خطبه جمعه، 3 مرداد ماه 1399

مطالب مهم خطبه اول: لبیک گفتن به ندای الهی / هاجر رو در روی چالش / تسلیم مطلق در برابر خداوند / راه‌های مقابله با چالش‌ها.

مطالب مهم خطبه دوم: مبتلایان به کرونا در تعداد بالا / مسئولیت دولت / جدال بی‌طرفی / موسم حج.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

3 ذی الحجة 1441 هـ برابر با 3 مرداد ۱۳۹۹ هـ و 24/٧/٢٠٢٠ م

 

مطالب مهم خطبه اول: لبیک گفتن به ندای الهی / هاجر رو در روی چالش / تسلیم مطلق در برابر خداوند / راه‌های مقابله با چالش‌ها.

مطالب مهم خطبه دوم: مبتلایان به کرونا در تعداد بالا / مسئولیت دولت / جدال بی‌طرفی / موسم حج.

 

خطبه اول:

خداوند سبحانه و تعالی در کتاب عزیز خود می‌فرماید: «إِنَّ إِبْرَاهِيمَ كَانَ أُمَّةً قَانِتاً للهِ حَنِيفاً وَلَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ * شَاكِراً لِأَنْعُمِهِ اجْتَبَاهُ وَهَدَاهُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ * وَآَتَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَإِنَّهُ فِي الْآَخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ» صدق الله العظيم.

چند روز است که وارد ماه ذی الحجة شده‌ایم. ماهی که خداوند از ما خواسته است فریضه حج را که از مهم‌ترین فرایض است در آن به جای آوریم. ولی حزن‌آور این است کسانی که تمایل داشتند تا این فریضه را به جای آورند، در این شرایط نمی‌توانند آن را به جای بیاورند. از خداوند می‌خواهیم که این بلا را برطرف کند تا مردم به زندگی طبیعی خود باز گردند و برای دستیابی به برکات حج، این فریضه را به جای آورند.

در موسم حج، می‌خواهیم به زندگی یکی از پیامبران الهی که فریضه حج به نام او گره خورده است، یعنی حضرت ابراهیم(ع) نگاهی بیندازیم. پیامبری که به دست خود دیوارهای کعبه مشرفه را بالا برد و آن را برای طواف کنندگان، اعتکاف کنندگان، رکوع کنندگان و سجده کنندگان آماده کرد. خداوند متعال در اشاره به این عمل حضرت ابراهیم(ع) می‌فرماید: «وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ».

او کسی است که وقتی خداوند از او خواست تا مردم را به حج فرابخواند و فرمود: «وَأَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالاً وَعَلَى كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ» به این ندای الهی لبیک گفت. او کسی است که خداوند او را الگوی ما قرار داد و فرمود: «وَمَنْ أَحْسَنُ دِيناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ للهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَاتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفاً وَاتَّخَذَ اللهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلاً».

 

لبیک گفتن به ندای الهی

امروز می‌خواهیم به یکی از درس‌های زندگی حضرت ابراهیم(ع) بپردازیم. آمده است که وقتی حضرت ابراهیم(ع) در فلسطین بود، خداوند به او دستور داد که همسر و فرزند شیرخوارش اسماعیل را به مکه برده، در این سرزمین رها کند. به رغم این که در آن زمان در مکه کشت و زرع، آب و حتی انسانی وجود نداشت، حضرت ابراهیم یک آن در اجرای فرمان الهی درنگ نکرد.

وقتی به مکه رسید، ابراهیم(ع) در ابتدا برای آن‌ها جایی ساخت تا در آن سکنی گزینند و اندکی آب و غذا نیز برایشان فراهم کرد. بعد از آن به همسر خود خبر داد که آن‌ها را ترک خواهد کرد. در اینجا طبیعی است که هاجر دست به دامان او شود و از بخواهد که آن‌ها را در این سرزمین بی‌آب و علف که انسانی در آن زندگی نمی‌کرد و کعبه نیز بنا نشده بود که مقصد حج و زیارت مردم باشد، رها نکند. در اینجا ابراهیم(ع) در اوج تأثر گفت: اگر اختیار به دست من بود، هرگز این کار را انجام نمی‌دادم. چون بی‌توجه به حال تو و فرزندم نیستم؛ اما دستور خداوند است و من نمی‌توانم دستور خداوند را رد کنم.

