خطبه جمعه، 17 مرداد ماه 1399

مطالب مهم خطبه اول: کامل شدن رسالت / حاکم امین / به روش علی(ع) نیاز داریم / عید غدیر مسئولیت آفرین است.

مطالب مهم خطبه دوم: زیر چرخ فاجعه / تحقیقات سریع / عبرت آموزی با ایجاد تغییر / افزایش مخاطرات کرونا.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

17 ذی الحجة 1441 هـ برابر با 17 مرداد ۱۳۹۹ هـ و ٧/٨/٢٠٢٠ م

در سالروز عید غدیر؛ آیا به روش علی(ع) پایبند هستیم؟

 

مطالب مهم خطبه اول: کامل شدن رسالت / حاکم امین / به روش علی(ع) نیاز داریم / عید غدیر مسئولیت آفرین است.

مطالب مهم خطبه دوم: زیر چرخ فاجعه / تحقیقات سریع / عبرت آموزی با ایجاد تغییر / افزایش مخاطرات کرونا.

 

خطبه اول:

خداوند سبحانه و تعالی در کتاب عزیز خود می‌فرماید: «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِيناً» صدق الله العظيم.

 

کامل شدن رسالت

در هیجدهم ذی الحجة با یکی از مناسبت‌های مهم تاریخ اسلام که عبارت از عید غدیر باشد، روبرو هستیم. می‌خواهیم با هدف عبرت آموزی در این شرایط دشوار به این واقعه بپردازیم.

در این روز، در حالی که پیامبر خدا و مسلمانان از فریضه حج بازمی‌گشتند، در جایی به نام غدیر خم، جبرئیل بر پیامبر خدا(ص) نازل شد و به او گفت: «يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ».

پیامبر خدا نیز بلافاصله به فرمان الهی لبیک گفت و گرمای هوا و خشکی بیابان نیز مانع از این کار نشد و در برابر دیدگان مردم دست علی(ع) را گرفت و بلند کرد و سپس به مسلمانان فرمود: «أَلَسْتُ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِینَ من أَنْفُسِهِمْ؛ آیا من از خود مؤمنان به آنان اولویت ندارم؟» و زمانی که مسلمانان گفتند: بلی یا رسول الله! فرمود: «مَنْ کُنْتُ مَوْلاهُ فَعَلِیٌّ مَوْلاهُ، اَللّهُمَّ والِ مَنْ والاهْ وَ عادِ مَنْ عاداه وَ انْصُرْ مَن نَصَرَهُ وَ اخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ وأدِرْ الحق معه حيثما دار؛ هر کس که من مولای اویم، علی مولای اوست. خدایا! هر کس که او را دوست دارد، دوست بدار و هر کس که او را دشمن دارد، دشمن ‏بدار و هر کس که او را یاری کند، یاری کن و هر کس او را خوار کند، خوار کن و هر جا رود، حق را بر مدار او قرار بده.» سپس این آیه بر پیامبر خدا نازل شد: «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِيناً» تا روشن کند که اگر ولایت و خلافت به علی(ع) نمی‌رسید، دین، کامل و نعمت بر مردم تمام نمی‌شد؛ زیرا علی(ع) تنها کسی بود که شایستگی حفظ اسلام از انحرافات را داشت. آن هم در آن شرایط که اسلام نهالی تازه غرص شده بود و چالش‌های داخلی و خارجی همچنان وجود داشتند.

این واقعیت بعد از وفات پیامبر خدا(ص) روشن شد و هنوز جسم مطهر پیامبر به خاک سپرده نشده بود که درباره خلافت اختلاف پیش آمد و نزدیک بود که این اختلاف به فتنه‌ای تبدیل شود که همه آن دستاوردها و فداکاری‌ها را به هدر دهد.

در آن روز امام علی(ع) نشان داد که چه اندازه به بقای اسلام و وحدت مسلمانان علاقه دارد و بر اساس اصل «لأسالمنّ ما سلمت أمور المسلمين، ولم يكن بها جور إلا عليّ خاصّة؛ تا زمانی که امور مسلمانان به سامان است و جز بر من بر کسی ستمی نیست، من نیز در صلح و سازش هستم» برای ریشه کن کردن فتنه اقدام کرد.

 

حاکم امین

وقتی هم که امام علی(ع) عهده‌دار امر خلافت شد، اسوه‌ای از حاکم اسلامی را که امانت‌دار مال و سرنوشت مسلمانان است، از خود به نمایش گذاشت.

