خطبه جمعه، 1 فروردین ماه 1399

متن زیر جهت ایراد خطبه جمعه مورخ 25 رجب المرجب 1441، برابر با 1 فروردین ماه 1399 آماده گشته بود که متأسفانه به علت شیوع بیماری کرونا و جلوگیری از انتقال بیماری، نماز جمعه در این تاریخ برگزار نگردید...

بدین جهت متن خطبه جهت استفاده علاقه مندان منتشر می گردد:

 

بسم الله الرحمن الرحیم

۲۵ رجب ۱۴۴۱ هـ برابر با ۱/۱/۱۳۹۹ هـ و ۲۰/٣/٢٠٢٠م

 

متن زیر جهت ایراد خطبه جمعه مورخ 25 رجب المرجب 1441، برابر با 1 فروردین ماه 1399 آماده گشته بود که متأسفانه به علت شیوع بیماری کرونا و جلوگیری از انتقال بیماری، نماز جمعه در این تاریخ برگزار نگردید...

بدین جهت متن خطبه جهت استفاده علاقه مندان منتشر می گردد:

 

خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «وَسَارِعُوا إِلَىٰ مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ».

 

باب استغفار

یکی از موارد رحمت الهی بر بندگان خود این است که باب استغفار و بازگشت به سوی خود را، بعد از گرفتار شدن به غفلت، ضعیف شدن در برابر شهوات و غرایز دنیا، سیطره هوا، مصالح و تعصبات، معصیت الهی و بی‌توجهی به امر و نهی خداوند برایشان گشوده است. در حالی که خداوند می‌توانست در توبه و بازگشت را به روی آن‌ها ببندد و پیامدهای ناشی از رفتار و جنایت‌هایی را که مرتکب شده‌اند، به عهده‌شان بگذارد تا بعد از آن منتظر عذاب و مجازات بمانند.

اما خداوند راه را برایشان آسان کرده و گشودن باب استغفار از گناهان و خطاهای بسیارشان را از آنان نگرفته است. خداوند استغفار را به زمان، مکان و ابزارهای خاصی محدود نکرده است؛ بنابراین کافی است که انسان گناهکار متوجه خداوند شود تا خداوند را توبه پذیر و بخشنده بیاید. این وعده‌ای است که خداوند به انسان داده است. خداوند نیز خلف وعده نمی‌کند. آیات قرآنی به این امر اشاره داشته است: «وَمَن يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللهَ يَجِدِ اللهَ غَفُورًا رَّحِيمًا»، «وَاسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي رَحِيمٌ وَدُودٌ»، «فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا».

خداوند عزوجل خطاب به کسانی که از حدود فراتر رفته و در کوتاهی افراط کرده‌اند، فرموده است: «قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللهِ إِنَّ اللهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ».

همین طور حدیث قدسی به این امر اشاره کرده است: «يا ابْنَ آدم لَوْ بلَغَتْ ذُنُوبُك عَنَانَ السَّماءِ ثُم اسْتَغْفَرْتَني غَفرْتُ لَكَ وَلا أُبالي، يا ابْنَ آدم إِنَّكَ لَوْ أَتَيْتَني بِقُرابٍ الأَرْضِ خطايَا، ثُمَّ لَقِيتَني لا تُشْرِكُ بي شَيْئا، لأَتَيْتُكَ بِقُرابِها مَغْفِرَةً؛ ای فرزند آدم! اگر گناهانت به آسمان برسد و بعد از من آمرزش طلبی، ترا می‌آمرزم و باکی ندارم. ای فرزند آدم! اگر به وسعت زمين از گناهان نزدم بيايی، سپس با من روبرو شوی، در حالی که به من چيزی را شريک نیاورده‌ای، همانا به آمرزشی به وسعت زمين نزدت می‌آیم.»

در حدیثی از پیامبر خدا(ص) آمده است: «أكثِرُوا مِن الاستِغفارِ؛ فإنّ اللّه َ عَزَّ و جلَّ لم يُعَلِّمْكُمُ الاستِغفارَ إلاّ و هُو يُريدُ أن يَغفِرَ لَكُم؛ زياد استغفار كنيد؛ زيرا خداوند عزّ و جلّ آمرزش خواهى را به شما ياد نداد، مگر براى اين كه مى خواهد شما را بيامرزد.»