در اینجا هاجر آرام گرفت و از سخنان همسرش ابراهیم(ع) اطمینان یافت و گفت: اگر خواست خداوند است، پس او ما را تباه نخواهد کرد. چون او رئوف، مهربان، خیرخواه و کریم است.

بدین ترتیب ابراهیم(ع) همسر و فرزندش را ترک کند و بعد از این که به جایی رسید که دیگر آن دو را نمی‌دید، از درگاه خداوند خواست که امانت او را نزد خود نگه دارد: «رَبَّنَا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِيُقِيمُوا الصَّلَاةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ وَارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُونَ».

 

هاجر رو در روی چالش

بعد از آن، هاجر به فرزند خود شیر داد و از آب و غذایی که برایش مانده بود، خورد. تا این که آب نیز تمام شد و هاجر تشنه گشت. او رفت تا شاید آبی بیابد. برای این که ببیند چه چیزهایی در صحرا رفت، از کوه صفا بالا رفت. از آن بالا آب را دید؛ اما وقتی پایین آمد، متوجه شد چیزی که دیده، نه آب بلکه سراب است. بعد از آن برای پیدا کردن از کوه مروه بالا رفت. این بار نیز آب دید؛ اما پی برد که این نیز سراب است. چند بار میان صفا و مروه رفت و آمد کرد. نزدیک بود که از آب ناامید شود. نوبت هفتم بود که از جای اسماعیل حضور صدای آب را شنید. دید که آب از میان پاهای اسماعیل می‌جوشد. از بیم هدر رفتن آب، دور آن را گرفت. از این رو زمزم نامیده شد.

در همین وقت، یکی از قبائل عرب به نام جرهم که در عرفات فرود آمده بودند، دیدند که در این مکان پرندگانی فرود می‌آیند و سپس به سمت آسمان اوج می‌گیرند. به خاطر تجربه‌ای که داشتند می‌دانستند پرندگان بالای جایی جمع نمی‌شوند مگر این که در آنجا آب باشد. از این رو به سرعت به این مکان آمدند و از هاجر اجازه گرفتند که در اینجا فرود بیایند. هاجر نیز به آنان اجازه داد و بنی جرهم نیز آنجا را محل سکونت خود قرار دادند. این امر اجابت دعای حضرت ابراهیم(ع) بود که از خداوند خواسته بود دل‌های مردم را به سوی خانواده‌اش متمایل گرداند تا آن‌ها تنها نمانند. بعدها ابراهیم پیامبر آمد تا به همراه فرزندش اسماعیل کعبه را بنا کند.

 

تسلیم مطلق در برابر خداوند

عزیزان! این واقعه میزان ارتباط این پیامبر با خداوند را نشان داد. او تمام امور خود را به خداوند سبحانه و تعالی واگذار کرد و در پایبندی به امر خداوند یک آن درنگ نکرد. حتی اگر مجبور شود که همسر و فرزند خود را در صحرایی فاقد کمترین امکانات زندگی ترک گوید و از عاطفه خود نسبت به همسرش هاجر و فرزندش اسماعیل دست بردارد. آن هم فرزندی که در سالخوردگی به او عنایت شده بود. چون ابراهیم(ع) پیش از این فرزندی نداشت و در هفتاد سالگی صاحب فرزند شده بود.