از این رو منطق کسانی را که از سر دلسوزی به ایشان عرض کردند که بهتر بود از بیت المال اموالی را در میان رؤسا و بزرگان قبائل مخالف حکومت خود تقسیم می‌کردید «حتى إذَا اسْتَتَبَّ لَكَ مَا تُرْيدُه، عُدْتَ إلى مَا عَوَّدَكَ اللهُ مِن العَدْلِ في الرَّعِيَّةِ وَالقِسْمَة بِالسَّوِيَّةِ؛ تا وقتی که کارها طبق خواسته‌های شما سامان یابد، آنگاه به بهترین خصلت‌هایی که خداوند تو را بدان عادت داده است، یعنی تقسیم برابر و عدالت در میان شهروندان، بازگردید.» فرمود: «أَتَأْمُرُونِّي أَنْ أَطْلُبَ النَّصْرَ بِالْجَوْرِ فِيمَنْ وُلِّيتُ عَلَيْهِ! وَاللهِ لاَ أَطُورُ بِهِ مَا سَمَرَ سَمِيرٌ، وَمَا أَمَّ نَجْمٌ فِي السَّمَاءِ نَجْماً! لَوْ كَانَ الْمَالُ لِي لَسَوَّيْتُ بَيْنَهُمْ، فَكَيْفَ وَإِنَّمَا الْمَالُ مَالُ اللهِ لَهُمْ؛ وای بر شما مرا مجبور می‌کنید که پیروزی را با ستم و جور بر مسلمانی که بر آن‌ها حکومت یافتم طلب کنم؟ نه به خدا سوگند چنین نخواهد شد تا روزگار باقی است و تا زمانی که در آسمان، ستاره ببینم به خدا سوگند اگر این‌ها ثروت‌های شخصی‌ام بود به برابری میان آن‌ها رفتار می‌کردم، چه رسد که این‌ها اموال خودشان است.»

آن طور که روایت شده است، امام علی(ع) همین کار را با برادر بزرگ خود عقیل کرد. او از امام خواست که از بیت المال سهم بیشتری از دیگران به او بدهد. چون معتقد بود که اختیار بیت المال به دست برادر اوست؛ اما امام علی که می‌خواست حساسیت و خطرناکی این درخواست را برای او روشن کند، آهنی را گداخت و به او نزدیک کرد. وقتی عقیل حرارت آهن را احساس کرد، به امام علی گفت: آیا می‌خواهی مرا با آتش بسوزانی؟ اما در پاسخ او فرمود: «أَتَئِنُّ مِنْ حَدِيدَةٍ أَحْمَاهَا إِنْسَانُهَا لِلَعِبِهِ، وَتَجُرُّنِي إِلَى نَارٍ سَجَرَهَا جَبَّارُهَا لِغَضَبِهِ، أَتَئِنُّ مِنَ الْأَذَى وَلَا أَئِنُّ مِنْ لَظَى؛ آیا از آهنى می‌نالی كه انسانى به بازيچه آن را گرم ساخته و مرا به آتشى می‌کشانی كه خداى جبارش به خشم گداخته؟»

و زمانی که آگاه شد فردی به ناحق در بیت المال تصرف کرده است، به او این چنین هشدار داد: «أَ مَا تُؤْمِنُ بِالْمَعَادِ أَ وَ مَا تَخَافُ نِقَاشَ الْحِسَابِ أَيُّهَا الْمَعْدُودُ كَانَ عِنْدَنَا مِنْ أُولِي الْأَلْبَابِ كَيْفَ تُسِيغُ شَرَاباً وَ طَعَاماً وَ أَنْتَ تَعْلَمُ أَنَّكَ تَأْكُلُ حَرَاماً وَ تَشْرَبُ حَرَاماً ... فَاتَّقِ اللَّهَ وَ ارْدُدْ إِلَى هَؤُلَاءِ الْقَوْمِ أَمْوَالَهُمْ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ ثُمَّ أَمْكَنَنِي اللَّهُ مِنْكَ لَأُعْذِرَنَّ إِلَى اللَّهِ فِيكَ وَ لَأَضْرِبَنَّكَ بِسَيْفِي الَّذِي مَا ضَرَبْتُ بِهِ أَحَداً إِلَّا دَخَلَ النَّارَ؛ آيا به قيامت ايمان ندارى و از حسابرسى خدا نمى‏ترسى اى كسى كه نزد ما از خردمندان شمرده مى‏شدى، چگونه آشاميدن و خوردن اين مال را بر خود گوارا مى‏دانى در حالى كه مى‏دانى حرام مى‏خورى و حرام مى‏آشامى كنيزان مى‏خرى ... از خدا پروا كن، به اين قوم اموالشان را برگردان، اگر برنگردانی آنگاه خداوند به من قدرت دست‌یابی به تو را بدهد چنانت عقوبت كنم كه عذر خواهم نزد حق باشد و با شمشيرم گردنت را بزنم شمشيرى كه احدى را با آن نزدم جز اينكه وارد جهنّم شد.»

