خطبه جمعه، 13 تیر ماه 1399

مطالب هم خطبه اول: امامی که خداوند را راضی کرد / اصل، حفظ کرامت انسان است / بدون کرامت، انسانیتی وجود ندارد.

مطالب مهم خطبه دوم: خطرها در کمین لبنان هستند / چه کسانی برای فتنه کار می‌کنند؟ / سالگرد رحلت علامه مرجع سید فضل الله(ره)

 

بسم الله الرحمن الرحیم

۱۲ ذی القعدة 1441 هـ برابر با ۱۳ تیر ۱۳۹۹ هـ و ٣/٧/٢٠٢٠ م

با کرامت جامعه ساخته و کشورها حفظ می‌شوند

 

مطالب هم خطبه اول: امامی که خداوند را راضی کرد / اصل، حفظ کرامت انسان است / بدون کرامت، انسانیتی وجود ندارد.

مطالب مهم خطبه دوم: خطرها در کمین لبنان هستند / چه کسانی برای فتنه کار می‌کنند؟ / سالگرد رحلت علامه مرجع سید فضل الله(ره)

 

خطبه اول:

خداوند سبحانه و تعالی در کتاب عزیز خود می‌فرماید: «وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَإِقَامَ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءَ الزَّكَاةِ وَكَانُوا لَنَا عَابِدِينَ» صدق الله العظيم.

یازدهم این ماه، ماه ذی القعدة الحرام، سالروز ولادت هشتمین امام از ائمه اهل بیت(ع) یعنی امام علی بن موسی الرضا(ع) است.

 

امامی که خداوند را راضی کرد

این امام جزو آن کسانی است که قرآن کریم در اشاره به آنان فرموده است: آنان به امر خداوند هدایت می‌کنند، چیزهایی را که خداوند به آنان توصیه کرده است اعم از انجام کارهای خیر، به پا داشتن نماز و پرداخت زکات اجابت کردند، خداوند را عبادت کردند و تابع اراده او بودند.

لقب آن حضرت که در کنار نام ایشان می‌آید، نیز بیانگر همین امر است. چون اسم مبارک ایشان برده نمی‌شود، مگر این که لقب رضا نیز همراه آن است. چون این امام، خداوند را با عبادت و طاعت رضایت خداوند را به دست آورد و با محبت، خوش‌رویی و تواضع، دل‌های مردم را صاحب شد. حتی آن‌هایی که به امامت ایشان عقیده نداشتند و دین متفاوتی داشتند.

ابراهیم بن عباس درباره آن حضرت می‌گوید: «کسی را بهتر از ابی الحسن الرضا ندیدم و نشنیدم و از او چیزهایی دیدم که از کسی دیگری ندیم. هرگز نديدم كه به كسى سخن تندى بگويد و يا پيش از آن كه كسى سخنش تمام شود، سخن او را قطع كند. اگر می‌توانست حاجت كسى را برآورد، هرگز او را دست خالى برنمی‌گرداند... ندیدم هنگام خنديدن قهقهه سر دهد، بلكه خنده‌اش تبسّم بود. هرگاه سفره‌اش را پهن می‌کرد غلامان و خدمتكاران خود و حتى دربان [و] مِهتر اسبان را با خود سر سفره می‌نشاند.» و زمانی که به ایشان عرض می‌شد: چرا برای اینان سفره جداگانه‌ای نمی‌اندازید؟ می‌فرمود: «إِنَّ الرَّبَّ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى وَاحِدٌ وَ الْأُمَّ وَاحِدَةٌ وَ الْأَبَ وَاحِدٌ وَ الْجَزَاءَ بِالْأَعْمَالِ؛ پروردگار ما، یکی است و پدر و مادر ما هم یکی و پاداش همه بر اساس کردار است».

آمده است که مأمون ابن ضحاک را فرستاد تا امام رضا(ع) از مدینه منوره به نزد او در خراسان که در آن زمان مرکز خلافت عباسی بود، بیاورد تا به مقام ولایت عهدی خود منصوب کند. او می‌گوید: «به خدا سوگند! مردی را با تقواتر و کثیر الذکرتر و خدا ترس‌تر از او ندیدم... در هر منزلی که فرود می‌آمد، مردم برای پرسیدن معارف دین خود نزد ایشان می‌شتافتند و او نیز پاسخشان را می‌داد... وقتی او را نزد مأمون آوردم، از وضعیت او در طی راه از من پرسید و من نیز تمام چیزهایی را که در شب و روز و سفر و حضر او دیده بودم، برای مأمون بازگفتم. او گفت: آری! ای ابن ضحاک! او بهترین، داناترین و عابدترین مردم روی زمین است.»