او آن دو را ترک کرد و از خداوند بپرسید که بعد از او برای آن‌ها چه اتفاقی روی خواهد داد. برای او همین کافی بود که خداوند به او دستور داده بود و او باید فرمان الهی را می‌پذیرفت. او نه به سوی یک مکان نزدیک که به سوی فلسطین آن‌ها را ترک کرد. بدون این که وسایل ارتباطی وجود داشته باشد تا از سلامتی‌شان اطمینان یابد. چون او به خداوند اطمینان کامل داشت. مطمئن بود که خداوند آن‌ها را تنها نخواهد گذاشت و بیش از او مواظبشان خواهد بود. همین هم شد. خداوند برایشان آب فراهم کرد و دل‌های مردم را به سویشان مایل گرداند.

خداوند نیز این رویداد را جاودانه ساخت و سعی بین صفا و مروه را که تلاشی برای جستجوی آب بود، جزو مناسک حج قرار داد و زمزم را برای عصرهای متمادی جوشان نگه داشت. آن هم به رغم این که شرایط برای خروج آب در حد و اندازه زمزم فراهم نبود. آب زمزم نه تنها برای اهالی مکه بلکه برای کسانی که به مکه می‌آمدند نیز کفایت می‌کرد و آن‌ها از این آب [برای تبرک] به کشورهایشان می‌بردند.

ابراهیم(ع) با این کار می‌خواست ویژگی تسلیم بودن به خداوند و گردن نهادن به اوامر و نواهی الهی را در میان مؤمنان تثبیت کند. این اطمینان را در وجودشان بکارد که اگر در راه خداوند حرکت کنند، خداوند آنان را در کوران زندگی تنها رها نخواهد گذاشت بلکه همواره یار و یاورشان خواهد بود.

 

راه‌های مقابله با چالش‌ها

عزیزان! ما نیز نیاز داریم که روحیه تسلیم و اطمینان به خداوند را در وجود خود تقویت کنیم و این اتفاق نخواهد افتاد مگر این که به خداوند معرفت عمیق پیدا کنیم. بدانیم که او قوی، عزیز و تواناست. خداوند جز خیر بندگان خود نمی‌خواهد و تا زمانی که او را بخوانند، آنان را رها نخواهد کرد تا زمانی که خودشان او را ترک نگویند و زندگیشان را به خداوند واگذار کنند، ترکشان نخواهد کرد. چون او همراه گمان نیک بندگان خود است.

این تصمیم راه تحقق اهداف در برابر چالش‌ها خواهد بود و درهای بسته را به رویمان خواهد گشاد. این همان وعده‌ای است که خداوند به ما داده است: «وَمَنْ يَتَّقِ اللهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً * وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللهَ بَالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْراً» و خداوند حتماً به وعده خود وفا خواهد کرد.

 

خطبه دوم:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! شما و خودم را توصیه می‌کنم با عبادت، روزه داری، شب زنده داری و ذکر، ده روز اول ماه ذی الحجة را غنیمت بشماریم. نباید احیای شب‌های دهم و روز عرفه را از دست بدهیم. روزی که در حدیث آمده است خداوند در این روز سفره احسان خود را برای بندگان، مناجات کنندگان، ذاکران و استغفار کنندگان گسترانده و بیش از هر زمان دیگری شیطان در آن خوار، مطرود و خشمگین است.

در حدیث آمده است که در روز عرفه امام زین العابدین(ع) شنید که فردی از مردم کمک می‌خواهد. به او فرمود: «ويلك أتسأل غير الله في هذا اليوم وهو يوم يرجى فيه للأجنّة في الأرحام أن يعمّها فضل الله تعالى فتسعد؛ واى بر تو! آیا در این روز از غیر خدا تقاضا مىکنى؟ حال آن که در این روز امید مىرود که بچههاى در شکم هم از فضل خدا بی‌نصیب نمانند و سعادتمند شوند؟»

آمده است که در این روز، تمام گناهان بزرگی که در زمان دیگری غیر از شب‌های قدر بخشیده نمی‌شوند، مورد مغفرت واقع می‌شوند.

