خطبه جمعه، 12 اردیبهشت ماه 1399

متن زیر جهت ایراد خطبه جمعه مورخ 8 رمضان المبارک 1441، برابر با 12 ردیبهشت ماه 1399 آماده گشته بود که متأسفانه به علت شیوع بیماری کرونا و جلوگیری از انتقال بیماری، نماز جمعه در این تاریخ برگزار نگردید...

بدین جهت متن خطبه جهت استفاده علاقه مندان منتشر می گردد:

 

بسم الله الرحمن الرحیم

۸ رمضان ۱۴۴۱ هـ برابر با ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۹ هـ و ۱/۵/٢٠٢٠م

 

متن زیر جهت ایراد خطبه جمعه مورخ 8 رمضان المبارک 1441، برابر با 12 ردیبهشت ماه 1399 آماده گشته بود که متأسفانه به علت شیوع بیماری کرونا و جلوگیری از انتقال بیماری، نماز جمعه در این تاریخ برگزار نگردید...

بدین جهت متن خطبه جهت استفاده علاقه مندان منتشر می گردد:

 

خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ * آَخِذِينَ مَا آَتَاهُمْ رَبُّهُمْ إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَلِكَ مُحْسِنِينَ * كَانُوا قَلِيلاً مِنَ اللَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ * وَبِالْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ * وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ» صدق الله العظيم.

 

معادله واضح

خداوند سبحانه و تعالی در این آیات معادله روشنی را بیان می‌کند و آن این است که پیوند با خداوند، به دست آوردن رضایت و رسیدن به محبت او فقط با انجام عبادت‌هایی نظیر نماز، روزه و حج به دست نمی‌آید بلکه برای کامل شدن این عبادات، باید با کمک و خدمت به مردم همراه باشند. از این رو می‌بینیم آیاتی که تلاوت کردیم، وقتی از رسیدن به تقوا و به دست آوردن بهشت‌ها و چشمه‌ها سخن می‌گوید، به سخن گفتن درباره استغفار در سحرها و شب زنده داری بسنده نمی‌کند، از نظر خداوند انسان نمی‌تواند باتقوا باشد، مگر این که اثر خوبی در زندگی مردم داشته باشد؛ زیرا خداوند محبت خود را در کنار خدمت به عیال خود و منفعت رساندن، شاد کردن دل و برآوردن کردن نیازهای آن‌ها قرار داده است.

چون در حدیثی از پیامبر خدا(ص) آمده است: «الخلق كلّهم عيال الله، وأحبّهم إلى الله أنفعهم لعياله؛ مردم همگی عیال خداوند هستند و محبوب‌ترین آنان نزد خداوند سودمندترینشان به عیال خداوند هستند.» و «... من أدخل على أهل بيت مؤمنٍ سروراً؛ هر کسی که شادی وارد خانه مؤمنی کند.» و «... من مشى مع أخيه في حاجة؛ کسی که برای برآوردن نیازی همراه برادرش راه برود.»

خداوند عزوجل نیز تشکر از خود را در کنار تشکر از مردم قرار داده است. در حدیثی از امام زین العابدین(ع) آمده است: «أشكركم لله، أشكركم للنَّاس؛ سپاسگزارترین شما از خداوند، سپاسگزارترین شما از مردم است.» باز از ایشان وارد شده است: «يقولُ اللّه ُ تباركَ و تعالى لِعبدٍ مِن عَبِيدِهِ يَومَ القِيامَةِ: أشَكَرتَ فُلانا؟ فيقولُ: بَل شَكَرتُكَ يا ربِّ. فيقولُ: لَم تَشكُرْني إذ لَم تَشكُرْهُ؛ خداوند تبارک و تعالى در روز قيامت به يكى از بندگان خود می‌فرماید: آيا از فلانى سپاسگزارى كردى؟ عرض می‌کند: [نه]، بلكه از تو سپاسگزارى كردم اى پروردگار من. خداوند می‌فرماید: چون از او تشكّر نکرده‌ای، از من هم نيز تشكّر نکرده‌ای.» نشانه رسیدن انسان به قله عبادت این است که انسان در خدمت مردم و برآوردن کردن نیازهای آن‌ها باشد. چرا که در حدیث آمده است: «إنَّ الإنسان إذا بلغ القمّة في العبادة، أصبح مشّاءً في حوائج الناس؛ اگر انسان به قله برسد، بیشتر در پی برآوردن کردن نیازهای مردم راه می‌رود.»

