خطبه جمعه، 10 خردادماه 1398

مطالب مهم خطبه اول: فتح مکه / برنامه پیامبر خدا(ص) / پیامبر خدا چگونه وارد مکه شد؟ / درس‌هایی از فتح مکه.

مطالب مهم خطبه دوم: بودجه مملو از دشواری‌ها / روز قدس و معامله قرن / راه حل در گفتگوست / چه کسی از هدف قرار دادن سید(ره) سود می‌برد؟ / سه‌شنبه عید فطر است.

 

بسم‌الله الرحمن الرحیم

26 رمضان 1440 هـ برابر با 10 خرداد 1398 هـ و 31/٥/٢٠١٩ م

 

مطالب مهم خطبه اول: فتح مکه / برنامه پیامبر خدا(ص) / پیامبر خدا چگونه وارد مکه شد؟ / درس‌هایی از فتح مکه.

مطالب مهم خطبه دوم: بودجه مملو از دشواری‌ها / روز قدس و معامله قرن / راه حل در گفتگوست / چه کسی از هدف قرار دادن سید(ره) سود می‌برد؟ / سه‌شنبه عید فطر است.

 

خطبه اول:

خداوند متعال در کتاب عزیز خود می‌فرماید: «إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً * لِيَغْفِرَ لَكَ اللهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ وَيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَيَهْدِيَكَ صِرَاطاً مُسْتَقِيماً» صدق الله العظيم.

در بیست و چهارم ماه مبارک رمضان سال هشتم هجری، پیامبر خدا(ص) و مسلمانان هشت سال بعد از این که از مکه خارج شده بودند، فاتحانه وارد آن شدند. این همان فتحی است که خداوند به پیامبرش در روز خروج از مکه به سوی مدینه به او وعده داده بود. در تاریخ آمده است که وقتی پیامبر خدا به جحفه، جایی در راه مکه به مدینه رسید، شوق به مکه حرم الهی در سیمای او هویدا گردید. از این رو به مکه کرده فرمود: «سوگند به خدا تو [مکه] محبوب‌ترین سرزمین‌ها در قلب من هستی و اگر مرا بیرون نمی‌کردند، ‌هرگز تو را ترک نمی‌کردم». سپس این آیه کریمه بر او نازل گردید: «إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآَنَ لَرَادُّكَ إِلَى مَعَادٍ».

وقتی این آیات کریمه بر پیامبر خدا نازل شد، نیز این وعده داده شد: «إذَا جَاءَ نَصْرُ اللهِ وَالْفَتْحُ * وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ الله أَفْوَاجاً * فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّاباً».

 

فتح مکه

فتح مکه حادثه‌ای عادی در تاریخ مسلمانان نیست. بلکه تحولی در روند درگیری با مشرکان قریش به شمار می‌آید. این فتح، بالندگی و غرور قریش را از بین برد و هیبت و عظمت آنها را در جزیرة العرب در هم شکست و باعث ورود گسترده مردم به اسلام گردید. چون در جزیرة العرب خیلی‌ها از ترس قریش به خاطر قدرت اقتصادی و معنوی که در اختیار داشتند، به اسلام ایمان نمی‌آوردند. پیامبر خدا به مکه بازگشت تا مکه را بعد از این که به مرکز شرک، بت‌پرستی و جاهلیت تبدیل شده بود، به مرکز و پایگاه توحید تبدیل کند.

فتح مکه به خاطر تلاش‌ها و فداکاری‌های پیامبر خدا و یاران او بود. پیامبر خدا از چند سال قبل، از زمان خروج از مکه برای بازگشت دوباره به مکه برنامه‌ریزی کرده بود. چون او قبول نداشت که این سرزمین پاک با نشانه‌های شرک و طاغوت به تباهی کشیده شود. او در این راه، به منطق رایج آن زمان که قریش را قدرتی غیرقابل شکست می‌دانست، قدرتی که هیچ‌گاه بعد از عزت یافتن به ذلت دچار نشده بود، تسلیم نشد.