 

اصل، حفظ کرامت انسان است

امروز در سالروز ولادت باسعادت امام رضا(ع) می‌خواهیم برای گرفتن رهنمون،‌ به فرازی از سیره آن حضرت بپردازیم که یکی از اصحاب به نام الیسع بن حمزه بدان اشاره کرده است. می‌گوید: «در محضر حضرت رضا(ع) نشسته بودم و جمع بسیار زیادی از مردم نزد آن حضرت آمده و درباره حلال و حرام از آن بزرگوار سؤال می‌کردند. مردی سیه چرده و بلندقامت به حضور آن امام آمد و سلام کرد. گفت: من مردی از دوستان شما و پدران و اجداد شما هستم که از سفر حج بازمی‌گردم، پولم گم شده و چیزی ندارم که به شهر و دیار خود بروم. اگر بتوانی مقداری به من بده تا به شهر خود برسم و پس از رسیدن به شهر خود آن را از طرف شما صدقه خواهم داد، چون خود مستحق صدقه نیستم. امام به او فرمود: خدایت رحمت کند، بنشین. سپس رو به مردم کرد و به گفتگوی خود با آن‌ها ادامه داد تا وقتی که یکی یکی رفتند و به جز من و سلیمان جعفری و خثیمه و آن مرد کسی نماند. آنگاه امام از ما اجازه گرفت، برخاست و به داخل اندرون خانه رفت؛ پس از مدتی به پشت در اتاق آمد، دست خود را از بالای در بیرون آورد و فرمود: مرد خراسانی کجاست؟ آن مرد برخاست و  عرض کرد: من اینجایم. فرمود: این دویست دینار را بگیر و در خرج راه خود مصرف کن و صدقه هم نده و از اینجا برو که من تو را نبینم و تو هم مرا نبینی. سپس بیرون آمد.» این روش از بخشیدن کیسه پول از پشت در و بدون این که صورتش دیده شود، برای یکی از اصحاب مایه تعجب شد. چون اگر پول کم بود، به خاطر حیا این مخفی شدن کاری طبیعی بود. ولی در این مورد، مبلغ کم نبود. علت را از امام پرسید. «فرمود: از این بیم که خواری طلب کردن را در چهره او مشاهده کنم.»

عزیزان! این احساس انسانی امام رضا(ع) در قبال نیازمند، نشان دهنده روش اسلام در حفظ کرامت انسان و در معرض اهانت قرار ندادن آن است. این که دفاع از کرامت انسانی یک وظیفه دینی است و از انسان می‌خواهد که کرامت دیگران را با هر جنس، رنگ و موقعیت اجتماعی، طایفه‌ای، مذهبی و فکری که دارند، حفظ کند.

از این رو اسلام به انسان اجازه نمی‌دهد که با تمسخر، تحقیر، اهانت، دادن القاب و نام‌های زشت و آشکار کردن عیوب در پشت سر کرامت دیگران را از بین ببرد. اسلام حتی اجازه اهانت به اندیشه دیگران را نیز نمی‌دهد و اگر به کرامت نیازمند توهین شود، پاداش و آثار صدقه را نیز باطل می‌کند.

 

بدون کرامت، انسانیتی وجود ندارد

ما شدیداً نیاز داریم که احساس کرامت را در عرصه زندگی تثبیت و تقویت کنیم. باید کرامت را در جان خود و دیگران تقویت کنیم. باید کرامت را گران‌بهاترین داشته‌های خود بدانیم. باید از کرامت خود دفاع کنیم و به کسی اجازه ندهیم که کرامت ما را لکه‌دار کند. نباید در برابر پول، مقام و امنیت، کرامت خود را معامله کنیم. چون اگر کرامت خود را از دست بدهیم، هیچ چیز نمی‌تواند آن را جبران کند. با این کار در واقع انسانیت خود را نشان می‌دهیم. چون بدون کرامت انسانیتی وجود ندارد؛ زیرا خداوند نیز کرامت را در کنار انسانیت آورده و فرموده است: «وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آَدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلاً» با حفظ کرامت، ایمان خود را نشان می‌دهیم. چون خداوند همه امور مؤمن را به خود او واگذار کرده است، اما به او اجازه نداده است که خود را خوار و ذلیل کند: «وَللهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِينَ».

با کرامت جامعه ساخته می‌شود، کشورها حفظ شده و مصونیت پیدا می‌کنند. با وجود کسانی که اهانت پذیرند، هر چیز تحمیلی را زود قبول می‌کنند و با اندک چیزی، تابع دیگران می‌شوند، جامعه و کشور ساخته نمی‌شود. با کرامت است که اراده الهی تحقق می‌یابد: «وَللهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِينَ».