خداوند به این بسنده نکرده است که استغفار را دروازه و وسیله‌ای برای پاک شدن از گناهان و خالص کردن رابطه با خود قرار دهد بلکه با عبادت محسوب کردن بلکه بهترین عبادت دانستن آن، به استغفار تشویق و ترغیب کرده است. از این رو در حدیث آمده است: «خَيْرُ اَلْعِبَادَةِ اَلاِسْتِغْفَارُ؛ استغفار بهترین عبادت است.» خداوند استغفار را از بهترین ذکرها قرار داده است. از این رو بهترین ذکر استغفار است و انسان را از گناهان و معصیت‌ها پاک می‌کند. به همین جهت پیامبر خدا(ص) به یاران خود می‌فرمود: «يا أيُّها النَّاسُ، توبوا إلى ربِّكم، فوالَّذي نفسي بيدِهِ، إنِّي لأستغفِرُ اللهَ وأتوبُ إليهِ في اليومِ أَكثرَ من سبعينَ مرّةٍ؛ ای مردم! به سوی خدای خودتان باز گردید. چون سوگند به کسی که جانم به دست اوست، من هر روز بیش از هفتاد مرتبه از خداوند طلب بخشش کرده و به سوی او توبه می‌کنم.»

از فضل الهی است که خداوند استغفار را باب رسیدن به عطای الهی محسوب کرده است؛ بنابراین به خاطر استغفار است که خداوند نعمت‌ها را بر بندگان خود نازل می‌کند. خداوند در آیات: «فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا * يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُمْ مِدْرَارًا * وَيُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَيَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهَارًا»، «اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُم مِّدْرَارًا وَيَزِدْكُمْ قُوَّةً إِلَىٰ قُوَّتِكُمْ وَلَا تَتَوَلَّوْا مُجْرِمِينَ» به همین واقعیت اشاره می‌دارد.

در حدیث آمده است: «مَنْ لَزِمَ الِاسْتِغْفَارَ جَعَلَ اللهُ لَهُ مِنْ كُلِّ ضِيقٍ مَخْرَجًا وَمِنْ كُلِّ هَمّ فرجاً؛ هر كس به استغفار مداومت داشته باشد، خدا براى او از هر غمى فرجى قرار دهد و از هر سختى بيرون آمدنى.»

در حدیث آمده است: «عَجِبْتُ لِمَنْ يَقْنَطُ وَ مَعَهُ الِاسْتِغْفَارُ؛ در شگفتم از كسى كه از رحمت خداوند نوميد می‌شود و حال آن كه، توان آمرزش خواستنش هست.»

 

استغفار برای چه زمانی است؟

عزیزان! استغفار فقط برای زمانی نیست که بنده با ترک واجبات و ارتکاب محرمات در وظیفه خود کوتاهی می‌کند، بلکه از این نیز فراتر رفته و بی‌مسئولیتی در قبال کسانی که مسئولیتشان را به عهده دارد، در برمی‌گیرد؛ مانند پدر و مادری که به مسئولیت خود در ازای فرزندان، شوهر در ازای همسر یا بستگان، همسایه در ازای همسایه، مؤمن در ازای مؤمن دیگر، کارفرما در ازای کارگر، کارگر در ازای کارفرما و حاکم در ازای مردم و رعیت عمل نمی‌کند. در این زمان نیز انسان به استغفار نیاز دارد. امام زین العابدین(ع) وقتی در دعای خود می‌فرماید: «أَللَّهُمَّ إنِّي أَعْتَـذِرُ إلَيْـكَ مِنْ مَـظْلُوم ظُلِمَ بِحَضْرَتِي فَلَمْ أَنْصُرْهُ، وَمِنْ مَعْرُوف أُسْدِيَ إلَيَّ فَلَمْ أَشْكُرْهُ، وَمِنْ مُسِيء اعْتَذَرَ إلَيَّ فَلَمْ أَعْذِرْهُ، وَمِنْ ذِيْ فَاقَة سَأَلَنِي فَلَمْ أُوثِرْهُ، وَمِنْ حَقِّ ذي حَقٍّ لَزِمَنِي لِمُؤْمِن فَلَمْ أوَفِّرْهُ؛ خدايا، از تو پوزش مي‌خواهم اگر در حضور من بر مظلومي ستم رفته و من او را ياري نكرده‌ام و در حقِ من احساني صورت گرفته و سپاسگزار آن نبوده‌ام و خطاكاري از من پوزش خواسته و من آن را نپذيرفته‌ام و نيازمندي از من چيزي طلب كرده و من به او نبخشيده‌ام و مؤمني بر گردن من حقي د اشته و من آن را به جا نياورده‌ام و عيب مؤمني بر من آشكار گرديده و آن را نپوشانده‌ام.» به همین قضیه اشاره دارد.