با تکیه به خداوند و تلاش جدی، حساب شده و محکم پایگاه قدرتمندی را در مدینه ایجاد نمود، صفوف مهاجرین و انصار را متحد کرد و بر اساس فرمایش الهی: «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ الله وَعَدُوَّكُمْ» از آنان خواست که قدرت سازی کنند.

 

برنامه پیامبر خدا(ص)

اول: بنا بر اصطلاحات امروزی وحدت داخلی؛ بنابراین برادری، همگرایی و همکاری میان کسانی ایجاد شد که دیروز با یکدیگر دشمن بودند. خداوند به برکت پیامبر و تلاش‌های او در میانشان الفت ایجاد نمود.

دوم: ایجاد قدرت بازدارنده. به همین دلیل وقتی قریش و یهودیان مدینه جنگ‌هایی را بر مسلمانان تحمیل کردند، آنان از خود پایمردی و استقامت نشان دادند و پیروزی‌های بدر، احزاب و فتح دژ خیبر را رقم زدند. این پیروزی‌ها سهم به سزایی در ایجاد شرایط لازم برای فتح مکه ایفا نمودند و زمینه را فراهم کردند تا مکه به دامان توحید بازگردد و مسلمانان نیز به مکه بازگردند و آزادانه مناسک دینی خود را انجام دهند.

پیامبر خدا در آن زمان توجه خاصی داشت به این که فتح مکه بدون خونریزی صورت گیرد. چون مکه حرمت داشت و جنگیدن در آن استثنا به شمار می‌رفت. به این منظور تدابیر ویژه‌ای را در نظر گرفت:

اول: مخفی کاری کامل برای کسب آمادگی برای فتح مکه. با این که جاسوس‌های قریش اخبار مکه و اطراف را زیر نظر داشتند، پیامبر توجه داشت که خبری از حرکت‌های او به قریش نرسد. از این رو وقتی اطلاع یافت که یکی از یاران به نام حاطب بن ابی بلتعه برای نزدیک شدن به قریش، برای این که در میانشان دست داشته باشد، توسط یک زن نامه‌ای به قریش فرستاد و آنان را از عزم پیامبر برای حرکت به سوی مکه آگاه نمود. پیامبر نیز علی، زبیر و مقداد را فرستاد تا این نامه را بیابند. آنان نیز زن را در میانه راه مدینه به مکه یافتند و او را به مکه بازگرداندند. پیامبر آنان را عفو کرد و حاطب بن ابی بلتعه نیز توبه نصوح کرد.

دوم: زیر نظر داشتن راه‌های مواصلاتی بین مکه و مدینه پیش از خروج حساب شده و برنامه‌ریزی شده مسلمانان از مدینه.

سوم: در شب فتح مکه پیامبر خدا از رزمندگان اسلام خواست که وقتی به بلندی‌های اطراف مکه می‌رسند، بالای کوه‌ها و تپه‌های اطراف مکه آتش روشن کنند. از این رو مسلمانان در هر جایی که حضور داشتند برای نشان دادن بزرگی سپاه اسلام، آتش روشن کردند. قریش نیز دریایی از آتش را در اطراف خود دیدند و قدرت و عظمت سپاه اسلام را درک کردند و روحیه‌شان ضعیف گردید.

چهارم: پیامبر خدا فردی را نزد عمویش عباس فرستاد که هنوز در مکه حضور داشت تا خبر محاصره مکه را به قریش بدهد و کثرت عددی، شجاعت و اصرار سپاهیان اسلام بر ورود به مکه را برایشان تبیین نماید و آنان را قانع سازد که بدون قید و شرط تسلیم وضعیت موجود شوند و به مسلمانان اجازه ورود به مکه را بدهند. پیامبر از عموی خود خواست که ابوسفیان را به اردوگاه سپاه اسلام بیاورد تا به چشم خود قدرت و تعداد سپاهیان مسلمان را ببیند و او را نصیحت کند که اقدامی علیه مسلمانان صورت ندهد. ابوسفیان نیز که کثرت سپاه اسلام را دید، به عباس گفت: برادرزاده‌ات پادشاه بزرگی شده است. در اینجا بود که عباس به او پاسخ داد: وای بر تو ای ابوسفیان! او پادشاه نیست بلکه پیامبر است.

