خطبه جمعه، 11 مرداد ماه 1398

مطالب مهم خطبه اول: جنبه تربیتی تشکیل خانواده / معنای فقهی حضانت / آموزه‌های امنیت قرآن.

مطالب مهم خطبه دوم: تعطیلی نهادها به سود کیست؟ / آیا لبنان در برابر فتنه‌ها مصون است؟! / معاملاتی که منطقه را فرسوده می‌کنند.

 

بسم‌الله الرحمن الرحیم

1 ذی‌الحجة 1440 هـ برابر با 11 مرداد 1398 هـ و 2/8/٢٠١٩ م

 

مطالب مهم خطبه اول: جنبه تربیتی تشکیل خانواده / معنای فقهی حضانت / آموزه‌های امنیت قرآن.

مطالب مهم خطبه دوم: تعطیلی نهادها به سود کیست؟ / آیا لبنان در برابر فتنه‌ها مصون است؟! / معاملاتی که منطقه را فرسوده می‌کنند.

 

خطبه اول:

حضانت فرزند

یکی از مواردی که این روزها درباره آن بحث و جدل فراوان وجود دارد، موضوع حضانت فرزندان بعد از طلاق است و ما نیز نیاز داریم تا در این روز مبارک، روز جمعه به بُعدی که درباره آن سخن گفته نمی‌شود بپردازیم و آن جنبه پیشگیری است؛ یعنی درباره پیشگیری حرف بزنیم تا به مشکلاتی نیفتیم که جامعه ما همواره بدان دچار می‌گردد.

در اینجا نمی‌خواهیم به جدال فقهی درباره حضانت بپردازیم. چون این بحث مجال خاص خود را می‌طلبد که اینجا جای آن نیست. ولی خلاصه مطلب این است که در رابطه با سن حضانت آرای به شدت متنوعی وجود دارد و می‌تواند بهانه‌ای برای اندیشه ورزی فقهی دوباره در این باره باشد.

 

جنبه تربیتی تشکیل خانواده

در اینجا در مقام سخن گفتن ارتباط این موضوع با مسائل طایفه‌ای و دادگاه‌های شرعی نیز نیستیم. بلکه هدف ما این است که می‌خواهیم به جنبه تربیتی تشکیل خانواده بپردازیم تا ببینیم قرآن کریم وقتی می‌خواهد یکی از مشکلات اجتماعی را حل کند، چگونه با آن برخورد می‌کند. چون قرآن قانون را مطرح نمی‌کند بلکه با مجموعه‌ای از راهنمایی‌ها و قواعد انسان را احاطه می‌کند که اگر انسان به آن‌ها متعهد شود، می‌تواند شرایط امنی را برای روابط خانوادگی و سایر روابط اجتماعی فراهم آورد.

از این رو در ابتدا باید عرض کنیم که اگر در موضوع حضانت قانون جدیدی هم به تصویب برسد، باز هم مشکلات را حل نخواهد کرد. چون قانون، نقطه تأکید و تمرکز است اما راه حل‌ها، به عمل تربیتی دوام‌دار و همیشگی نیاز دارد.

 

معنای فقهی حضانت

در ابتدا در بررسی جنبه فقهی موضوع حضانت، باید به این پرسش پاسخ دهیم: بعد از جدایی پدر و مادر، فرزند باید با چه کسی زندگی کند؟ فرزند در سال‌های ابتدایی کودکی خود باید با کسی زندگی کند که از شایستگی و توانایی بیشتری برای اداره امور زندگی او برخوردار است و طبیعی است که در این مرحله از مادر سخن بگوییم؛ اما نظرات فقهی در این زمینه گوناگون هستند. نظر فقهی سید فضل الله(ره) این است که تا هفت سالگی حضانت با مادر است و بعد از آن اولی این است که با پدر زندگی کند و بعد از آن خود اوست که انتخاب می‌کند با چه کسی زندگی کند.