خداوند نیز اگر مؤمنی از او کمک بخواهد، یاری کردن او را در گرو یاری کردن برادر ایمانی اش قرار داده است. چرا که در حدیثی از پیامبر خدا(ص) آمده است: «إنَّ الله في عون المؤمن، ما كان المؤمن في عون أخيه؛ خداوند تا زمانی یاور مؤمن است که او یاور برادر خود باشد.»

اگر به واسطه گناه و معصیتی که انسان در حق خداوند مرتکب می‌شود، رابطه او با خداوند دچار اختلال شود، خداوند راه اصلاح این رابطه را در توجه و کمک به افراد نیازمند و تأمین نیازهای آن‌ها قرار داده است.

از امام علی(ع) وارد شده است: «مِنْ كَفَّارَاتِ الذُّنُوبِ الْعِظَامِ إِغَاثَة الْمَلْهُوفِ وَ التَّنْفِيسُ عَنِ الْمَكْرُوبِ‏؛ یکی از کفاره‌های گناهان بزرگ، رسیدن به فریاد دادخواهان و برطرف کردن غم اندوهگینان است.» این همان چیزی است که در کفاره‌های مخالفت با نذر، عهد، افطار عمدی و... می‌یابیم. چرا که راه بخشیده شدن این گناهان، در غذا دادن به مستمندان و فقرا قرار داده ‌شده است.

 

اهمیت صدقه

خداوند سبحانه و تعالی به صدقه دادن تشویق کرده است و وقتی آن را راه در امان ماندن از آتش قرار داده، این که صدقه آتش خشم الهی را خاموش می‌کند، بلا را دفع می‌کند، باعث فرود آمدن روزی می‌شود، عمرها را افزایش می‌دهد و همان طور که در آیه «أَلَمْ يَعْلَمُواْ أَنَّ اللهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَأْخُذُ الصَّدَقَاتِ» [التّوبة: 104] پیش از این که در دست بندگان قرار گیرد، در دست خداوند قرار می‌گیرد، در واقع اهمیت آن را مورد تأکید قرار داده است.

از امام صادق(ع) روایت شده است که به فرزندش فرمود: «از آن خرجى، چقدر اضافه آمده است؟ عرض کرد: چهل دینار. فرمود: برو و آن‌ها را صدقه بده. عرض کرد: فقط همین چهل دینار باقى مانده است. حضرت فرمود: آن‌ها را صدقه بده؛ زیرا خداوند عزّوجلّ عوضش را مى‏دهد. مگر نمى‏دانى که هر چیزى کلیدى دارد و کلید روزى، صدقه‏ دادن است، پس آن چهل دینار را صدقه بده.» امام زین العابدین(ع) وقتی فقیری نزدش می‌آمد، خوشحال می‌شد و می‌فرمود: «جاء من يحمل إليَّ زادي إلى يوم القيامة؛ کسی آمده است که توشه روز قیامت را برایم آورده است.»

 