پنجم: منصرف کردن قریش از جنگ با امان دادن. پیامبر خدا فرمود: هر کس وارد خانه ابوسفیان شود، در امان است. هر کس وارد مسجد الحرام شود، در امان است. هر کس که در خانه خود را ببندد، در امان است و هر کس که سلاح نداشته باشد، در امان است.

این برنامه پیامبر کارگر افتاد و باعث گردید که قریش تمایلی به جنگیدن نداشته باشند. کار به جایی رسید که ابوسفیان رهبر قریش فریاد می‌زد: ای گروه قريش! محمد با لشكری كه شما را يارای مقابله با او نيست آمده است كسی كه به خانه ابوسفيان وارد شود در امان است و هر کس وارد مسجد الحرام شود در امان است و هر کس دروازه خود را ببندد، در امان است.

به این ترتیب قریش تسلیم شد و از غرورش دست کشید و مکه برای استقبال از محمد پیامبر خدا(ص) زیر پرچم‌های پیروزی و فریادهای الله اکبر و لا اله الا الله، آغوش گشود.

 

پیامبر خدا چگونه وارد مکه شد؟

اما بعد از این پیروزی، پیامبر خدا چگونه وارد مکه شد؟ آیا پیامبر مانند فاتحانی که بر سرسخت‌ترین دشمنان خود پیروز می‌شوند، وارد مکه شد؟

تاریخ می‌نویسد که پیامبر با سری افتاده از تواضع و فروتنی و خم شده روی اسب وارد مکه شد و سوره فتح را قرائت می‌کرد: «إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً * لِيَغْفِرَ لَكَ الله مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ». او نعمت فتح، بخشش گناهان و پیروزی عزیز وارد شده در این سوره را به خوبی احساس می‌کرد. او سر خود را بالا نگرفت. بلکه پیوسته تسبیح و ثنای الهی می‌گفت و استغفار می‌کرد. فردی نزد آن حضرت آمد ولی از فرط ترس و نگرانی زبانش می‌لرزید. پیامبر او را آرام کرد و فرمود: «راحت باش. من فرزند همان زنی هستم که گوشت خشک می‌خورد.» وقتی شنید که سعد بن عباده فریاد می‌زند: امروز روز انتقام است و امروز حرمت‌ها دریده می‌شود. خیلی سریع علی(ع) را فرستاد تا پرچم را از او بگیرد و بگوید: «امروز روز مرحمت است. امروز حرمت‌ها حفظ می‌شود.»

وقتی که به کعبه مشرفه رسید، بت‌ها را یکی یکی با دستان شریف خود به زمین زد و فرمود: «جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقاً».

بعد از آن مردان و زنان قریش آمدند تا ببینند پیامبر چه تصمیمی درباره‌شان اتخاذ می‌کند. بعد از آن همه ظلم و اهانت، تلاش برای کشتن، آزار و اذیت، دشنام، خار انداختن در مسیر راه، کشتن و شکنجه اصحاب و یاران، محاصره تحمیلی سه ساله، اخراج از وطن، راه انداختن جنگ و گرد آوردن دشمنان علیه او، باید می‌دیدند که چه کاری با ایشان می‌کند.