بنابراین باید این روز و ده روز اول ماه ذی الحجه را با نماز، ذکر و مناجات پر کنیم تا شاید که از برکات، فضل و احسان خداوند در این روزها که گناهان بخشیده، دعاها مستجاب، درهای بهشت باز و درهای جهنم بسته هستند، برخوردار شویم. بیش از هر زمان دیگری نیاز داریم که رابطه خود را با خداوند مستحکم کنیم. این کار فقط به دست اوست. اوست که وضعیت ما را تغییر می‌دهد، ما را از بحران‌ها و دشواری‌های زندگی که با آن‌ها روبرو هستیم رهایی می‌بخشد. با این کار قوی‌تر شده و از توان بیشتری برای مقابله با چالش‌ها برخوردار خواهیم شد.

 

مبتلایان به کرونا در تعداد بالا

از ویروس کرونا آغاز می‌کنیم که تعداد مبتلایان افزایش یافته است و به اعداد بالا رسیده است. اکنون کرونا به جاهایی رسیده است که پیش از این نرسیده بود. نگرانی ما این است که اگر شهروندان پروتکل‌های بهداشتی را رعایت نکنند و دولت نیز با شدت بیشتری به اخذ و اجرای تصمیم‌های متناسب نپردازد، این اعداد رو به وخامت گذارد.

نمی‌ترسانیم، ولی به همه شهروندان مقیم و غیرمقیم عرض می‌کنیم که اگر پروتکل‌های بهداشتی اعم از زدن ماسک، کاهش مراسم عمومی و فاصله گذاری اجتماعی را رعایت کنید می‌توانید بر کرونا فائق آیید و جلوی پیامدهای ناشی از آن را بگیرید. تعامل با دیگران باید بر اساس این اصل باشند که آنان شاید مبتلا به کرونا باشند. در این باره بار دیگر بر نقش دولت و نظارت اجتماعی بر کسانی که نسبت به راه‌های حفظ سلامتی سهل انگاری می‌کنند تأکید می‌کنیم.

 

مسئولیت دولت

درست در همین زمان به رغم اقداماتی که دولت اعلام کرده انجام داده است، وخامت وضعیت معیشتی مردم ادامه دارد. در زمینه افزایش بهای مواد غذایی، مردم احساس نمی‌کنند که برای حمایت از سبد غذایی یا در مورد افزایش سهمیه بندی برق یا کمبود سوخت و به ویژه مازوت و بازی با قیمت آن در بازار سیاه تا اخراج مداوم کارمندان و کارکنان در مؤسسات که اخیراً با بخش‌های پزشکی نیز رسیده و مانند آن چه در بیمارستان دانشگاه آمریکایی اتفاق افتاد تعداد بسیاری از کار اخراج شده‌اند، اقدام جدی صورت گرفته باشد. این امر روی کار بیمارستان‌ها اثر سوء دارد. آن هم در شرایطی که ما برای مبارزه با کرونا شدیداً به آنان نیاز داریم. این اواخر سلامت غذایی شهروندان نیز در معرض تهدید قرار گرفته است و انبارهایی کشف شده‌اند که گوشت‌های فاسد برای عرضه به بازار در آن‌ها نگهداری می‌شدند.

در برابر این رویدادها بار دیگر از دولت می‌خواهیم که برای حل این بحران‌ها، وارد عمل شود. نباید به اقدامات تسکینی و موضعی بسنده کند، بلکه باید همه راه‌ها را مورد بررسی قرار دهد و امکانات و شرایط لازم برای زندگی مردم را فراهم کند و به مبارزه جدی با محتکرانی بپردازد که بخش زیادی از کالاهای حمایتی را در انبارهای خود احتکار کرده‌اند و بازرگانانی را مورد بازخواست قرار دهد که با غذا و سلامتی مردم بازی می‌کنند. دولت باید برای مهار قیمت دلار، تزریق نقدینگی به بازار، سرعت دادن به برنامه نجات که تصمیم گرفته است و متوقف کردن خالی شدن خزانه اقدامی جدی صورت دهد.