دو فریضه خمس و زکات

از آن روی که خداوند متعال توجه خاصی به این ارزش دارد، کمک به مردم و برآورده کردن نیازهای آنان را امری اختیاری قرار نداده است بلکه با واجب کردن زکات و خمس، آن را یکی از واجبات خود قرار داده است. فرموده است: «خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِم بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَّهُمْ وَاللهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ» [التّوبة: 103]. در حدیثی از امام صادق(ع) آمده است: «إِنَّ اللَّهَ فَرَضَ لِلْفُقَرَاءِ فِي مَالِ الْأَغْنِيَاءِ مَا يَسَعُهُمْ وَ لَوْ عَلِمَ أَنَّ ذَلِكَ لَا يَسَعُهُمْ لَزَادَهُمْ؛ خدا به آن اندازه كه براى فقرا كافى باشد در اموال اغنيا مقرر داشته است و اگر می‌دانست كه اين اندازه براى ايشان كفايت نمی‌کند، هر آينه آن را افزايش می‌داد.» و در توصیف زکات فرمود: «إِنَّمَا وُضِعَتِ الزَّكَاةُ اخْتِبَاراً لِلاْغْنِيَاءِ وَمَعُونَةً لِلْفُقَرَاءِ وَلَوْ أَنَّ النَّاسَ أَدَّوْا زَكَاةَ أَمْوَالِهِمْ مَا بَقِيَ مُسْلِمٌ فَقِيراً مُحْتَاجاً وَلاَسْتَغْنَى بِمَا فَرَضَ اللَّهُ لَهُ وَإِنَّ النَّاسَ مَا افْتَقَرُوا وَلا احْتَاجُوا وَلا جَاعُوا وَلا عَرُوا إِلاَّ بِذُنُوبِ الاْغْنِيَاء؛ زكات براى اين وضع شده است كه اغنيا امتحان شوند و كمكى براى نيازمندان باشد و اگر مردم زكات اموال خود را بپردازند هيچ مسلمانى فقير و نیازمند باقى نمی‌ماند و همگى به سبب عمل به اين فريضه الهى بی‌نیاز خواهند شد و مردم، فقير و محتاج و گرسنه و برهنه نشدند مگر به گناه اغنيا.»

همین طور خداوند از ما خواسته است که مانند هر وظیفه مالی دیگری، خمس را نیز پرداخت کنیم. فرموده است: «وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَيْءٍ فَأَنَّ للهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ»؛ بنابراین خداوند فقرا و نیازمندان را شریک مال و ثروت اغنیا قرار داده است. از این رو اگر ثروتمندان چیزی از مال و ثروت خود را می‌بخشند، در واقع با این بخشش خود، منتی بر نیازمندان ندارند، بلکه مسئولیت خود را انجام می‌دهند و حقی را که نیازمندان بر آنان دارند، ادا می‌کنند.

 

اهداف روزه

عزیزان! روزه، واجبی که خداوند به ‌واسطه آن بر ما منت نهاده است، یکی از اهداف و علت واجب شدن آن بیدار کردن احساسات و عواطف ثروتمندان در قبال فقرا و نیازمندان است. در این جا منظور از غنی کسی است که مال او از نیازش بیشتر است، نه آن برداشتی که از واژه غنی در میان ما رایج است. هیچ انگیزه‌ای قوی‌تر از حس دردمندی، برای حرکت و کاستن درد و رنج مردمی که زندگی‌شان در درد و گرسنگی می‌گذرانند، نیست. گرسنگی‌ای که نه با گذر ساعات روز و آمدن زمان غروب به پایان می‌رسد و نه تمام شدن این ماه و آمدن عید.

درباره فلسفه روزه‌داری، در حدیث امام صادق(ع) آمده است: «إنَّما فَرَضَ اللَّهُ عزّ وجلّ الصِّیامَ لِیَستَوِیَ بِهِ الغَنِیُّ وَالفَقیرُ وذلِکَ أنَّ الغَنِیَّ لَم یَکُن لِیَجِدَ مَسَّ الجوعِ فَیَرحَمَ الفَقیرَ لِأَنَّ الغَنِیَّ کُلَّما أرادَ شَیئاً قَدَرَ عَلَیهِ فَأَرادَ اللَّهُ عزّ وجلّ أن یُسَوِّیَ بَینَ خَلقِهِ وأن یُذیقَ الغَنِیَّ مَسَّ الجوعِ وَالأَلَمِ لِیَرِقَّ عَلَى الضَّعیفِ فَیَرحَمَ الجائِعَ؛ خداوند عزّوجل روزه را براى برابر شدن ثروتمند و بینوا واجب کرد، براى این که ثروتمند، هیچ‌گاه گرسنگى را نمى‌‏چشید تا به بینوا رحم کند؛ زیرا ثروتمند، هرگاه چیزى را اراده کند، به آن دست مى‌‏یابد. پس خداوند عزّوجل خواست تا میان بندگانش تساوى برقرار کند و به ثروتمند مزه گرسنگى و رنج را بچشاند تا او بر ضعیف دل‏رحمى کند و بر گرسنه رحم کند.»