در آن روز پیامبر(ص) که رحمتی که برای جهانیان بود، ایستاد و فرمود: «ای قریشیان! گمان می‌کنید که با شما چه می‌کنم؟ گفتند: خیر و نیکی. برادری بزرگوار و فرزند برادری بزرگوار. فرمود: بروید که شما آزاد شدگانید.» سپس به سپاهیانش دستور داد که خون انسانی با هر پیشینه‌ای که دارد، ریخته نشود. او با این کار بهترین نمونه عفو، بخشش و مدارا با نمایش گذاشت. از این رو روز فتح مکه، روز عزت، پیروزی و بالندگی و در عین حال روز مرحمت و تواضع بود.

 

درس‌هایی از فتح مکه

پیامبر خدا با این اقدامات واقعیت آموزه‌هایی را که آورده و به سوی آنها دعوت کرده بود ثابت کرد. این که رهبری واقعی رهبری شمشیر، انتقام و تصفیه حساب نیست. بلکه رهبری مکتبی است که سعی دارد از جایگاه قدرت به باز کردن دریچه دل‌های مردم به سوی دین و رسالت خود بپردازد و تلاش دارد با رسالت خود که رحمتی برای جهانیان است، دشمن را به دوست تبدیل نماید.

فتح مکه صورت گرفت تا راه را برای مسلمانان مشخص کند. این که نباید با ظلم، تجاوز، اشغال، استکبار و طغیان مدارا کنند و حامی ستمدیدگان و شکنجه دیدگان باشند. صبر کنند، همدیگر را به صبر وادارند و با یکدیگر ارتباط داشته باشند تا آثار ظلم، طغیان و اشغال را بر طرف نمایند. در این صورت رحمت و خیر برای مردم خواهند شد. همان‌هایی که قرآن کریم درباره‌شان فرموده است: «الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآَتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ» وآخر دعوانا أن الحمد لله ربّ العالمين.

 

خطبه دوم:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! شما و خودم را توصیه می‌کنم که باقیمانده ماه رمضان بهره ببریم. نباید خیرات و برکات ماه رمضان را از دست ندهیم. چون ده روز آخر ماه رمضان، روزهایی است که بیش از روزهای ابتدایی، پیامبر خدا در آنها در امر عبادت می‌کوشید. در تاریخ آمده است که آن حضرت در این روزها برای ذکر، دعا و استغفار در مسجد معتکف می‌شد. از این رو ما نیز باید آن دسته از اعمال ماه رمضان را که از دست داده‌ایم، باید جبران کنیم. چون ممکن است در نمازهای مستحبی، دعا، ذکر، استغفار، قرائت قرآن، شب زنده داری، صله رحم، رسیدگی به همسایگان و مؤمنان، تربیت، سازندگی و پاکیزه کردن جان‌ها کوتاهی کرده باشیم. همه این‌ها برای این است که خیرات این ماه را از دست ندهیم و چقدر هم خیرات و برکات این ماه فراوان هستند.

بنابراین ماه رمضان فرصتی برای ماست و ممکن است که این فرصت دیگر تکرار نشود. از خداوند می‌خواهیم که این ماه را برای ما اعاده نماید. باید این فرصت را غنیمت بشماریم تا آن را به پایان برسانیم. در روزهای پایانی نه تنها نباید عزم و اراده ما کاهش یابد، بلکه باید افزایش یابد. به این ترتیب در برابر چالش‌ها و دشواری‌ها از توان بیشتری برخوردار خواهیم شد.

 

بودجه مملو از دشواری‌ها

از لبنان آغاز می‌کنیم که بیست جلسه شورای وزیران درباره بودجه سال ۲۰۱۹ آن هم بعد از یک جراحی کوچک به پایان رسید. این جراحی کوچک عمق تضادها و تناقضات میان مؤلفه‌های دولت و وفا نکردن به وعده‌هایی که به لبنانی‌ها داده شده بودند را نشان داد. این بودجه غیر از اجابت هشدارهای بین المللی درباره فروپاشی اقتصادی و مسئولیت دولت در قبال آن، باعث وحدت کلمه لبنانی‌ها نشد. این بودجه آکنده از دشواری‌هاست. به اعتراف بسیاری شکاف‌های فراوانی در این بودجه وجود دارد. در نبود یک دیدگاه اقتصادی پیشرفته و کامل، بارزترین این شکاف‌ها، نپرداختن به کانال‌های حیف‌ومیل و فساد فزاینده و تحمیل بارهای اضافی بر دوش طبقات فقیر است.

