم به این معنا نیست که به سود یک طایفه خاص باشد بلکه باید به نفع همه لبنانی‌ها باشد.

ما استمداد جستن از بیگانگان، قدرت درونی و ائتلاف‌های داخلی را برای ایجاد اخلال در توازن‌هایی که باعث و بانی مصائب، فتنه‌ها و جنگ‌ها و دخالت فتنه افروزان شده‌اند را آزموده‌ایم. آن‌ها توجهی به آینده کشور ندارند و تمام سعی‌شان این است که سهمیه خودشان را حفظ کنند، حتی اگر این امر به شکست فرمولی بینجامد که همه روی آن توافق دارند. فرمولی که به نفع همه لبنانی‌ها و به ضرر آن‌هاست.

ما بر این نظر هستیم که نجات کشور از همه این بحران‌ها، با وجود چنددستگی میان نیروهای سیاسی که برخی از آن‌ها سعی در حذف یا دسیسه‌چینی علیه دیگری دارند، امکان پذیر نیست. تحقق این هدف جز با بازگشت به زبان گفتگوی جدی، ارتباط سازنده و این که همه به صدای دیگران گوش دهند و دغدغه‌شان را درک کنند ممکن نیست. بدون این هیچ طرحی به موفقیت نمی‌رسد و هیچ قدرت خارجی هر قدر که قوی باشد، نمی‌تواند راه حلی برای آن پیدا کند.

 

بازگشت تروریسم

در زمینه امنیتی، نسبت به بازگشت تروریسم هشدار می‌دهیم. تروریسمی که لبنانی‌ها عقیده داشتند رفت و دیگر برنمی‌گردد؛ اما اکنون سخن از هسته‌های خفته تروریسم است. هدف قرار گرفتن ارتش لبنان این واقعیت را اثبات می‌کند. این امر هوشیاری بیشتر نیروهای امنیتی، تقویت وحدت داخلی و حل بحران‌های اقتصادی و معیشتی را ایجاب می‌کند. چون واقعیت‌ها ثابت می‌کنند که تروریسم از کینه‌های داخلی، وضعیت خراب اقتصادی و خلأ سیاسی تغذیه می‌کند.

از این رو به رغم مشکلات و پیچیدگی‌هایی که دور تشکیل دولت را گرفته است، بار دیگر درخواست می‌کنیم به مشترکاتی دست یابیم که تشکیل دولت را بیمه می‌کند. چون روشن شده است که کشور تاب تحمل وقت کشی یا تعطیلی را ندارد و مردم نیز نمی‌تواند صبر کنند.

 

هیچ اشغالگری مشروعیت ندارد

اما در رابطه با عادی سازی روابط با دشمن صهیونیستی و پیامدهای آن، بر اساس ارزش‌های دینی و انسانی عقیده داریم که هر قدر که زمان بگذرد باز هم هیچ غاصب و اشغالگری مشروعیت ندارد. عادی سازی روابط به دشمن اجازه می‌دهد که آرمان فلسطین را باید قضیه اساسی اعراب و مسلمانان باشد، از بین ببرد. در این روند دشمن صهیونیستی و کسانی که پشت سر این ماجرا قرار دارند سود می‌برند و این مردم فلسطین و حقوق مشروع آن‌هاست که گم و نابود می‌شود.

 

سالگرد فاجعه کشتار صبرا و شتیلا

در خاتمه باید عرض کنیم که چند روز پیش از این سالروز کشتار صبرا و شتیلا بود. این فاجعه در کنار تمام جنایاتی که دشمن صهیونیستی در گذشته و حال خود انجام داده است، باید در یادها و خاطره‌ها زنده بماند تا همیشه نسبت به خطر این دشمن هوشیار و بیدار باشیم. دشمنی که باعث و بانی تمام دردها و رنج‌های ما از بابت قضیه فلسطین در جهان عرب و دنیای اسلام است.