خطبه جمعه، 26 اردیبهشت ماه 1399

متن زیر جهت ایراد خطبه جمعه مورخ 22 رمضان المبارک 1441، برابر با 26 ردیبهشت ماه 1399 آماده گشته بود که متأسفانه به علت شیوع بیماری کرونا و جلوگیری از انتقال بیماری، نماز جمعه در این تاریخ برگزار نگردید...

بدین جهت متن خطبه جهت استفاده علاقه مندان منتشر می گردد:

 

بسم الله الرحمن الرحیم

۲۲ رمضان 1441 هـ برابر با ۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۹ هـ و ۱۵/٥/٢٠٢٠ م

شب قدر، شب برکت و بخشش

 

متن زیر جهت ایراد خطبه جمعه مورخ 22 رمضان المبارک 1441، برابر با 26 ردیبهشت ماه 1399 آماده گشته بود که متأسفانه به علت شیوع بیماری کرونا و جلوگیری از انتقال بیماری، نماز جمعه در این تاریخ برگزار نگردید...

بدین جهت متن خطبه جهت استفاده علاقه مندان منتشر می گردد:

 

خداوند سبحانه و تعالی در کتاب عزیز خود می‌فرماید: «حم* وَالْكِتَابِ الْمُبِينِ* إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ* فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ* أَمْراً مِنْ عِنْدِنَا إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ» صدق الله العظيم.

چند ساعت دیگر با شبی فاصله داریم که خداوند به خاطر فضیلت، برکت و ثواب بسیاری که در آن قرار داده است، آن را از بقیه شب‌های ماه رمضان بلکه از تمام شب‌های سال متمایز کرده است.

 

جایگاه شب قدر

خداوند در اشاره به جایگاه عظیم شب قدر می‌فرماید: «لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ* تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ* سَلَامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ».

چون در محاسبات الهی این شب از هزار ماه بهتر است؛ یعنی احیای این شب با رعایت شرایط احیای آن، با عبادت هشتاد و هشت سال برابری می‌کند و این ثواب چه ثوابی [بزرگی] است.

وقتی خداوند می‌فرماید که فرشتگان و روح در این شب فرود می‌آیند، در واقع به میزان تکریم و احترامی که در این شب بندگانش را احاطه کرده است، اشاره می‌نماید. همان طور که احادیث اشاره کرده‌اند، منظور از روح، جبرئیل است که بر پیامبران و فرستادگان نازل می‌شود و روح الامین نامیده شده است. نیز گفته‌اند که روح، آفریده‌ای بزرگ است که فرشتگان را به آسمان دنیا می‌برند تا در آن از امنیت، سلامت و اطمینان برخوردار شوند و دعا و نجوای مناجات کنندگان را نزد آفریدگارشان ببرند و در آیه‌ای دیگر خداوند به امر دیگری اشاره می‌نماید که در این شب اتفاق می‌افتد. می‌فرماید: «إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ* فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ* أَمْراً مِنْ عِنْدِنَا إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ».

بنابراین در این شب مقدرات بندگان، اعم از مرگ و زندگی، خیر و شر، سعادت و شقاوت، سلامتی و بیماری، عزت و خواری و بخشش و محرومیت برای یک سال کامل رقم زده می‌شود.

از این رو اهمیت این شب در این است که انسان در این شب حضور داشته باشد. شبی که دعاها مستجاب و خواسته‌ها برآورده می‌شوند؛ بنابراین انسان می‌تواند با دعا و مناجات به درگاه خداوند متعال، چیزهایی را که برای او رقم خواهند خورد، تغییر دهند؛ زیرا با دعا بلا دفع می‌شود و قضا را برمی‌گرداند، هر چند که محکم شده باشد.

همان طور که خداوند اشاره فرموده است، آن چه بر شرافت و عظمت این شب می‌افزاید، نزول قرآن در این شب است: «إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ»، «حم* وَالْكِتَابِ الْمُبِينِ* إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ» تا این که قرآن کریم مایه هدایت مردم و شفای آن چه در سینه‌هایشان است، شود و آنان را از تاریکی‌های نادانی، عقب‌ماندگی و تعصبات به سوی نور و روشنایی ایمان بیرون ببرد.