و آن چه وجود رابطه میان روزه و رفع نیازهای فقرا را می‌رساند، چیزی است که در این حکم شرعی وارد شده است. این که جایگزین روزه برای کسی که به خاطر ناتوانی یا بیماری نمی‌تواند روزه بگیرد، غذا دادن به مسکین برای هر روز است. از این رو خداوند فرموده است: «وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ» و همین را در امر واجبی که خداوند برای پایان ماه رمضان در روز عید قرار داده است، می‌توانیم ببینیم. چرا که خداوند از روزه‌داران می‌خواهد برای کامل شدن روزه خود، زکات فطره پرداخت کنند؛ بنابراین بدون زکات فطره روزه کامل نمی‌شود. از این رو پیامبر خدا(ص) در خطبه ماه رمضان خود، مردم را به کمک به فقرا، تکریم و مهربانی به یتیمان و افطاری دادن به روزه‌داران فرامی‌خواند. البته توجه به غذا دادن به فقرا و نیازمندان و تکریم ایتام در ماه رمضان منحصر نمی‌شود، بلکه پیامبر خدا(ص) در دعایی که خواندن آن در روزهای ماه رمضان مستحب است، دایره توجه را به همه دردمندان گسترش می‌دهد: «اللَّهُمَّ أَدْخِلْ عَلَى أَهْلِ الْقُبُورِ السُّرُورَ اللَّهُمَّ أَغْنِ كُلَّ فَقِيرٍ اللَّهُمَّ أَشْبِعْ كُلَّ جَائِعٍ اللَّهُمَّ اكْسُ كُلَّ عُرْيَانٍ اللَّهُمَّ اقْضِ دَيْنَ كُلِّ مَدِينٍ اللَّهُمَّ فَرِّجْ عَنْ كُلِّ مَكْرُوبٍ اللَّهُمَّ رُدَّ كُلَّ غَرِيبٍ اللَّهُمَّ فُكَّ كُلَّ أَسِيرٍ اللَّهُمَّ أَصْلِحْ كُلَّ فَاسِدٍ مِنْ أُمُورِ الْمُسْلِمِينَ اللَّهُمَّ اشْفِ كُلَّ مَرِيضٍ اللَّهُمَّ سُدَّ فَقْرَنَا بِغِنَاكَ اللَّهُمّ غَيِّرْ سُوءَ حَالِنَا بِحُسْنِ حَالِكَ اللَّهُمَّ اقْضِ عَنَّا الدَّيْنَ وَ أَغْنِنَا مِنَ الْفَقْرِ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدِيرٌ؛ خدایا بر مردگان نشاط و سرور عطا كن. خدايا هر فقیری را بى‏نياز گردان. خدايا هر گرسنه‌ای را سير گردان. خدايا هر برهنه‌ای را لباس پوشان. خدايا بدهی هر بدهكاری را ادا فرما. خدايا هر غمگينى را دل‌شاد ساز. خدايا هر غريبى را به وطن باز گردان. خدايا هر اسيرى را آزاد گردان. خدايا مفاسد امور مسلمانان را اصلاح فرما. خدايا هر مريض را شفا عنايت كن. خدايا به غناى خود جلوی فقر ما را ببند. خدايا بدی‌های حال ما را به خوبى صفات خودت تغيير ده. خدايا بدهی ما را ادا فرما و ما را از فقر بى‏نياز گردان كه تو اى خدا بر هر چيز توانايى.» بنابراین آن حضرت درباره شاد کردن اهل قبور، مراقبت و مواظبت از فقرا، نیازمندان و قرض داران، کمک به پریشان حالان، غمگینان و مظلومان، کمک به بیماران و ایستادگی در برابر فاسدان سخن می‌گویند.

 

تثبیت روحیه بخشندگی

ما شدیداً به تحکیم و تقویت این ارزش نیاز داریم تا از راه تثبیت روحیه عطا و بخشندگی و احساس مسئولیت در برابر بندگان خدا، به مقام قرب الهی و رحمت و محبت او نائل شویم. به ویژه آن کسانی در رنج و زحمت قرار دارند و نیاز دارند که در این شرایط وخیم اقتصادی که فقرا فقیرتر و ثروتمندان ثروتمندتر می‌شوند، کسی دست یاری به سویشان دراز کند. از این رو برای انجام این مسئولیت، همکاری و همدلی همگانی لازم است. ما در عین حال که اقدامات فردی را مهم و ضروری می‌دانیم، ولی اصل را اقدامات جمعی در قالب جمعیت‌ها، کمیته‌ها و هیئت‌هایی که برای حل مشکلات ایتام، فقرا، معلولان و بیماران می‌دانیم؛ بنابراین باید دست یاری به سوی این جمعیت‌ها و مؤسسات دراز کرد که عهده‌دار این مسئولیت‌ها شده‌اند تا بتوانند این بار سنگین را به دوش بکشند. ولی جامعه نیز مسئولیت دارد که در کنار آن‌ها بایستند و با پشتیبانی، مشورت و اصلاح از آن‌ها حمایت کنند.