آن حضرت می‌فرمود: «اَللّـهُمَّ اِنّي أسْتَغْفِرُكَ لِكُلِّ نَذْر نَذَرْتُهُ، وَكُلِّ وَعْد وَعَدْتُهُ، وَكُلِّ عَهْد عاهَدْتُهُ ثُمَّ لَمْ أفِ بِهِ، وَأَسْأَلُكَ فى مَظالِمِ عِبادِكَ عِنْدي، فَأيَّما عَبْد مِنْ عَبيدِكَ أوْ أمَة مِنْ إمائِكَ، كانَتْ لَهُ قِبَلي مَظْلِمَةٌ ظَلَمْتُها إيّاهُ، في نَفْسِهِ أوْ في عِرْضِهِ أوْ في مالِهِ، أوْ في أهْلِهِ وَوَلَدِهِ، أوْ غيبَةٌ اغْتَبْتُهُ بِها، أوْ تَحامُلٌ عَلَيْهِ بِمَيْلٍ أوْ هَوىً، أوْ أنَفَة أوْ حَمِيَّة أوْ رِياء أوْ عَصَبِيَّة، غائِباً كانَ أوْ شاهِداً، وَحَيّاً كانَ أوْ مَيِّتاً؛ خدايا! از تو آمرزش می‌طلبم براى هر نذرى كه كردم و هر وعده‌ای كه دادم و هر پيمانى كه بستم سپس به آن وفا نكردم و اداى حقوق بندگانت را كه بر عهده‌ دارم از تو درخواست می‌کنم، پس هر بنده‌ای از بندگانت و هر كنيزى از كنيزانت كه او را نزد من حقىّ پايمال شده باشد كه در آن به جان يا آبرو يا مال، يا خانواده‌اش يا فرزندش ستم روا داشته‌ام يا غيبتى از او کرده‌ام يا بر اثر ميل خود يا خواهش دل يا تكبّر يا غضب يا خودنمايى يا تعصّب بر او يارى نهاده‌ام، اين بنده يا كنيزت غايب باشد يا حاضر، زنده باشد يا مرده و دستم كوتاه شده و وسعم به پرداخت آن حق يا طلب حلاليت از او نمی‌رسد.»

 

