نزول قرآن در ماه رمضان چه معنايى مى تواند داشته باشد؟

نزول قرآن در ماه رمضان چه معنايى مى تواند داشته باشد؟

«شهر رمضان الذى أنزل فيه القرآن هدىً للناس و بينات من الهدى والفرقان» در اين آيه، قرآن كريم تأكيد مىورزد كه قرآن در ماه رمضان نازل شده است. در اين آيه و در تعيين شب قدر در سوره هاى دخان و قدر، چنين بر مى آيد كه عظمت ماه رمضان به خاطر نزول قرآن در آن است.

در تحليل نزول قرآن در ماه رمضان، اختلاف نظرهايى وجود دارد. بعضى مى گويند مراد از نزول در اينجا اولين نزول قرآن است كه از بين المعمور به لوح محفوظ نزول كرده است. بعضى ديگر سعى دارند معناى پيچيده اى از كتاب ارائه دهند كه ما نمى توانيم آن را درك كنيم. مى گويند قرآن يكبار كامل بر قلب حضرت محمد(ص) نازل شد سپس تدريجاً نازل گرديد. علت اين اختلاف ظهور اين آيه و ساير آيات در نزول دفعى قرآن است. در حالى كه آيه كريمه اذعان مى دارد كه قرآن تدريجى نازل شده است: «و قال الذين كفروا لولا نزّل عليه القرآن حملة واحدة كذلك لنثبّت به فؤادك و رتلناه ترتيلا»(فرقان/32) و آيه ديگر مى فرمايد: «و قرءاناً فرقّناه لتقرأه على الناس على مكث و نزلناه تنزيلا»(اسراء/106).

وجه ديگرى براى اين اختلاف وجود دارد و آن اين است كه نزول و بعثت در زمان واحدى رخ داده اند. با اينكه معروف اين است كه بعثت در بيست و هفتم ماه رجب اتفاق افتاده است و اولين آيه اى كه نازل شد: «إقرأ باسم ربك الذى خلق»(علق/1) بوده است. اگر چنين باشد چنين بين اين آيه و آيات فوق جمع كنيم؟

واقعيت اين است كه ظاهر قرآن كريم نشان مى دهد كه نزول قرآن در ماه رمضان اتفاق افتاده است و بين آياتى كه از نزول قرآن در شب قدر يا ماه رمضان حرف مى زنند. و آياتى كه از نزول تدريجى قرآن سخن مى گويند تفاوتى پيدا كنيم. نيم توانيم قران را بر معناى پيچيده و پنهان در علم الهى حمل كنيم. اين از آن جهت نيست كه مى خواهيم مثل حس گرايان، قرآن را حسّى و مادى تفسير كنيم. بلكه از آن جهت است كه دليلى براى آن وجود ندارد. بيش از اين مناقشه در اين مسأله فايده ندارد.