 

قرآن و شب قدر

ممکن است این پرسش مطرح شود که چگونه این آیه از نزول قرآن در شب قدر سخن می‌گوید در حالی که ما می‌دانیم قرآن کریم نه یک دفعه بلکه به صورت تدریجی نازل شده است؟ چون نزول قرآن از زمان مبعوث شدن پیامبر(ص) تا هنگام وفات آن حضرت ادامه داشت و در بسیاری از موارد وقتی پیامبر خدا(ص) با سؤالاتی روبرو می‌شد، می‌فرمود که منتظر دستور پروردگارم هستم. سپس جبرئیل نازل می‌شد تا موضع پیامبر خدا(ص) را مشخص نماید.

در تفسیر این مسئله چند نظر وجود دارد. برخی از مفسران معتقدند که در این شب، قرآن کریم از لوح محفوظ به آسمان دنیا فرود آمد و بعد از آن به تدریج و در طی زمان نزول آن آغاز گردید. برخی دیگر بر این نظر هستند که نزول قرآن کریم در این شب بر پیامبر خدا(ص) آغاز شد، یعنی جبرئیل در غار حراء با آیه «إقرأ» در این شب بر پیامبر نازل شد. اینان در تأیید نظر خود می‌گویند که پیامبر(ص) در طول ماه رمضان در غار حراء عبادت می‌کرد و همان طور که واژه قرآن بر کل قرآن اطلاق می‌شود، بر برخی از آیات نیز اطلاق می‌شود.

حال آن که برخی دیگر اظهار داشته‌اند، قرآن در این شب بر قلب پیامبر خدا(ص) نازل شد تا آن حضرت از کلیت آن آگاه شود و بعد از آن به تدریج و به حسب شرایط، در طول بیست و سه سال نازل گردید.

احادیث به فضائلی که خداوند در دل این شب قرار داده است، اشاره کرده‌اند. از پیامبر خدا(ص) روایت شده است: «مَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ؛ کسی که در شب قدر به پاخیزد [و آن شب را] از روی ایمان و محاسبه [و اخلاص بیدار باشد]، گناهان گذشته‌اش بخشوده می‌شود.»

پیامبر خدا(ص) نیز وقتی مردم را برای آمدن ماه رمضان آماده می‌کرد، می‌فرمود: «إنَّ هذَا الشَّهرَ قَد حَضَرَكُم، وفيهِ لَيلَةٌ خَيرٌ مِن ألفِ شَهرٍ، مَن حُرِمَها فَقَد حُرِمَ الخَيرَ كُلَّهُ، ولا يُحرَمُ خَيرَها إلّا مَحرومٌ؛ همانا اين ماه، شما را فرا رسيده است و در آن، شبى بهتر از هزار ماه است. هر كس از آن محروم بماند، از همه خير محروم مانده است و جز محروم، از خير آن بی‌بهره نمی‌ماند.»

 

چه وقتی شب قدر است؟

ولی وقتی سخن از شب قدر است، این پرسش همیشه مطرح می‌شود: چه وقتی شب قدر است؟ چرا روایات درباره اختلاف دارند؟ با این که شب قدر یک شب است، اما ما سه شب را احیا می‌کنیم و برخی دیگر ده شب را احیا می‌کنند. برخی روایات ذکر کرده‌اند که شب قدر شب نوزدهم است. روایاتی هم وجود دارد که می‌گوید شب قدر شب بیست و یکم است. برخی دیگر گفته‌اند که شب قدر، شب بیست و سوم است و برخی دیگر نیز شب قدر را شب بیست و هفتم دانسته‌اند. برخی دیگر از روایات گفته‌اند که شب قدر را باید در دهه آخر ماه رمضان درک کرد؛ یعنی روز مشخصی را تعیین نکرده‌اند.

شاید این اختلاف در روایات حکمت و فلسفه‌ای داشته باشد. شاید فلسفه‌اش این باشد که مؤمنان را وادارد که همه شب‌ها احیا کنند تا خیر و برکت آن‌ها را از دست ندهند.