الآن بعد از این که معلوم شده است که بودجه در اختیار پارلمان است، از نمایندگان پارلمان انتظار داریم که به مسئولیت خود در ازای مردم لبنان عمل کنند. چون آنها نمایندگان مردم هستند و باید نقش قانون‌گذاری و نظارتی خود را انجام دهند. نه به عنوان عضو فلان فراکسیون نمایندگی بلکه به عنوان نماینده مردم و مسئول در ازای امانت به عهده‌شان گذاشته شده است. نماینده باید نظر مسئولانه‌ای داشته باشد که از عمق باور او نشأت بگیرد، حتی اگر با نظر فراکسیون و حزب تفاوت داشته باشد. از پارلمان نیز می‌خواهیم تا آنجا که امکان دارد، به اصلاح بودجه بپردازد. نه این که مانند گذشته، امور طبق توافقات جانبی میان رؤسای فراکسیون‌ها به جریان افتد.

 

روز قدس و معامله قرن

از سوی دیگر، امروز روز جهانی قدس است. آن هم در شرایطی که وضعیت مشکوکی بر کل منطقه عربی و اسلامی حاکم است. چون تلاش‌های مخفی و آشکار برای عملی شدن معامله قرن در جریان است. دشمن سعی دارد از ناامیدی حاکم بر جامعه عربی و اسلامی و فتنه‌های سیاسی و مذهبی که باعث شده است قدس و فلسطین در اولویت آخر عربی قرار گیرد، سود ببرد.

ما می‌بینیم که برنامه‌ریزی دوام‌داری برای پایان دادن به آرمان فلسطین جریان دارد. این تلاش‌ها از زمان اعلام قدس به عنوان پایتخت رژیم صهیونیستی، متوقف کردن حمایت از آنروا و نفی حق بازگشت توسط دولت آمریکا آغاز شد و این اواخر نیز با برگزاری کنفرانس‌های اقتصادی اعراب را در کنار صهیونیست‌ها نشاندند و سعی دارند با عنوان اقتصادی طرح‌های عادی‌سازی روابط با دشمن صهیونیستی را به پیش ببرند.

اما حرف ما این است که موضع متحد مردم فلسطین که به آرمان خود وفادارند و از دادن قربانی خسته نمی‌شوند و تا هنوز بار این مقابله را به دوش کشیده‌اند، عامل اساسی برای ساقط کردن همه این معامله‌هاست یا این که حداقل می‌تواند دویدن کشورهای عربی برای موافقت با این معامله آمریکایی اسرائیلی را با محدودیت‌هایی مواجه سازد.

امید ما این است که روز قدس حرکتی در باور اعراب و مسلمانان و همه آزادی خواهان جهان ایجاد نماید تا در تظاهرات این روز مشارکت فعالی داشته باشند. حضور مردم در این روز تأکیدی بر حمایت از حق طبیعی فلسطینیان در مورد سرزمینشان است. همین طور از فلسطینی‌ها نیز می‌خواهیم که در این روز متحد و منسجم در برابر تمام تلاش‌های تفرقه افکنانه بایستند.

 

راه حل در گفتگوست

به نشست سران عرب می‌رسیم که اخیراً تحت عنوان مقابله با خطر ایران برگزار گردید. در این زمینه در عین حال که تهدید علیه هر کشور عربی و اسلامی را محکوم می‌کنیم، بار دیگر تأکید می‌کنیم به آن اندازه که افزایش گفتگو با ایران برای مقابله با دشمن اسرائیلی کارگشاست، اتخاذ مواضع شدید راه حل نیست.