نحوه استغفار

اما استغفار آن گونه که برخی گمان کرده‌اند، فقط به زبان نیست بلکه فراتر از آن است. از امام علی(ع) درباره روش استغفار سؤال شد. آن حضرت روش استغفار را این گونه تبیین فرمود: «تَدْرِي مَا اَلاسْتِغْفَارُ؟ إِنَّ لِلاسْتِغْفَارِ دَرَجَةَ اَلْعِلِّيِّينَ، اَلاِسْتِغْفَارُ دَرَجَةُ اَلْعِلِّيِّينَ، وَهُوَ اِسْمٌ وَاقِعٌ عَلَى سِتَّةِ مَعَانٍ؛ أَوَّلُهَا اَلنَّدَمُ عَلَى مَا مَضَى، وَاَلثَّانِي اَلْعَزْمُ عَلَى تَرْكِ اَلْعَوْدِ إِلَيْهِ أَبَداً، وَاَلثَّالِثُ أَنْ تُؤَدِّيَ إِلَى اَلْمَخْلُوقِينَ حُقُوقَهُمْ حَتَّى تَلْقَى اَللهَ عَزَّ وَجَلَّ أَمْلَسَ لَيْسَ عَلَيْكَ تَبِعَةٌ، وَاَلرَّابِعُ أَنْ تَعْمِدَ إِلَى كُلِّ فَرِيضَةٍ عَلَيْكَ ضَيَّعْتَهَا فَتُؤَدِّيَ حَقَّهَا، وَاَلْخَامِسُ أَنْ تَعْمِدَ إِلَى اَللَّحْمِ اَلَّذِي نَبَتَ عَلَى اَلسُّحْتِ فَتُذِيبَهُ بِالْأَحْزَانِ حَتَّى تُلْصِقَ اَلْجِلْدَ بِالْعَظْمِ، وَيَنْشَأَ بَيْنَهُمَا لَحْمٌ جَدِيدٌ، وَاَلسَّادِسُ أَنْ تُذِيقَ اَلْجِسْمَ أَلَمَ اَلطَّاعَةِ كَمَا أَذَقْتَهُ حَلاَوَةَ اَلْمَعْصِيَةِ، فَعِنْدَ ذَلِكَ تَقُولُ أَسْتَغْفِرُ اَللهَ؛ آيا می‌دانی استغفار چيست؟ استغفار درجه بلند مرتبگان است و شش شرط دارد. نخست پشيمانى بر گذشته. دوم، عزم بر ترك بازگشت به طور هميشه. سوم، اين كه حقوق مردم را ادا كنى تا عارى از هر گناهى با خدا ديدار نمايى. چهارم، هر واجبى را كه بر عهده تو بوده و انجامش نداده‌ای، به جاى آورى. پنجم، آنكه گوشتى را كه از گناه بر پيكرت روييده، در غم‌ها و اندوهان آب كنى تا پوستت به استخوانت بچسبد و ميان پوست و استخوان گوشت تازه برويد. ششم، جسم خود را رنج طاعت بچشانى، همچنان، كه بر او حلاوت معصيت چشانده بودى. در اين هنگام بگوى: استغفر الله.»

 

اقدام به توبه

از این رو عزیزان! باید توسط این عبادت، رابطه خود را با خداوند اصلاح کند تا به این رابطه آسیبی وارد نشود. چون اگر این رابطه درست شود، رابطه ما با خودمان و همه مردم پیرامونمان نیز درست می‌شود. ولی اگر در این باره کم‌کاری کنیم و فرصت این اصلاح را از دست بدهیم، مهم‌ترین رابطه‌ای را که ما را با خداوند پیوند می‌زند، نیز از دست می‌دهیم. انسان می‌تواند در هر رابطه‌ای کوتاهی کند یا از هر کسی نیاز باشد، غیر از خداوند؛ بنابراین باید به استغفار اقدام کنیم و در این کار سرعت به خرج دهیم. نباید آن را به فردا و فرداهای دیگر یا وقتی می‌خواهیم به حج یا زیارت برویم موکول کنیم. بلکه همان طور که خداوند عزوجل از ما خواسته است، در آن سرعت به خرج دهیم: «وَسَارِعُوا إِلَىٰ مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ»، «وَأَنِيبُوا إِلَى رَبِّكُمْ وَأَسْلِمُوا لَهُ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ الْعَذَابُ ثُمَّ لا تُنْصَرُونَ».

با این کار جزو پرهیزگارانی خواهیم شد که خداوند درباره‌شان فرموده است: «وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَى مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ».

خداوند به وعده استجابت و قبول توبه عمل می‌کند. چون او ارحم الراحمین است. در خانه او به روی توبه کنندگان باز است. بلکه همان طور که فرموده است، توبه کنندگان را دوست دارد، تطهیر کنندگان را دوست دارد و پرهیزگاران را دوست دارد.

ما در این شرایط دشوار، نیاز داریم که شکاف میان خود و خداوند را ترمیم کنیم. باید راه خود را اصلاح کنیم تا بار دیگر نظر رحمت به ما کند. چون خداوند به کسانی که به سوی او بازمی‌گردند، با مغفرت، رحمت و هدایت به راه راست، زدودن هم و غم، تحقق گشایش و امنیت یافتن از عذاب به آنان نعمت می‌بخشد. خداوند در این باره فرموده است: «وَمَا كَانَ اللهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَأَنْتَ فِيهِمْ وَمَا كَانَ اللهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ».

