در سيره نبوى آمده است كه آن حضرت از اصرار قوم خود بر كفرشان اندوهگين مى گرديد. قرآن درباره شخصيت اخلاقى پيامبر(ص) در كار دعوت، چه مى گويد؟

در سيره نبوى آمده است كه آن حضرت از اصرار قوم خود بر كفرشان اندوهگين مى گرديد. قرآن درباره شخصيت اخلاقى پيامبر(ص) در كار دعوت، چه مى گويد؟

قرآن كريم، حضرت محمد(ص) را به عنوان يك شخصيت اخلاقى نمونه و والا به ما عرضه مى دارد. او دردها و آرزوهاى مردم را احساس مى كند و از شيوه اى انسانى در تعامل با ايشان استفاده مى كند و رفتارى آميخته با رأفت و مهربانى با ايشان دارد. خداوند مى فرمايد: «لقد جاءكم رسول من انفسكم عزيز عليه ما عنتّم حريص عليكم بالمؤمنين رؤوف رحيم»(توبه/128). پس او پيامبرى است كه در رويكردهاى فكرى و روحى و احساسى خود از قلب امت بر مى خيزد و اگر تحت شرايط دشوار، مشكلات و گرفتارى هايى براى افراد امت پيش آيد، برايش گران مى آيد و نسبت به رشد انسانى و بالا بردن سطح آنها و تقويت موقعيت و استحكام موضع گيرى ها و درستى امور و درمان نقاط ضعف و رشد نقاط قوت ايشان اهتمام بسيار دارد. به نحوى كه دغدغه هاى مردم وارد دغدغه هاى او شده و آرزوهاى آنها در مسؤوليت او دخيل گشته اند. او به مؤمنان رئوف و مهربان است. با در نظر داشت شرايط فردى و اجتماعى آنها - كه ممكن است باعث بروز بسيارى از ناملايمات و مشكلات شود - با شيوه اى انسانى با ايشان به تعامل مى پردازد. او حساب همه اينها را دارد و با روحيه رأفت و مهربانى، در محاسبات و حكومت بر ايشان آنها را در نظر دارد. در قرآن كريم مى فرمايد: «فبما رحمة من الله لنت لهم و لو كنت فظّاً غليظ القلب لا نفضّوا من حولك»(آل عمران/159). اين آيه شريفه حضور پر رنگ رحمت را در تپش هاى قلب سرشار از مهربانى نسبت به مردم و زبان نرم و پر از واژه هاى شيرين كه به ژرفاى عواطف راه جسته و از طريق احساسات لطيف و انديشه جدّى راه به درون عقل مى برد، مورد تأكيد قرار مى دهد.

در چنين فضاى سرشار از مهربانى و رأفت، پيامبر(ص) حتى از اينكه مردم به سوى حقيقى كه در وحى الهى نازل شده است روى نمى آورند متألم مى گردد. اين تألم او ريشه شخصى ندارد بلكه ناراحتى او براى خود آنهاست. زيرا آنان به صلاح دنيا و آخرت خويش آگاهى ندارند، از اين رو گرفتار عذاب و خشم الهى خواهند گرديد و گرفتار مشكلات جانفرسايى در زندگى خود خواهند گرديد كه بر حال و آينده شان سنگينى خواهد كرد. خداوند در اين رابطه مى فرمايد: «فلا تذهب نفسك عليهم حسرات إنّ الله عليم بما يصنعون»(فاطر/8)، «يا ايها الرسول لا يحزنك الذين يسارعون فى الكفر»(مائدة/41)، «فلا تأس على القوم الكافرين»(مائدة/68).

بنابراين دعوتگران به سوى خداوند نيز بايد براى اقتدا به پيامبر(ص) داراى اين اخلاق انسانى باشند كه آميخته اى از مكتبى بودن در موضع گيرى و انسان گرايى مكتبى است. چرا كه خداوند متعال مى فرمايد: «لقد كان لكم فى رسول الله أسوة حسنة لمن كان يرجوا الله واليوم الآخر و ذكر الله كثيراً»(احزاب/21).