امام علی(ع) به خوبی می‌دانست چگونه از شرایط به نفع خود استفاده کند و می‌توانست مانند معاویه به وسیله بیت المال دل‌های مردم را به دست آورد، ولی این چنین نکرد. به همین دلیل از ناحیه ناکثین، مارقین و قاسطین که علیه او جنگ افروزی کردند، رنج‌های بسیاری دید؛ زیرا قبول نکرد که برخلاف اصول و مبانی خود و آسیب دیدن مال و منافع مردم، با آنان مدارا کند.

 

به روش علی(ع) نیاز داریم

با توجه به شرایط کنونی که از غارت و حیف و میل اموال عمومی توسط مسئولان دولت، آن‌هایی که در رأس هرم و حتی لایه‌های میانی و تحتانی دولت قرار دارند، رنج می‌بریم، به روش علی(ع) نیاز داریم که عقیده داشت دست درازی به اموال عمومی، خیانت و گناهی نابخشودنی است.

عزیزان! کسی که از اموال عمومی می‌دزدد و در مدیریت آن درست عمل نمی‌کند، اگر توبه هم کند، بریء الذمه نمی‌شود. مگر این که از صاحبان این اموال که همه شهروندان کشور هستند، رضایت بگیرد. از این رو از ما خواسته است که نسبت به اموال و سرنوشت مردم از خداوند پروا کنیم و فرقی ندارد که این امر مهم پول باشد یا توانمندی‌ها، امکانات و دارایی‌هایی که در اختیار ما قرار گرفته‌اند. باید به خوبی آگاه باشیم که در فردای قیامت خداوند با کسانی که به اموال، روزی و جان مردم آسیب زده‌اند، مخاصمه خواهد کرد و حساب او دشوار خواهد بود و هر گونه پوشش و حمایت سیاسی، طایفه‌ای و مذهبی نیز برای او سودی در بر نخواهد داشت و او را از خداوند بی‌نیاز نخواهد کرد.

 

عید غدیر مسئولیت آفرین است

عزیزان! عید غدیر مسئولیت آفرین است؛ زیرا کسی که پیوندی با علی دارد، باید به بلندای اخلاق، عبادت، جهاد و فداکاری علی اوج بگیرد: «أَلَا وَ إِنَّ إِمَامَكُمْ قَدِ اكْتَفَى مِنْ دُنْيَاهُ بِطِمْرَيْهِ وَ مِنْ طُعْمِهِ بِقُرْصَيْهِ أَلَا وَ إِنَّكُمْ لَا تَقْدِرُونَ عَلَى ذَلِكَ وَ لَكِنْ أَعِينُونِي بِوَرَعٍ وَ اجْتِهَادٍ وَ عِفَّةٍ وَ سَدَاد؛ اينک امام شما از همه دنيايش به پيرهنى و ازارى و از همه طعام‌هایش به دو قرص نان اكتفا كرده است. البته شما را ياراى آن نيست كه چنين كنيد، ولى مرا به پارسايى و مجاهدت و پاک‌دامنی و درستى خويش يارى دهيد.»

 