پیش از این که از دست برود، باید این فرصت را غنیمت بشماریم. چون همان طور که خداوند اشاره کرده است، این ماه، ماه استغفار و رحمت است؛ بنابراین در این ماه بسیار توبه و استغفار کنید. چون خداوند بخشنده و مهربان است. او این ماه را رجب ریزان نامیده است. چون رحمت الهی در این ماه ریزان است.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

موضع سیاسی

علامه سید علی فضل الله عقیده دارند که مثل همه دنیا، با افزایش تعداد مبتلایان، ویروس کرونا بر لبنان نیز سایه افکنده است. اگر خدای ناکرده این بیماری تشدید شود، زیرساخت‌های بهداشتی و پزشکی کافی برای درمان مبتلایان بیشتر وجود ندارد.

 

ستودن تصمیمات دولت

ایشان تصمیمات دولت مبنی بر بسیج عمومی برای مقابله با ویروس، تشویق مردم به ماندن در خانه‌ها برای پرهیز از تجمعات عمومی، خارج نشدن از خانه جز برای موارد ضروری، بستن همه مؤسسات، قهوه‌خانه‌ها، باشگاه‌ها و مراکز تجمع و درخواست کمک از گروه‌های پزشکی بیمارستان‌های دولتی، خصوصی و مؤسسات بهداشتی را ستود و اظهار داشت که این تصمیمات مهم هستند ولی موفقیتشان به همکاری شهروندان و میزان همکاری آنان بستگی دارد.

ایشان بار دیگر تأکید کرد که ضرورت دارد دولت برای اجرای این تصمیمات با قدرت وارد عمل شود و تلاش کند که تسهیلات لازم را برای تأمین لوازم پزشکی مورد نیاز بیمارستان‌ها برای درمان مبتلایان فراهم کند.

 

واجب شرعی

ایشان از شهروندان خواستند که بسیار مسئولانه عمل کنند و به همه اقدامات لازم برای در امان ماندن از این ویروس اعم از رعایت از بهداشت فردی، مواد غذای ضروری برای افزایش قدرت بازدارندگی [جسمی]، پرهیز از تجمع و رعایت بالاترین میزان پیشگیری در ارتباطات ضروری مقید باشند و آن را واجب شرعی و دینی در نظر بگیرند تا برای مهار دوباره ویروس، جلوی انتشار آن را بگیرند. در غیر این صورت ما با فاجعه‌ای روبرو خواهیم شد که آثار و پیامدهای آن را در برخی از کشورهای آسیب دیده می‌بینیم و شاید دیگر کاری از دست امکانات بهداشتی و وسایل پزشکی برنیاید.

ایشان از همه فتاوای دینی مبنی بر ضرورت پایبندی به اقدامات بهداشتی و نقش برجسته رسانه‌ها در هشدار دادن نسبت به خطرات این ویروس و آگاهی بخشی نسبت به پیامدهای خطرناک و نحوه پیشگیری از آن تقدیر و تشکر کردند.

 

تقدیر از جمعیت‌های بهداشتی

ایشان با تقدیر از همه جمعیت‌ها و نهادهای بهداشتی که همه امکانات خود را در اختیار دولت قرار دادند و در کنار دولت به مقابله با این بیماری پرداختند، از مجموعه‌های صنعتی و علمی که داوطلبانه به تولید لوازم بهداشتی و پزشکی که برای پیشگیری و درمان به صورت کافی وجود نداشتند، تقدیر و تشکر به عمل آورد. همین طور از همه کسانی که به دستگاه بهداشتی و پزشکی کشور کمک کردند تا به صورتی بهتر به انجام وظیفه بپردازند نیز تشکر کرد.

 

هشدار نسبت به طایفه‌ای کردن بیماری

ایشان نسبت به دخالت دادن مسائل طایفه‌ای و منطقه‌ای در برخورد با این بیماری و اتهام زنی‌های غیرمسئولانه هشدار دادند و توجهات را به این نکته جلب کردند که مسئولیت ملی و انسانی اقتضا می‌کند که به شکلی یکپارچه و متحد با این بیماری مقابله شود. چون این بیماری به همه مناطق و طوایف یورش آورده است و نباید به موضوعی برای تفرقه و نفرت پراکنی تبدیل شود و هر گونه منطق طایفه‌ای و منطقه‌ای در این زمینه محکوم است.