 

خطبه دوم:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! شما و خودم را به همان چیزی توصیه می‌کنم که امام رضا(ع) به یکی از یاران خود اشاره کرد. از آن حضرت درباره بهترین مردم سؤال کرد. فرمود: «اَلذِّينَ اِذَا اَحْسَنُوا اسْتَبْشَرُو وَ اِذَا اَسَاؤُا اسْتَغْفَرُوا وَ اِذَا اُعْطُوا شَكَرُوا، وَ اِذَا ابْتُلُو صَبَرُوا، وَ اذَا اغْضَبُوا غَفَرُوا؛ كسانى كه چون نيكى كنند شادمان گردند و آن هنگام كه بدى كنند از خدا آمرزش جويند و آنگاه كه به آنان چيزى بخشيده شود سپاس‌گزار باشند و چون دچار [بلايى] شوند، صبر پيشه دارند و آن گاه كه خشم گيرند گذشت كنند.»

بنابراین از دیدگاه امام رضا(ع) بهترین بندگان کسانی هستند که چون بخشش کنند، خوشحال می‌شوند، زمانی که خطا می‌کنند، به سرعت توبه می‌کنند و از خداوند عذر می‌خواهند، وقتی چیزی به آنان داده می‌شود، تشکر می‌کنند، زمانی که با بلاها و مشکلات روبرو می‌شوند، صبر می‌کنند و وقتی در معرض اهانت قرار گرفتند، می‌بخشند و درمی‌گذرند. اینان بهترین مردم هستند و با چنین افرادی است که جامعه ساخته می‌شود و در برابر چالش‌ها قدرتمندتر می‌شود.

 

خطرها در کمین لبنان هستند

از لبنان آغاز می‌کنیم که دغدغه معیشت و زندگی همچنان در صدر توجهات مردم آن قرار دارد تا جایی که دغدغه ویروس کرونا با همه خطرناکی و تداوم ابتلا به آن را به کلی فراموش کرده‌اند. نگرانی ما این است که بعد از بازگشایی فرودگاه و آمدن مسافران از خارج، اگر پروتکل‌های بهداشتی به دقت رعایت نشود، ابتلا به این بیماری شدت بگیرد.

در همین شرایط قیمت دلار در بازار سیاه همچنان بالا می‌رود و به ده هزار لیره رسیده است. بهای کالا و مواد غذایی و اخیراً نان که قوت روزانه فقرا را تشکیل می‌دهد و بلیت‌های مسافرتی نیز در حال افزایش است. افزایش بهای بلیت باعث می‌شود که لبنانی‌ها نتوانند به کشور خود بازگردند یا با خانواده‌های خود دیدار کنند تا چه رسد به این که صنعت جهانگردی دوباره به لبنان بازگردد.

باید افزایش ساعات خاموشی را نیز به مسائل فوق افزود. حتی اطلاع داده‌اند که به دلیل نبود سوخت و مازوت، روزهای آینده خاموشی کامل خواهیم داشت. در برابر این وضعیت بار دیگر از دولتی که عهده‌دار حل بحران‌های کشور شده است، می‌خواهیم که از تردید دست بردارد و از همه گزینه‌ها برای جلوگیری از فروپاشی کشور استفاده کند. چون روشن شده است که اگر دولت نتواند به وظایف خود بپردازد، روی همبستگی دولت، اعتماد جریان‌های سیاسی حامی و افکار عمومی که باید خواسته‌هایشان را برآورده کند، اثر منفی به جای خواهد گذاشت.

حرف ما هنوز هم این است که فلسفه وجودی این دولت و هر دولت دیگری این است که بتواند نیازهای مردم را تأمین کند و از کشور در برابر خطرها صیانت به عمل آورد؛ و اکنون خطر اقتصادی در صدر این خطرها قرار دارد. دولت هم نمی‌تواند با ملامت داخلی‌ها و خارجی‌ها، برای ناتوانی در انجام مسئولیت‌های خود بهانه تراشی کند. چون تا زمانی که مسئولیت با این دولت است نمی‌تواند از زیر بار مسئولیت شانه خالی کند.

