خطبه جمعه، 24 مرداد ماه 1399

مطالب مهم خطبه اول: مردی از حومه شهر / مقابله با ظلم / تعمیم روحیه مسئولیت‌پذیری.

مطالب مهم خطبه دوم: لبنان؛ آثار فاجعه / منتظر نتایج تحقیقات هستیم / پیامدهای خطرناک / سالروز پیروزی جولای / امارات و عادی سازی روابط / سالروز عاشورا.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

24 ذی الحجة 1441 هـ برابر با 24 مرداد ۱۳۹۹ هـ و 14/٨/٢٠٢٠ م

مسئولیت یاری مظلومان و مقابله با فاسدان

 

مطالب مهم خطبه اول: مردی از حومه شهر / مقابله با ظلم / تعمیم روحیه مسئولیت‌پذیری.

مطالب مهم خطبه دوم: لبنان؛ آثار فاجعه / منتظر نتایج تحقیقات هستیم / پیامدهای خطرناک / سالروز پیروزی جولای / امارات و عادی سازی روابط / سالروز عاشورا.

 

خطبه اول:

خداوند سبحانه و تعالی در کتاب عزیز خود می‌فرماید: «وَجَاءَ مِنْ أَقْصَى الْمَدِينَةِ رَجُلٌ يَسْعَى قَالَ يَا قَوْمِ اتَّبِعُوا الْمُرْسَلِينَ * اتَّبِعُوا مَنْ لَا يَسْأَلُكُمْ أَجْراً وَهُمْ مُهْتَدُونَ» صدق الله العظيم.

قرآن کریم در سوره یس به دو پیامبر اشاره می‌دارد که خداوند سبحانه و تعالی آن‌ها را برای هدایت مردم به پرستش خداوند یگانه و رفع ظلم و طغیان از آن‌ها برای اهالی این شهر فرستاد. ترجیح مفسران این است که این شهر انطاکیه بوده است که در ترکیه امروزی قرار دارد؛ اما صاحبان زر و زور و تزویر با تکذیب به مقابله با آن‌ها پرداختند و مردم را از آن‌ها دور کردند. لذا خداوند برای اتمام حجت بر مردم، فرستاده سومی را فرستاد. ولی درد و رنج پیامبران از ناحیه این مردم ادامه داشت تا جایی که آن‌ها را به مرگ تهدید کردند: «قَالُوا إِنَّا تَطَيَّرْنَا بِكُمْ لَئِنْ لَمْ تَنْتَهُوا لَنَرْجُمَنَّكُمْ وَلَيَمَسَّنَّكُمْ مِنَّا عَذَابٌ أَلِيمٌ».

 

مردی از حومه شهر

این خبر به مردی رسید که به دعوت پیامبران ایمان آورده بود. تکذیب مردم او را ناراحت کرد. از این رو کار خود را رها کرد و به سرعت به سمت مرکز شهر راه افتاد تا مردم را از ستم به پیامبران باز دارد تا واقعیت رسالت پیامبران را برای مردمی که به خاطر فشار صاحبان زر و زور جو زده شده بودند، روشن کند: «قَالَ يَا قَوْمِ اتَّبِعُوا الْمُرْسَلِينَ * اتَّبِعُوا مَنْ لَا يَسْأَلُكُمْ أَجْراً وَهُمْ مُهْتَدُونَ». ولی او نیز چون پیامبران دچار ظلم و ستم مردم شد و به او آن قدر سنگ زدند تا جان خود را از دست داد.

بعد از آن قرآن کریم به نقل ماجرای بعد از مرگ او و برخورداری از احترام و بشارت بهشت می‌پردازد: «قِيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ»؛ اما مردم هیچ‌گاه نعمتی را که او بدان نائل شد، فراموش نکردند و آرزو می‌کردند از نعمتی که این مرد بدان رسید مطلع می‌بودند تا به مسیری که او راه یافت قدم می‌گذاشتند و به جایگاهی که رسید می‌رسیدند.

به رغم تمام رنج‌هایی که از دست مردم خود کشید «قَالَ يَا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ * بِمَا غَفَرَ لِي رَبِّي وَجَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ». چون او در قلب خود کینه، عداوت و دشمنی نسبت به مردم نداشت. این همان سیمای مؤمن است. پیامبر خدا نیز هنگام بازگشت از طایف نیز همین تصویر را به نمایش گذاشت. در حالی که آکنده از زخم مشرکان بود، به او گفتند که آنان را نفرین کنید که دعای شما توسط خداوند اجابت می‌شود. فرمود: «إني لم أبعث لعّاناً، وإنما بعثت رحمة مهداة؛ من لعنت کننده مبعوث نشدم بلکه رحمت هدایت یافته مبعوث شدم.»