خطبه دوم:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! شما و خودم را به همان چیزی توصیه می‌کنم که امام علی(ع) به شیعیان خود توصیه کرد. فرمود: «عَلَيْكُمْ بِالْجَدِّ وَ الِاجْتِهَادِ وَ التَّأَهُّبِ وَ الِاسْتِعْدَادِ وَ التَّزَوُّدِ فِي مَنْزِلِ الزَّادِ، وَ لَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا كَمَا غَرَّتْ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ مِنَ الْأُمَمِ الْمَاضِيَةِ وَ الْقُرُونِ الْخَالِيَةِ، الَّذِينَ احْتَلَبُوا دِرَّتَهَا وَ أَصَابُوا غِرَّتَهَا وَ أَفْنَوْا عِدَّتَهَا وَ أَخْلَقُوا جِدَّتَهَا وَ أَصْبَحَتْ مَسَاكِنُهُمْ أَجْدَاثاً وَ أَمْوَالُهُمْ مِيرَاثاً، لَا يَعْرِفُونَ مَنْ أَتَاهُمْ وَ لَا يَحْفِلُونَ مَنْ بَكَاهُمْ وَ لَا يُجِيبُونَ مَنْ دَعَاهُمْ. فَاحْذَرُوا الدُّنْيَا، فَإِنَّهَا غَدَّارَةٌ غَرَّارَةٌ خَدُوعٌ مُعْطِيَةٌ مَنُوعٌ مُلْبِسَةٌ نَزُوعٌ، لَا يَدُومُ رَخَاؤُهَا وَ لَا يَنْقَضِي عَنَاؤُهَا وَ لَا يَرْكُدُ بَلَاؤُهَا؛ بر شما باد به جد و كوشش و آمادگى و مهيا شدن و از آنجا كه توشه توان برداشت، توشه‌ای برگرفتن. دنيا نفريبدتان، آن‌سان كه پيشينيانتان را فريفت، امت‌هایی كه پيش از شما  بودند و از ميان رفتند. آنان كه دنيا را دوشيدند و دستخوش فريب آن شدند. بسا شب‌ها و روزها را كه فنا كردند و تازه‌های آن را كهنه نمودند. مساكنشان گورهايشان شد و اموالشان ميراث ديگران. چنان بی‌خردند كه نمی‌دانند چه كسى بر سر گورشان آمده يا چه كسى برايشان زارى می‌کند يا چه كسى ندايشان می‌دهد و پاسخ گفتن نتوانند. پس از دنيا حذر كنيد. دنيا مغرور كننده و فريبنده است. نیرنگ‌باز است. به دستى می‌دهد و به دستى منع می‌کند. به دستى بر تن شما جامه می‌پوشد و به دستى جامه از تنتان به در می‌کند. آسودگی‌اش بر دوام نيست و رنج‌هایش را پايان نباشد و بلايش را آرامش نيست.»

عزیزان! روی این سخن امام علی(ع) متوجه ماست که دنیا را برای عمل، تلاش و کوشش و توشه برداری برای روزی که مردم در برابر پروردگار جهانیان می‌ایستند تا هر کس جزای کردار خود را ببیند، بدانیم. نباید به مانند فریبکاران، کسانی که فریب فتنه‌ها، شهوات و غرایز دنیوی را خوردند، دنیا را ببینیم. آنان دنیا را هدف و غایت می‌بینند. در حالی که نه دنیا برای آن‌ها می‌ماند و نه آن‌ها برای دنیا می‌مانند. هرگاه به چنین آگاهی رسیدیم، در برابر چالش‌ها از آگاهی، مسئولیت‌پذیری و قدرت بیشتری برخوردار خواهیم شد.

 

زیر چرخ فاجعه

از فاجعه‌ای آغاز می‌کنیم که به خاطر انفجار بزرگ در بندر ده‌ها لبنانی کشته و مفقود و هزاران مجروح شدند و باعث ویرانی هولناک این مکان حیاتی، ساختمان‌های مسکونی، مؤسسات عمومی و خصوصی، مکان‌های تجاری، بیمارستان‌ها و مکان‌های عبادی گردید و آثار و پیامدهای خود را در عرصه‌های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و روانی در این کشور از خود به جای گذاشت.

در برابر این صحنه مصیبت‌بار و دردناک که دل‌های ما را به درد آورده است، به خانواده قربانیان صمیمانه تعزیت و تسلیت عرض می‌کنیم و برای کسانی که جان خود را از دست دادند، رحمت و غفران و برای مجروحان شفای عاجل مسئلت می‌کنیم و همه لبنانی‌هایی را که با هر طایفه، مذهب و موضع سیاسی در این مصیبت یکسان هستند، به همبستگی، همدلی و همکاری فرامی‌خوانیم.

باید از تمام کسانی که به رغم شرایط دشوار از مناطق مختلف کشور به سوی کسانی دراز کردند که خانه، شغل و دارایی خود را از دست دادند، دست یاری دراز کردند بسیار تقدیر و تشکر کنیم. این امر عمق ارتباط و پیوند میانی لبنانی را نشان داد و درخواست می‌کنیم که این همکاری ادامه داشته باشد. از همه کشورهایی که به لبنانی‌ها کمک کردند نیز تقدیر و تشکر می‌کنیم. هر چند که این کمک‌ها در حد و اندازه خسارت میلیاردی این فاجعه نرسیده است.