بنابراین در حضانت اصل بر این است که وضعیت فرزند در نظر گرفته شود و مشکل او با کمترین خسارت ممکن حل شود.

 

آموزه‌های امنیت قرآن

اولین اصلی که خداوند برای زوجین در حالت طلاق وضع کرده است، این است که «وَلاَ تَنسَوُاْ الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ» دو طرف نباید خوبی‌ها و محاسن همدیگر را فراموش کنند و روی کمبودها و کاستی‌ها تأکید نمایند.

خداوند می‌خواهد شرایط امنی را برای فرزندان ما به وجود آورد. از این رو به ما می‌گوید از همان ابتدا، وقتی پسران و دختران خود را تربیت می‌کنید و شخصیتشان را رشد می‌دهید، آنان را طوری تربیت نمایید که وقتی با همدیگر دچار اختلاف می‌شوند، مزایا و محاسن کسانی را که با آن‌ها دچار اختلاف شده‌اند، خاطر نشان کنند.

اصل دوم. خداوند می‌فرماید: «لاَ تُضَآرَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلاَ مَوْلُودٌ لَّهُ بِوَلَدِهِ»؛ یعنی مدیریت امور پسر یا دختر باید به گونه‌ای باشد که به ضرر دیگری تمام نشود. نه شوهر به ضرر همسر خود کار کند و نه همسر به ضرر شوهر خود. بلکه مصالح فرزندان باید در نظر گرفته شود. حرف امروز ما این است که باید به آموزه‌هایی برگردیم که خداوند در کتاب خود آن‌ها را بیان کرده است و فرزندان خود را بر اساس آن‌ها تربیت نماییم. از این راه می‌توانیم بیشتر مشکلات خود را حل کنیم و حل باقی‌اش را به قانون بسپاریم.

 

خطبه دوم:

بسم الله الرحمن الرحیم

از مشکل حضانت خانواده به مشکل حضانت مردم این کشور می‌رسیم. مردمی که همچنان از اولیای سیاسی خود در رنج هستند. همان‌هایی که سر جای خود نشسته‌اند. چون مردم به آن‌ها اعتماد کرده‌اند که با آن‌ها وکالت داده‌اند که امورشان را مدیریت کنند. به گونه که سطح زندگی‌شان را ارتقا ببخشند و فرصت‌هایی را برایشان فراهم نمایند که زندگی شرافتمندانه‌ای را برایشان تأمین نمایند و به آنان امید به آینده‌ای امن برای فرزندانشان را بدهند.

 

تعطیلی نهادها به سود کیست؟

مردم امروز تحت تأثیر دغدغه‌های روزانه زندگی قرار دارند. آن‌ها در نگرانی دائم و رنج همیشگی به سر می‌برند. این وضعیت باعث شده است که نه تنها زیر خط فقر مادی قرار داشته باشند، بلکه از نظر ثبات روانی و آرامش روحی نیز خط حداقل‌های [روحی] قرار داشته باشند. این وضعیت ایجاب می‌نماید که مسئولان در رنج و بی‌خوابی همیشگی قرار داشته باشند و همه تلاش خود را به کار گیرند تا مردم در همین حداقل‌ها نیز راحت زندگی کنند و آسایش داشته باشند.

آیا بسیاری از اولیای سیاسی به این امر می‌اندیشند که وقتی برای تأمین منافع یک فرد، قاطعانه می‌ایستند و برای اجرای طرح‌هایی مانع‌تراشی می‌کنند که باعث رفع بیماری‌ها از محیط زندگی، آب‌ها، غذاها و هوای تنفسی‌شان می‌شوند و وضعیت اقتصادی، امنیتی و سیاسی را در عرصه‌های گوناگون تثبیت و تقویت می‌نمایند، چه بر سر فرزندان این کشور می‌آید؟