بنابراین همان طور که خداوند رضایت خود را در میان عبادات گوناگون پنهان کرده است تا مردم به انجام همه عبادات مبادرت بورزند، خشم خود را در میان گناهان پنهان کرده است تا مردم از همه آن‌ها دوری گزینند، دوستان خود را در میان همه مردم پنهان کرده است تا همه مردم محترم باشند، اجابت را در میان دعاها پنهان کرده است تا همه دعاها خوانده شوند، اسم اعظم را در میان تمام اسمای خود پنهان کرده است تا همه نام‌هایش مورد تعظیم و تکریم قرار گیرند و زمان مرگ را پنهان داشته است تا مردم همیشه برای مرگ آمادگی داشته باشند، این شب را در میان همه این شب‌ها پنهان کرده است تا ما همه آن‌ها را احیا کنیم.

البته این بدان معنا نیست که ترجیح و اولویت وجود ندارد. آمده است که یکی از یاران پیامبر خدا(ص) که در دور دست‌های مدینه زندگی می‌کرد، نزد آن حضرت آمد و سؤال کرد: ای پیامبر خدا! دوست دارم که شب قدر را در کنار شما احیا کنم و نمی‌توانم همه شب‌ها را احیا بدارم. چون پیامبر خدا و یارانشان همه دهه آخر ماه رمضان را احیا می‌کردند. پس یک شب را برایم مشخص کن تا در کنار شما از خیرات و برکات آن شب بهره‌مند گردم. پیامبر خدا(ص) در گوش او کلماتی را زمزمه کرد. گفته‌اند که این صحابی در شب بیست و سوم آمد؛ بنابراین مسلمانان دانستند که شب بیست و سوم شب قدر است.

 

شب برکات

ولی عزیزان! این شبی که خداوند این برکات و عطاها را در آن به ودیعت نهاده است، مجانی نیامده است. چون خداوند بندگان خود را عادت داده است که بعد از انجام مسئولیت‌هایشان به آنان می‌بخشد. از این رو از آنان خواسته است که برای نیل به خیرات، برکات و ثواب بسیار با دعا، ذکر و نمازهای مستحبی که برای این شب وارد شده است، این شب را احیا دارند و افراد بیکار، خواب و غافل از خیرات و برکات این شب بهره‌ای ندارند.

از این رو عزیزان! باید حضور فعال خود را در این شب، شب بیست و سوم ثبت کنیم؛ زیرا به نظر اغلب، شب بیست و سوم، شب قدر است. از این رو باید ثانیه آن را ارزشمند بدانیم. چون ارزشمندتر از آن‌ها چیزی وجود ندارد. پس نباید چیزی ما را از پرداختن به این شب بازدارد. باید آن گونه که خداوند از ما خواسته است با دل‌هایی زلال و صاف، پاکیزه از تمام چیزهایی که صفای دل‌ها را آلوده می‌کنند، زبان‌هایی پاکیزه، نفس‌هایی که از بار گناهان و عیوب سبک شده و همه موانعی را که او از آفریدگارش بازمی‌دارند و نمی‌گذارند که دعا و ذکر به خدای او برسند، باید از گناهان و آسیب‌هایی که در ازای خداوند و مردم انجام داده‌ایم، توبه کنیم و چون بنده‌ای ذلیل و خاشع که به خدایی روی آورده است که ملکوت دنیا و آخرت به دست اوست، در برابر او بنشینیم.

بنابراین باید برای احیای این شب‌ها در خانه‌های خود تلاش کنیم، آن هم بعد از این که علاقه داشتیم تا در مساجد گرد هم بیاییم، در کنار خانواده‌های خود به درگاه خداوند دعا کنیم که ما را از شر این ویروس که سلامتی و زندگی ما را به خطر انداخته است و ویروس‌های بسیاری که می‌خواهند خردها، اندیشه‌ها و ایمان ما خراب و رابطه ما را با خداوند ویران کنند، حفظ کند و ما را به راه راست هدایت فرماید و مهم‌تر از این‌ها ما را از آتش جهنم خلاص کند و ما را جزو کسانی قرار دهد که به بهشت می‌روند.