 

تحقیقات سریع

در این زمینه از دولت می‌خواهیم که مسئولانه عمل کند و برای رسیدگی به آثار و پیامدهای این فاجعه، تعیین سرنوشت مفقودان و جبران خسارت کسانی که خانه، دارایی و درآمد زندگی‌شان را از دست دادند، سریعاً وارد عمل شود.

در عین حال باید در این زمینه تحقیق سریع صورت گیرد تا شهروندان در شفافیت کامل از حقیقت ماجرا مطلع شوند، عاملان و مسببان این فاجعه با هر نوع وابستگی طایفه‌ای و موقعیت سیاسی مجازات شوند تا چیزی مبهمی در این حادثه باقی نماند. چون همگان با پیامدهای داخلی و خارجی این حادثه آشنایی دارند. این قضیه نباید مورد بی‌توجهی و پاس دادن مسئولیت‌ها قرار گیرد یا با حمایت از عاملان واقعی آن در دهلیزهای طایفه‌ای و سیاسی دفن شود.

دولت با آزمونی روبروست که اگر در کیفر مجرمان چشم‌پوشی و کوتاهی کند یا شکست بخورد، پیامدهای آن ساده و آسان نخواهد بود. چون در غیر این صورت فرصت و بهانه‌های بیشتری برای کسانی فراهم خواهد شد که در کمین این کشور نشسته‌اند. چون به این نتیجه خواهند رسید که در تمام معیارها این دولت ناکارآمد و از تأمین امنیت و ثبات لبنانی‌ها ناتوان است. چیزی که درخواست برای قیمومیت بین‌المللی را توجیه می‌کند. پدیده‌ای که تمام مؤلفه‌های حاکمیت و استقلال این کشور را از بین می‌برد.

در اینجا باید از دستگاه قضایی کشور که گام‌هایی را برداشته است تقدیر و تشکر کنیم؛ اما این اقدامات باید کامل شوند و محدود نباشند. تأکید می‌کنیم که ضروری است در این قضیه به مانند قضایای دیگر به دستگاه قضایی استقلال کامل داده شود. چون برخی‌ها به این تردید دامن می‌زنند که احکام قضایی از پاکی لازم برخوردار نیست و تحت تأثیر قدرت‌های سیاسی هستند. باید شرایط مجازات عادلانه تمام عاملان ریز و درشت این حادثه فراهم شود. تنها در این صورت است که شاید بخش اندکی از فجایع و دردهای ناشی از این حادثه التیام یابد و باب اصلاحات در همه دستگاه‌های دولتی و مبارزه با فساد گشوده شود.

 

عبرت آموزی با ایجاد تغییر

جدا برای تمام مسئولان این کشور عیب دارد که رئیس جمهور یک کشور خارجی بیاید و آنان را به خاطر کوتاهی و عدم انجام مسئولیت در برابر مردمی که آن‌ها را به این مناصب و مسئولیت‌ها گمارده‌اند، سرزنش کند.

این فاجعه به رغم همه مصائبی که در عرصه‌های معیشتی و اقتصادی برای لبنانی‌ها ایجاد کرده است و دردهای تازه‌ای را بر دردهای گذشته‌شان افزوده است، لبنانی‌ها را مأیوس نخواهد کرد. بلکه از آن‌ها می‌خواهیم که مسئولانه تلاش کنند که از این وضعیت ناگوار رهایی یابند که اگر ادامه پیدا کند بر دردها و مصائبشان خواهد افزود.

وفاداری و اخلاص واقعی به قربانیان و مجروحان این فاجعه این است که با تلاش جدی برای احیای منطق دولت در تمام نهادها و مؤسسات دولتی، وضعیت موجود تغییر کند تا این فاجعه به گونه‌ای دیگر تکرار نشود. تأکید می‌کنیم که این تغییر به دست دیگران ایجاد نخواهد شد بلکه به دست خود مردم است. همان‌هایی که دردها و زخم‌های خود را به انگیزه‌ای برای حرکت به سوی آینده‌ای بهتر تبدیل می‌کنند.

 

افزایش مخاطرات کرونا

در خاتمه باید خاطر نشان کنیم که به خاطر افزایش تعداد مبتلایان به کرونا باید بالاترین درجه پیشگیری را رعایت کنیم. به ویژه در برابر مخاطرات تازه‌ای که نتیجه بروز فاجعه انفجار است. چون تعدادی از بیمارستان‌ها از دایره خدمت‌رسانی خارج شده‌اند و تعدادی از انبارهایی دارویی از بین رفته‌اند.