نداشتن قدرت مالی یا اقدام فردی نمی‌تواند برای انجام ندادن مسئولیت در قبال نیازمندان در برابر خداوند عذر و بهانه باشد، بلکه باید برای معذور بودن، صاحبان توانایی و امکانات را تشویق کنند که یاری و کمک کنند.

ما باید کمک به فقرا و نیازمندان را معیار موفقیت در انجام مسئولیت‌های این ماه و قبولی اعمال خود در آن قرار دهیم. چون خداوند برای قبولی اعمال ما در این ماه، به این بسنده نمی‌کند که در آن روزه بگیریم، شب زنده داری کنیم، قرآن بخوانیم، دعا کنیم و شب‌های قدر را احیا کنیم. بلکه با ما خواهد گفت: به عیال من چه خدماتی ارائه دادید؟

بنابراین هر کدام از ما بنا به قدرت و توانایی خود باید کاری انجام دهد و از روابط خود استفاده کند تا به وظایف خود در این ماه عمل کنیم و با خدمت به بندگان خدا، از خداوند تقدیر و تشکر کنیم. باید همیشه به یاد داشته باشیم که خداوند می‌فرماید: «وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ وَمَا تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللهِ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ».

 

بسم الله الرحمن الرحیم

موضع سیاسی

علامه سید علی فضل الله در سخن جمعه خود از ضرورت دست برداشتن از خودخواهی‌ها، تنش‌ها و واکنش‌ها سخن گفتند. این که در ماه رمضان در تمام عرصه‌های دینی، معنوی و سیاسی تقوا داشته باشیم.

 

پیشگیری مناسب

ایشان اظهار داشتند: به رغم کاهش تعداد مبتلایان، لبنان همچنان از دایره ترس از گسترش بحران کرونا بیرون نشده است. چرا که سازمان‌های بهداشتی هشدار داده‌اند موج دوم این ویروس دشوارتر و فاجعه‌بارتر خواهد بود. از این رو باید هوشیاری خود را حفظ کنیم و از تمام ابزارهای پیشگیری و مراقبتی مطلوب استفاده کنیم و در این باره سهل انگاری نکنیم، خصوصاً که اقدامات اجرایی برای بازگشت به زندگی عادی آغاز شده است تا این که از پیامدهای انتشار دوباره این ویروس جلوگیری شود و بازگشت به زندگی عادی، باعث گسترش مجدد کرونا نشود.

ما اطمینان داریم شهروندان همان طور که در روزها و هفته‌های گذشته اثبات کردند، به نوبه خود مسئولیت‌پذیر هستند. ایشان اظهار امیدواری کردند که بازگشت لبنانی‌های خارج نشین، بازگشتی امن و مطابق با تدابیر مراحل گذشته باشد و جای شک و شبهه‌ای را باقی نگذارد.

 

خواسته‌ها مشروع هستند، ولی!

ما درد و رنج کسانی را که به خیابان‌ها ریختند و ناتوانی‌شان در صبر و تحمل وضعیتی که برایشان پیش آمده است، به خوبی درک می‌کنیم و در کنار خواسته‌های مشروعشان ایستاده‌ایم. ولی هشدار می‌دهیم که این حرکت‌ها نباید از حالت مسالمت‌آمیز بودن خارج شود. چون روی وجهه و اهداف مشروع این حرکت و کسانی که دور آن جمع شده‌اند، اثر منفی دارد. نباید از این حرکت‌ها برای تصفیه حساب های داخلی و خارجی و فرستادن پیام به جریان‌های مختلف استفاده شود.