باید به صورت خاص برای مبتلایان به این بیماری، کسانی که برای صیانت از جامعه تلاش می‌کنند، تلاش گران عرصه درمان و همه کسانی که برای کاستن از درد و رنج مردم در این مرحله دشوار و برآورده کردن نیازهایشان کوشش می‌کنند، دعا کنیم.

 

فرصت را غنیمت بشماریم

موفقیت ما در کسب برکات شب قدر، به پدیده‌های هستی که به چشم ما می‌خورند نیست، بلکه زمانی است که خداوند دعای ما را مورد اجابت قرار می‌دهد، بیشتر به او نزدیک می‌شویم، بیشتر در برابر او احساس مسئولیت می‌کنیم، بیشتر رفتار انسانی داریم، از اخلاق بهتری برخورداریم و عمل بهتری داریم. موفقیت ما به این است که به عهد خود با خداوند وفا کنیم، زمانی که به درگاه او دعا می‌کنیم: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَتُوبُ إِلَيْكَ فِي مَقامِي هَذَا مِنْ كَبائِرِ ذُنُوبِي وَصَغائِرِها، وَبَواطِنِ سَيِّئاتِي وَظَواهِرِها، وَسَوالِفِ زَلّاتِي وَحَوادِثِها، تَوْبَةَ مَنْ لا يُحَدِّثُ نَفْسَهُ بِمَعْصِيَةٍ، وَلا يُضْمِرُ أَنْ يَعُودَ فِي خَطِيئَةٍ؛ خدایا من در این مقام خود به‌سوی تو بازمی‌گردم. از گناهان کبیره و صغیره‏ام و از معصیت‌های پوشیده و آشکارم و از لغزش‌های دیرینه و تازه‏ام، مانند بازگشتن تائبی که خیال گناه در دلش نگذرد و فکر برگشتن به خطایی را به ضمیر راه ندهد.» زمانی است دعایی را که امشب می‌خوانیم، در خودمان متبلور کنیم: «وسدِّدني لأن أُعارض من غشَّني بالنُّصح، وأُجزيَ من هجرني بالبرِّ، وأُثيبَ من حرمني بالبذل، وأُكافئَ من قطعني بالصِّلة، وأُخالف من اغتابني إلى حسنِ الذِّكر، وأن أشكر الحسنة وأُغضيَ عن السَّيِّئة؛ و مرا بر خیرخواهی کسی که با من نیرنگ کند توفیق ده و آن را که از من دوری کرده به خوبی پاداش دهم و به آن کس که محرومم ساخته بخشش کنم و به آن که از من بریده بپیوندم و برخلاف آن که از من غیبت کرده از وی نیکو یاد کنم و خوبی را سپاسگزارم و از بدی چشم بپوشم.» زمانی است که التزام بیشتری به مفاهیم سوره‌هایی که امشب می‌خوانیم، سوره‌های عنکبوت، روم و دخان داشته باشیم و زمانی است که با قرآن، پیامبر(ص) و ائمه(ع) ارتباط بیشتری داشته باشیم. بدون این‌ها به نتایج مبارکی که از این شب انتظار داریم نخواهیم رسید.

این فرصت گران‌بهایی است که آگاهان آن را از دست نمی‌دهند؛ بنابراین باید در این زمینه شکیبایی به خرج دهیم تا از آن چه امام علی(ع) فرموده است برخوردار گردیم: «صَبَرُوا أَيَّاماً قَصِيرَةً، أَعْقَبَتْهُمْ رَاحَةً طَوِيلَةً؛ آن‌ها براى مدتى کوتاهى [در اين جهان] صبر و شکيبايى پيشه کردند و به دنبال آن آسايشى طولانى نصيبشان شد.»