جنگ داخلی لبنان به معنای نظامی آن خاتمه یافته است، ولی متأسفانه در سطح اذهان هنوز وجود دارد. ما هنوز به سوی ذهنیت نهادی نرفته‌ایم که اختلافات را به‌ صورت عقلانی و منطقی مدیریت کنند و همچنان در ذهنیت‌های فردی مانده ایم. افرادی که این احساس را در وجود انسان ایجاد می‌نمایند که کشور در دست جنیان قرار دارند. آن‌ها می‌توانند نهادهای بزرگ را به تعطیلی بکشانند. نهادهایی که اگر شب و روز هم کار کنند، باز هم به سختی می‌توانند اندکی از مشکلات موجود را حل کنند؛ اما اگر یک روز، دو روز، یک ماه و دو ماه تعطیل شوند، چه مشکلاتی را حل خواهیم کرد؟

 

آیا لبنان در برابر فتنه‌ها مصون است؟!

علاقه‌مندی رهبران به صلح و ثبات لبنان باید در شرایط فوق العاده و غیرعادی بروز کنند و کشور و نهادهای آن را حفظ کنند و بر اساس قاعده غلبه دادن منافع عمومی بر منافع گروهی، بالاترین درجه بی‌طرفی در موضع‌گیری را از خودشان نشان دهند و به این حرف اتکا نداشته باشند که لبنان به خاطر تصمیم‌های بین المللی و منطقه‌ای و درگیری شدید میان منافع متضاد در منطقه از فتنه‌های داخلی در امان است. درگیری‌های که خدای ناکرده، لبنان نمی‌تواند از آن‌ها برکنار باشد.

در شرایط دشوار سیاسی داخلی و حساسیت موجود پیرامون توازن طایفه‌ای و سیاسی، اعلام می‌کنیم که ما نسبت به مجادلات آتی پیرامون توافق طایف نگران هستیم. باید با ذهنیت علمی و منطقه به این قضیه پرداخته شود و احترام همه طیف‌ها حفظ گردد و کشور به سمت شایسته‌سالاری پیش برود که اساس سازندگی کشور است. هیچ معیار دیگر به مانند شایسته سالاری با مفهوم واقعی رشد و پیشرفت پیوند ندارد.

 

معاملاتی که منطقه را فرسوده می‌کنند

از حضانت مردم این کشور به موضوع حضانت امت می‌رسیم. امت عربی و اسلامی به صورت کامل در برابر طرح‌های سرنوشت سازی برهنه شده‌اند که شکل و شمایل معاملات تجاری را دارند. معامله قرن به عنوان اولین معامله از این دست، متأسفانه در شرایطی مطرح می‌شود که آتش جنگ‌های نیابتی در منطقه روشن است. امیدواریم برخی تلاش‌های سیاسی که این اواخر در زمینه‌های مختلف به راه افتاده است، به خونریزی‌ها و درگیری‌های داخلی و میان کشورها پایان دهد. ما خواهان همکاری و همراهی با این طرح‌ها هستیم، چه در یمن و چه در سوریه و چه مسائل مربوط به روابط کشورهای حاشیه خلیج [فارس] با ایران. تا گشایش سیاسی فراهم شود و به روند فرسایش امنیتی، اقتصادی و سیاسی که منابع و توانایی‌های ما را به هدر می‌دهد، خاتمه دهد. باید کارگاه سازندگی واقعی به راه افتد. نه فقط سازندگی مادی و فیزیکی بلکه باید سازندگی در سطح امت صورت بگیرد. چون حس اسلامی مردم در برابر همدیگر مخدوش شده و غرور عربی دستخوش ضعف گردیده است که خاستگاهی برای تکریم میهمان و حرکت به سوی مکارم و فضیلت‌ها بود تا امت اسلامی درخشش سابق خود را بازیابد و مردمی که در سال‌های گذشته صدمات بزرگی را متحمل شده‌اند، دوباره امیدوار شوند که امت اسلامی توان خیزش و صعود مجدد را دارد تا باز هم در عرصه‌های گوناگون در موقعیت پیشگام جهانی خود قرار گیرد.