در اینجا دعوت جمهوری اسلامی ایران از دولت‌های عربی را برای گشودن باب گفتگو، برای رسیدن به معادله‌ای که به تنش‌های فی‌مابین پایان دهد، باعث ثبات منطقه شود و جلوی سوء استفاده قدرت‌های بزرگ را بگیرد که فقط به حفظ تنش موجود می‌اندیشند، مهم می‌دانیم.

 

چه کسی از هدف قرار دادن سید(ره) سود می‌برد؟

از سوی دیگر چند روز گذشته، آن هم در شرایطی که امت اسلامی در شرایط دشواری به سر می‌برد، بازگشت به چیزی صورت گرفت که فکر می‌کردیم غیرقابل بازگشت است و نماد خط آگاهی، نوگرایی، وحدت و گفتگو یعنی علامه مرجع سید محمد حسین فضل الله مورد حمله قرار گرفت.

در حالی که ترجیح می‌دهیم وارد فتنه‌ای نشویم که می‌خواهند امت اسلامی را وارد آن کنند و بگذاریم که رهبران دینی و سیاسی‌کارشان را انجام دهند و به مسئولیت خود عمل کنند و جلوی کسانی را بگیرند که می‌خواهند جامعه و وحدت ما را به تباهی بکشانند. ولی متأسفانه اینان نیز موضع مناسبی اتخاذ نکردند و قضیه را رها کردند، امروز بار دیگر از آنها می‌خواهیم که مسئولیت‌پذیر باشند و به وظیفه خود در برابر خداوند و تاریخ عمل نمایند. آن هم در برابر کسی که به امت اسلامی وفادار بود و از قلب، روح، عقل و وجود خود به امت اسلامی ارزانی داشت و حتی بعد از فقدانش این بخشندگی ادامه دارد. در اینجا باید از کلیه کسانی که با سخنان و احساسات خود، به دفاع عقلانی و عاطفی از این اندیشه و روح آکنده از محبت به همه پرداختند و از خشم کسانی که سید(ره) در میانشان آگاهی، حرکت، محبت و بازاندیشی ایجاد کرده بود تشکر کنیم. احساس کردیم که جامعه سالم است و نسبت به این خط، خط وحدت، گفتگو، بازاندیشی، خرد و دانش امانت‌دار است و اظهارنظرهای تحریک گرانه و نفی دیگران را محکوم می‌نماید. چون این گونه اظهارنظرها مسئول عقب‌ماندگی و چنددستگی کنونی جامعه ماست.

ما بر اساس مسئولیت شرعی خود به همگان عرض می‌کنیم: ما همچنان علاقه‌مند وحدت و همبستگی جامعه باقی خواهیم ماند و وارد مجادله با اینان نخواهیم شد. اینان پیش از دیگران می‌دانند که سید(ره) دعوتگر به سوی مهربانی، محبت و تقریب و فریاد در هم کوبنده فتنه در همه زمینه‌ها، چه در میان جامعه شیعی و چه میان طوایف و ادیان و چه سطح ملی و قومی و اسلامی بود. به مسئولان این میدان می‌گوییم: خیلی تحمل کردیم و بسیار صبر نمودیم. اکنون وظیفه شماست که به مسئولیت شرعی و ملی و اخلاقی خود عمل کنید و دست فتنه افروزان را کوتاه نمایید؛ زیرا اگر این کشتی غرق شود، همه غرق خواهند شد.

 

سه‌شنبه عید فطر است

در خاتمه باید عرض کنیم که بنا بر مبنای فقهی سید(رض) و بعد از مراجعه به رصد خانه‌های علمی و محاسبات دقیق فلکی، به یاری خداوند روز سه‌شنبه عید سعید فطر خواهد بود. از خداوند متعال می‌خواهیم که این عید را با خیر و برکت برای شما تکرار نماید و سرزمین‌های اسلامی را از نعمت امنیت، صلح و ثبات، آرامش و وحدت برخوردار فرماید. به درستی که او اجابت کننده دعاست.