«وَ وَفِّقْنِي فِيهِ لِلَيْلَةِ الْقَدْرِ عَلَى أَفْضَلِ حَالٍ تُحِبُّ أَنْ يَكُونَ عَلَيْهَا أَحَدٌ مِنْ أَوْلِيَائِكَ وَ أَرْضَاهَا لَكَ ثُمَّ اجْعَلْهَا لِي خَيْراً مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ وَ ارْزُقْنِي فِيهَا أَفْضَلَ مَا رَزَقْتَ أَحَداً مِمَّنْ‏ بَلَّغْتَهُ إِيَّاهَا وَ أَكْرَمْتَهُ بِهَا وَ اجْعَلْنِي فِيهَا مِنْ عُتَقَائِكَ وَ طُلَقَائِكَ مِنَ النَّارِ وَ سُعَدَاءِ خَلْقِكَ الَّذِينَ أَغْنَيْتَهُمْ وَ أَوْسَعْتَ عَلَيْهِمْ فِي الرِّزْقِ وَ صُنْتَهُمْ مِنْ بَيْنِ خَلْقِكَ وَ لَمْ تَبْتَلِهِمْ وَ مِمَّنْ مَنَنْتَ عَلَيْهِمْ بِرَحْمَتِكَ وَ مَغْفِرَتِكَ وَ رَأْفَتِكَ وَ تَحَنُّنِكَ وَ إِجَابَتِكَ وَ رِضَاكَ وَ مَحَبَّتِكَ وَ عَفْوِكَ وَ عَافِيَتِكَ وَ طَوْلِكَ وَ قُدْرَتِكَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ؛ و بر بهترين و پسندیده‌ترین حالى كه دوست دارى يكى از اوليائت داشته باشد، به درك شب قدر موفق كن. سپس آن را براى من از هزار ماه بهتر قرار ده و برترين روزی‌هایی را كه به كسانى كه به درك آن موفق و گرامى داشته‌ای، عطا می‌کنی، به من نيز عطا كن و مرا در آن شب از آزادشدگان از آتش جهنّم و مردم نيكبخت قرار ده، كسانى كه بی‌نیازشان ساخته و روزى گسترده به آنان عطا كرده و از ميان آفریده‌هایت محفوظشان داشته و گرفتارشان نساخته و رحمت و آمرزش و رأفت و مهربانى و اجابت دعا و خشنودى و محبت و گذشت و بخشش و قدرتت را بر آنان ارزانى داشته‌ای. معبودى جز تو وجود ندارد، به رحمتت اى مهربان‌ترین مهربانان.»

 

بسم الله الرحمن الرحیم

موضع سیاسی

علامه سید علی فضل الله در سخن جمعه خود به سالروز شهادت امام علی(ع) و بر ضرورت التزام به مفاهیم معنوی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی که امام(ع) به خاطرشان به شهادت رسید، به ویژه وحدت اسلامی، امر به معروف و نهی از منکر، مبارزه با فساد و مفسدان و مسئولیت اجتماعی تأکید داشتند و اظهار داشتند که وفاداری به امام علی(ع) به حضور در میدان‌های حق، عدالت و آزادی بستگی دارد.

 

تساهل و کوتاهی

ایشان علت افزایش تعداد مبتلایان به ویروس کرونا را عدم پایبندی به پروتکل‌ها توسط کسانی که از خارج آمده‌اند، افراد مقیم در کشور و عدم سخت‌گیری دولت در اجرای اقدامات مربوط بهداشت عمومی دانست و بار دیگر از لبنانی‌ها خواست برای حمایت از خود و اطرافیانشان در برابر این ویروس کشنده اقدامات پیشگیرانه را رعایت کنند. این کار یک مسئولیت دینی، اخلاقی، ملی و انسانی است که نباید در قبال آن سهل انگاری صورت گیرد. ایشان از دولت خواست کسانی را که با اقدامات اعلام شده، مخالفت می‌کنند برخورد کند و هر گونه کوتاهی در این زمینه را جرم دانسته و به موجب قانون مورد رسیدگی قرار دهد.

 

چه کسی جلوی طمع تجار را می‌گیرد؟

ایشان اظهار داشتند که اقدامات دولت برای مقابله با بالا رفتن قیمت‌ها کافی نیست. چرا که با توجه به طمع ورزی تجاری که وجدان، مردم و دین جلودارشان نیست، درد و رنج [مردم] در حال افزایش است. ایشان از دولت خواست اقدامات شدیدتر و کارآمدتری را در عرصه نظارت و مجازات روی دست بگیرد.