ایشان تأکید کردند که صدای گرسنگان و مظلومان باید بلند شود تا به گوش مسئولان این کشور برسد تا آنان نیز خواستار حق زندگی شرافتمندانه برای این مردم شوند و آن را در رأس اولویت‌های خود قرار دهند و ا این که از این کشور به عنوان گاو شیری برای تأمین منافع خود، گروه‌ها و هوادارانشان استفاده کنند، دست بردارند.

اما این حرکت باید آگاهانه و حساب شده باشد و نگذارند که سودجویان از آن‌ها برای تحقق منافع خودشان استفاده کنند. همان هایی که مسئول رساندن کشور به وضعیت فروپاشی هستند و اموال عمومی را حیف و میل کردند، فساد کردند و الآن نیز مشغول فساد هستند. این حرکت نباید در برابر نیروهای امنیتی و شهروندانی باشد که مانند آن در رنج و زحمت هستند.

 

نجات کشور در اولویت است

در حالی که رنج و درد مردم این کشور در حال افزایش است، اما عرصه سیاسی کشور آکنده از مجادلات شدید میان موافقان و مخالفان یا مدیران عرصه سیاسی با مدیران امور مالی است. در این مجادلات به سرعت از سلاح طایفه‌ای و مذهبی استفاده می‌شود و شخصیت‌های طایفه‌ای و مذهبی به‌ جای این که مین‌های فرقه‌گرایی و طایفه‌گرایی را خنثی کنند، برای نجات کشور از دردها و رنج‌های دامن‌گیر آن تلاش کنند و به درمان مشکلاتی بپردازند که کشور در آن‌ها غرق شده‌اند، آن‌ها نیز وارد این مجادلات می‌شوند. این امر بر پیچیدگی اوضاع و آثار فاجعه‌بار آن برای شهروندان و آزادی، استقلال و قدرت تصمیم‌گیری میهن می‌افزاید.

به همگان عرض می‌کنیم: الآن زمان پاس گاری مسئولیت‌ها، ایرادگیری، رقابت و مجادلات نیست. بلکه زمان نجات کشور و خارج کردن آن از فروپاشی با کمترین هزینه و وابستگی به دیگران است.

خوب است که دولت از این مجادلات کناره بگیرد و به وظایف خود در ازای شهروندان، جهان و کسانی عمل کند که منتظر راه حل‌های اقتصادی، مالی و اصلاحات اداری دولت هستند. در این زمینه برنامه اقتصادی و مالی که دیروز تصویب شد، به درمان ریشه‌ای امور اقتصادی کشور، به ویژه هسته‌های فساد و حیف و میل و بازگرداندن اموال غارت شده بینجامد و بعد از تصویب در پارلمان به سرعت راه اجرا را در پیش بگیرد. لازم است این برنامه به دور از حساب‌های شخصی و گروهی باشد و به ابزاری برای تصفیه حساب‌های سیاسی تبدیل نشود. چون روشن شده است که شرط موفقیت هر برنامه‌ای در این است که اصلاحگرانه و به نفع همه و بدون تبعیض باشد و بدون این که گروه، طایفه یا موجودیتی را استثنا کند، همه فاسدان را شامل شود و تحت تأثیر فشارها و القائات این و آن قرار نگیرد.

لبنانی‌ها از وعده‌ها، حرف‌ها و آرزوها خسته شده‌اند و خواستار عمل هستند. آن‌ها از دولت انتظار دارند که در حد و اندازه آرمان‌ها و آرزوهایشان باشد و در کنار آن به درمان مشکلات بپردازد. اگر هم در حد و اندازه آمال و آرزوهایشان است، چیزی جز عمل از دولت نمی‌خواهند و در کنار دولت شکیبایی خواهند کرد.

 

تبریک روز کارگر

در خاتمه سخن جمعه، علامه سید علی فضل الله روز کارگر را تبریک گفتند و از تلاش‌ها و دستاوردهایشان تقدیر و تشکر کردند. چون بدون کارگران کشور ساخته، آباد و شکوفا نمی‌شود. ایشان اظهار داشتند: بهترین تقدیر و تشکر از کارگران در روز کارگر، تأمین زندگی شرافتمندانه برایشان است. این که به حقوقشان برسند و در شرایط دشوار اقتصادی حقوقشان ضایع نشود. نباید با بروز اولین بحران برای مؤسسات، کارگران به سرعت از کار بیکار شوند.