ایشان بار دیگر از همه جریان‌های سیاسی فعال در کشور خواستند که از اختلافات سیاسی گذشته خود دست بردارند و همراه حکومت در صفی واحد برای تقویت مبارزه با این بیماری قرار گیرند و با استفاده از امکانات و توانمندی‌های داخلی و ارتباطات خارجی خود، هیچ ابزاری را برای مقابله از دست ندهند. آن‌ها نباید از این موضوع برای خوشحالی یا پرتاب تیرهای انتقاد استفاده کنند؛ زیرا هر گونه اختلال در مدیریت وضعیت بهداشتی، فقط روی دولت و حامیان آن تأثیر نخواهد داشت بلکه شهروندان با همه طوایف، مذاهب، مراکز سیاسی‌شان را تحت تأثیر قرار خواهد داد و به همه آسیب خواهد زد.

 

مراقبت از زندانیان

ایشان به سرنوشت زندانیان و نگرانی آنان از مبتلا شدن به این ویروس به خاطر ازدحام موجود در زندان‌ها و فراهم نبودن شرایط بهداشتی مناسب اشاره داشتند و از دولت و به ویژه وزارت کشور خواستند که به مسئولیت خود در این زمینه عمل کنند و با تأمین راه‌های پیشگیری و بهبود شرایط زندانیان، وضعیت دردناک زندانیان و خانواده‌هایشان را در نظر بگیرند. این حق زندانیان و خانواده‌هایشان بر دولت است.

 

باید وضعیت فوق العاده اجتماعی اعلام شود

ایشان به وضعیت اجتماعی دشوار کارمندان، کارگران و روز مزدهایی که مجبور شده‌اند در خانه‌هایشان بمانند، پرداختند و درخواست کردند که مشکلات مؤسسات خصوصی در نظر گرفته شود. این مؤسسات شاید به وضعیتی برسند که نتوانند حقوق کارمندان و کارکنان خود را بپردازند.

ایشان از دولت خواستند که وضعیت فوق العاده اجتماعی اعلام کند و با همکاری شهرداری‌ها، بانک‌ها، مؤسسات اجتماعی عمومی و خصوصی و همه کسانی که از داخل و خارج توان کمک کردن دارند، گام‌هایی را برای تأمین نیازمندی‌های مردم و به ویژه طبقات فقیر و مستمند بردارد. ایشان تصمیم اخیر دولت در اعطای کمک به همه مناطق لبنان و اقدامات افراد، نهادها، جمعیت‌ها و رسانه‌ها را مورد ستایش قرار دادند.

ایشان این پرسش را مطرح کردند: با این که نفت بیش از نصف کاهش قیمت داشته است، چرا دولت به کاهش قیمت بنزین اقدام نکرده است؟ ایشان از دولت خواستند که وضعیت بهداشتی کنونی نباید دولت را از حل سایر بحران‌های دامن‌گیر کشور بازدارد. دولت باید به سرعت برنامه اقتصادی اصلاحگرانه ای را تدوین کند که منافع لبنانی‌ها و اعتماد جامعه بین المللی را در نظر داشته باشد. البته به شکلی که با اجرای این برنامه از کشور در برابر ویروس فساد صیانت به عمل آید. ویروسی که شاید خطرناک‌تر از ویروس کرونا باشد. دولت باید به پیگیری موضوعات و پرونده‌هایی بپردازد که بر دوش شهروندان و دولت سنگینی می‌کنند. خصوصاً پرونده دیون عمومی، بانک‌ها، برق، زباله‌ها و موضوعات بسیار دیگر.

 

روز مادر

در خاتمه ایشان روز مادر را به همه مادران تبریک و تهنیت گفتند و از تلاش‌ها و فداکاری‌هایشان تقدیر به عمل آوردند. خصوصاً که با توجه به شرایطی که در آن قرار داریم، امسال این روز با سال‌های گذشته فرق دارد. ایشان اظهار داشتند: بعد از تقدیر و تشکر از همه فداکاری‌های مادران، در تکریم مادران در روز مادر همین بس که آنان نباید فقط مشغول فرزندان خود باشند. بلکه باید همه اقدامات بهداشتی لازم برای حفظ سلامتی و حیات فرزندانشان را انجام دهند. چون سلامتی و حیات فرزندان ارزنده‌ترین چیز برای مادران است و بیش از هر چیزی آنان را شاد می‌کنند.