ایشان افزودند: خشم و نفرت شهروندان به خاطر بالا رفتن مصنوعی نرخ صرافی دلار، نسبت به کسانی که باعث و بانی رنج‌های معیشتی‌شان هستند در حال تشدید است. بالا رفتن مصنوعی نرخ صرافی دلار نیز به مالیات صرافی برمی‌گردد که بانک مرکزی نیز سهمی از آن دارد. از این رو از دولت خواستند که به خواسته مردم تن دهد و به بازخواست همه کسانی بپردازد که در این زمینه مرتکب جرم شده‌اند و مبارزه با فساد گسترده در کشور که همچنان از حمایت سیاسیون سود می‌برند.

 

اولویت با اصلاح دستگاه قضایی است

ایشان افزودند: لبنانی‌ها از دستگاه قضایی که برای مبارزه با فساد و بازیگران با پول ملی، از قضیه سوخت‌های ناخالص گرفته تا قاچاق فعال شده است، می‌خواهند که این قضایا را تا انتها پیگیری کنند تا مردم بدانند چه کسانی با قوت روزانه و منافعشان بازی می‌کنند. دستگاه قضایی در این باره نباید به فشارها و مداخلات برای خط دادن به حرکت آن یا وارد کردن آن به کانال‌های معامله و چانه زنی تن دهد و در این قضایا نباید بر اساس تبعیض رفتار کند.

ایشان ادامه دادند: از کسانی که در داخل یا بیرون از دولت هستند بسیار شنیده‌ایم که درمان فساد به اصلاح دستگاه قضایی نیاز دارد. در اینجا جای این پرسش است: اگر راه حل همه مسائل اصلاح دستگاه قضایی است، چرا آن دسته از جریان‌های سیاسی که خواستار رفع ریشه‌ای فساد هستند، اقدامات سریع‌تری را روی دست نمی‌گیرند و برای ایجاد راه حل‌های قانونی و اجرایی برای کوتاه کردن دست‌ها از دستگاه قضایی و پایان دادن سلطه سیاسیون بر آن کاری صورت نمی‌دهند؟ این کار از دو راه نهادی، قانون استقلال دستگاه قضایی و اخلاقی، انتخاب قضات پاک دست برای به دست گرفتن مسئولیت‌ها امکان‌پذیر است.

 

مذاکره از موضع واحد

ایشان از بالا گرفتن تنش‌های سیاسی میان طرف‌های موجود در داخل دولت به منظور تصفیه حساب‌های شخصی اظهار تأسف کردند. بروز این مجادلات تردیدهایی را در توانایی دولت برای اجرای برنامه اصلاحات به وجود آورده و چند دستگی‌های داخلی را نمایان کرده است. آن هم در شرایطی که نیاز است تا دولت برای روبرو شدن با موعدهای پیش رو در عرصه‌های اقتصادی و پولی و مذاکره با صندوق بین المللی پول از همبستگی داخلی برخوردار باشد. ایشان اظهار داشتند: موفقیت در این مذاکرات به حمایت از برنامه اصلاحات و نه اقدامات مشکوک و نه فقط به همبستگی درونی دولت بلکه همبستگی میان همه جریان‌های سیاسی نیاز دارد تا دولت لبنان در برابر صندوق، موضع واحدی داشته باشد. به ویژه این که بر شروطی اصرار دارد که کشور را به جای نجات به سویی خواهد که به سود آن نیست و به حاکمیت ملی آن آسیب می‌زند.

ایشان معتقدند: ما در این شرایط دشوار به سخنان خوب و افرادی نیاز داریم که شکاف‌ها را پر کنند و پل رابطه ایجاد کنند نه حرف‌های واکنشی و تنش آفرین و کسانی که شکاف‌ها را عمیق‌تر کنند و گفتگوها را ویران کنند. ایشان از جریان‌های سیاسی که مردم به آن‌ها اعتماد کرده‌اند خواستند یاریگر مردم در حل مشکلاتشان باشند نه این که بر پیچیدگی این مشکلات بیفزایند.