ما به خوبی از میزان فشارهایی که این دولت چه از ناحیه داخل که موفقیت دولت را نمی‌خواهند و سعی در به شکست کشاندن آن دارند و چه از ناحیه خارج که به دولت فشار می‌آورند و سعی در تحمیل شرایط خود دارند، با آن‌ها روبروست به خوبی آگاهی داریم. ولی این نیز بدان معنا نیست که دولت نتواند از گزینه‌های دیگری برای عبور از فشارهای خارجی و مقابله با فشارهای داخلی استفاده نکند. دولت اگر تصمیم بگیرد که به میدان اصلاحات اداری، مالی و پولی، بازگرداندن اموال غارت شده، رشد و پیشرفت اقتصادی و مدیریت بهینه اموال دولتی وارد شود، در این جهان دولت‌هایی هستند که اگر جدیت دولت لبنان در انجام اصلاحات را ببینند، اعلام کرده‌اند که اگر بحران‌های لبنان را حل نکنند، به کاستن بحران‌ها کمک خواهند کرد.

در داخل کشور نیز اعتماد شهروندان کفایت می‌کند که اگر ببینند آرمان‌هایی که در هفدهم اکتبر به خاطر آن‌ها به خیابان‌ها آمدند، در حال تحقق است، در دولت خواهند ایستاد و صبر خواهند کرد.

دولت نباید زیاد روی چیزهای غیرقابل جایگزین امید ببندد؛ زیرا با افزایش درد و رنج مردم و رسیدن به مرز گرسنگی که ناظران خبر آن را اعلام کرده‌اند، این گزینه نیز فرو خواهد ریخت.

 

چه کسانی برای فتنه کار می‌کنند؟

در همین زمان باید نسبت به صداهای خارجی که با معرفی کردن یک گروه خاص به عنوان مسئول درد و رنج لبنانی‌ها، سعی در فتنه افروزی در کشور، درگیر کردن لبنانی‌ها با همدیگر و سوق دادن کشور به سوی چنددستگی دارند به خوبی آگاه بود. در حالی که همه می‌دانند علت این درد و رنج، فساد طبقه سیاسی حاکم بر کشور و فشارهای خارجی است.

در همین راستا، دشمن نیز تحرکاتی از خود نشان داده و به برخی از شرکت‌ها اجازه داده است به موازات بلوک لبنانی به حفاری نفت و گاز بپردازند. این امر ایجاب می‌کند نسبت به پیام این اقدام بسیار هوشیار و بیدار باشیم که علاوه بر پیام‌های تهدیدآمیز اخیر دشمن صهیونیستی علیه لبنان است. در نتیجه ما موضع متحد لبنان در نفی هرگونه کوتاهی در قبال حاکمیت، حقوق و منابع نفت و گاز لبنان را می‌ستاییم و همه را به تقویت وحدت ملی که سلاح اصلی در برابر طمع ورزی‌های دشمن است و بسیج تمام توانمندی‌های کشور که جلوی هر گونه ماجراجویی احتمالی را می‌گیرد، فرامی‌خوانیم.

در سویی دیگر دشمن صهیونیستی برای الحاق بخش‌های از کرانه غربی و وادی اردن آمادگی می‌گیرد. در این زمینه برای همه ملل و دول عربی و اسلامی تأکید می‌کنیم که با تمام توان در کنار مردم فلسطین بایستند و ایستادگی آن را تقویت کنند؛ زیرا ملت فلسطین نقش اساسی را در مقابله با این طرح دارد. ما اطمینان داریم اتحاد مردم فلسطین، نخواهد گذاشت که دشمن این طرح خود را با موفقیت اجرا کند.

 

سالگرد رحلت علامه مرجع سید فضل الله(ره)

در خاتمه باید عرض کنیم که در آستانه دهمین سالگرد رحلت علامه مرجع سید فضل الله(ره) قرار داریم. مناسبتی که یادآور روزهای با او بودن است. روزهایی که از اندیشه، معنویت و محبت دل‌نشین او بهره‌مند بودیم. او که در پی قدرت، وحدت و ارتباط میان امت اسلامی با وجود برخی اختلافات و گوناگونی‌های فکری و سیاسی بود.

به رغم این که فقدان او برای ما بسیار سنگین است، امیدواریم که اندیشه او ریشه بدواند، راه او ادامه یابد و نسل دین‌مداری که او در ساختنش سهیم بود، آگاهی، حیات، بالندگی و حضور در همه عرصه‌ها را به امت اسلامی ارزانی دارد و مؤسسات و نهادهایی که او برای خدمت به فقرا، ایتام، اندیشه، بصیرت در لبنان و خارج از آن بنا نهاد، به رغم همه دشواری‌ها و چالش‌ها باقی بمانند و به ارائه خدمات ادامه دهند و گام‌های او بسان راه نمایی باقی بماند که در تاریکی‌ها و چالش‌هایی که در حال و آینده فراروی ما خواهند بود، برای هدایت مورد استفاده واقع شود. خداوند از طرف ما و امت اسلامی به او جزای خیر عنایت فرماید.