روشن است که این کار نیازمند سرعت بخشیدن به اصلاحات است که درهای کمک کشورهای دوست یا صندوق بین المللی پول را به روی لبنان می‌گشاید و پیش از همه اصلاحات خواسته لبنانی‌هاست که حق دارند در سایه دولتی زندگی کنند که راه اصلاحات را برگزیده است.

در این زمینه ما متوجه اهمیت گام دولت در آغاز بررسی جرم‌های مالی توسط شرکتی که عهده‌دار این امر شده است، هستیم. البته ملاحظاتی در باب این شرکت و توانمندی‌های آن وجود دارد ولی شاید باعث کشف عوامل پنهان رسیدن کشور به این وضعیت شود. ولی موفقیت این گام به وجود اراده سیاسی قاطع بستگی دارد که بر زدودن همه موانعی که شاید جلوی رسیدن به نتایج مورد نظر را بگیرد، اصرار داشته باشد. این اقدام نباید پشت در پارلمان یا به خاطر وتوهای سیاسی و طایفه‌ای متوقف شود.

 

جدال بی‌طرفی

در همین زمان جدال پیرامون بی‌طرفی در داخل لبنان ادامه دارد. پیامدهای آن نیز به جنبه سیاسی محدود نمانده و جنبه طایفه‌ای نیز پیدا کرده است. چون این طرح در میان طوایف دیگر دغدغه‌هایی را ایجاد کرده است و باعث بروز مجادلات شدیدی شده است که ما نگران پیامدهای آن در این قضیه هستیم.

از این رو بار دیگر تأکید می‌کنیم که این امر باید از برخوردهای رسانه‌ای و صف‌بندی‌های سیاسی و طایفه‌ای دور بماند. ما بار دیگر بر گفتگوی منطقی داخلی پیرامون این قضیه تأکید می‌کنیم تا جایگزین واکنش‌هایی شود که چنددستگی‌ها و شکاف‌های موجود را افزایش می‌دهد. آن هم در زمانی که ما به وحدت و در نظر گرفتن دغدغه‌های مشروع نیروهایی که به خاطر مسائل طایفه‌ای، سیاسی و ملی اعتراض کرده یا ملاحظاتی را مطرح کرده‌اند، نیاز داریم. چون در دنیایی که اگر طمع و منافعش اقتضا کرد، بی‌طرف نمی‌ماند، دشمن صهیونیستی در کمین نشسته است و بیشتر قدرت‌های بزرگ در کنار آن هستند، چالش تروریسم که همچنان وجود دارد و به ابزاری برای قدرت‌های منطقه‌ای و بین المللی تبدیل شده است و منتظر شرایط مناسب برای تحرکات جدید است، در امکان تحقق این بی‌طرفی تردیدهایی وجود دارد.

کشور در این برهه به گفتمان ملی متوازن، گفتگوی عقلانی، مواضع و حرکت‌هایی که باعث تقویت وحدت، قدرت و توان بازدارندگی میهن در برابر چالش‌های داخلی و خارجی شود و همبستگی شهروندان و همه رهبران برای نجات این کشور نیاز دارد.

در میان همه این بحران‌ها نباید به آن چه در مرزهای لبنان و رژیم صهیونیستی می‌گذرد بی‌توجه بود. این رژیم به تجاوزات خود به سوریه ادامه می‌دهد که پیامدهایی هم برای لبنان دارد. این امر ایجاب می‌کند که لبنانی‌ها نسبت به توطئه‌ها و اقدامات دشمن با بهره‌برداری از چنددستگی‌های داخلی و فشارهای خارجی بر حذر باشند.

 

موسم حج

در خاتمه باید موضوع حج بپردازیم که امسال با تعداد محدودی برگزار خواهد شد. امیدواریم وقتی مسلمانان با همدیگر سعی و وقوف می‌کنند، وحدت خود را به یاد بیاورند، قدرت خود را تقویت کنند و فتنه‌هایی را ریشه کن کنند که همچنان جامعه‌شان را به هم ریخته و باعث شده است که در حاشیه ملل دیگر و در معرض تندباد دیگران قرار گیرند.