 

مقابله با ظلم

جالب است مردی که به خاطر شغلش نامش حبیب نجار بود و خداوند نام و یاد او را جاودانه کرد، فرد برجسته‌ای در جامعه خود نبود. ولی آنچه باعث جایگاه والای او نزد خداوند گردید این بود که نسبت به حق و یاری مظلومان غیرت داشت. چون او با اطلاع از خطرات احتمالی از گفتن حق و ایستادگی در برابر ظلم و طغیان دست برنداشت. در حالی که می‌توانست به دور از تنش‌هایی که در شهر به خاطر حضور پیامبران وجود داشت، در جای خود باقی بماند. می‌توانست بگوید: کاسه‌ها همدیگر را می‌شکنند. به من چه مربوط که در این قضیه دخالت کنم؟ ولی او این کار را نکرد بلکه به سرعت آمد و صدای خود را برای آگاهی دادن به مردم برای ایستادگی در برابر فساد و انحراف بلند کرد. به همین دلیل او شایستگی پیدا کرد تا خداوند یاد و نام او را جاودانه کند و الگو و نمونه‌ای برای مردم شود. چون خداوند می‌خواهند چنین منطقی بر زندگی حاکم باشد و نمی‌خواهد که مردم در قضیه تعرض به دین و اخلاق و مفاسدی که در عرصه‌های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی روی می‌دهد بی‌توجه و بی‌مسئولیت باشند. بلکه از آنان می‌خواهد که صدای خود بلند کنند و در برابر باطل ساکت نباشند.

از این رو تأکید شده است که واجب است مؤمن امر به معروف و نهی از منکر کند و در برابر حاکمیت ستمگر حرف حق را بزند و همان طور که خداوند متعال اشاره داشته است، این کار واجب است و لازم است انسان بدان پایبند باشد: «الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَداً إِلَّا اللهَ».

از پیامبر خدا(ص) روایت شده است: «مَنْ رَأَى منکم سُلْطَاناً جَائِراً مُسْتَحِلًّا لِحُرُمِ اللَّهِ نَاكِثاً لِعَهْدِ اللَّهِ مُخَالِفاً لِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ يَعْمَلُ فِی عِبَادِ اللَّهِ بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوَانِ ثُمَّ لَمْ يغَرْ علیه بفعل و لاقَوْلٍ كَانَ حَقّاً عَلَى اللَّهِ أَنْ يُدْخِلَهُ مَدْخَلَهُ؛ كسى از شما كه حاكم ستمكاری را كه حرام خدا را حلال بداند، عهد و پيمان خدا را بشكند، مخالف سنت رسول خدا باشد، در ميان مردم با گناه و عدوان رفتار نمايد، ببیند اما با رفتار و گفتار خود علیه او نشورد، خدا حق دارد وى را به جايگاهى نظير جايگاه او داخل كند.»

امام زین العابدین(ع) به تمام مسلمانان می‌آموزد که عذرخواهی کند. البته نه به خاطر این‌که یکی از واجبات دینی مانند نماز، روزه، حج، زکات یا خمس را ترک کرده است، بلکه به خاطر این‌که در یاری دیگران کوتاهی کرده است: «اللّهُمَّ إِنّي أَعْتَذِرُ إِلَيْكَ مِنْ مَظْلوُمٍ ظُلِمَ بِحَضْرَتِي فَلَمْ أنصُرْهُ؛ خدایا! در پیشگاه تو عذر می‌خواهم از این‌که به مظلومی در حضور من ستم شد و من او را یاری نکردم.»

خداوند می‌خواهد که این رفتار در محدوده فردی باقی نماند بلکه همه جامعه باید چنین کاری را انجام دهند؛ زیرا مسائلی هستند که نیازمند همکاری و تلاش جمعی هستند. از این رو فرموده است: «وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ».

 

تعمیم روحیه مسئولیت‌پذیری

عزیزان! ما در این زمانه دشوار به تقویت توجه به مسائل عمومی و مشکلات و نیازهای جامعه، سوق دادن جامعه از عقلانیت کناره‌گیری و بی‌توجهی به سمت احساس مسئولیت فرد در قبال چیزهایی که جامعه از آن رنج می‌برند، همه آن چیزهایی که باعث تحقق آرمان‌های جامعه می‌شوند و کسب آمادگی برای فداکاری کردن در راستای تحقق این آرمان‌ها بپردازیم.

مسئولیت توجه به مسائل عمومی، آسان نیست بلکه فداکاری و تلاش لازم دارد. ولی اگر چنین شود، سعادتی بالاتر از آن وجود ندارد. وقتی انسان آثار و نتایج شاد کردن دیگران، کاستن از درد و رنج مردم، برطرف ظلم و ستم، رفع جهل و نادانی و تعمیم روحیه مسئولیت‌پذیری در جامعه را ببیند یا این‌که ثواب آن را نزد خداوند مقتدر مشاهده کند: «وَمَن يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتَ مِن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُوْلَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلاَ يُظْلَمُونَ نَقِيراً».

 

خطبه دوم:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! شما و خودم را توصیه می‌کنم که به رفتار امیرالمؤمنین علی(ع) اقتدا کنیم. امام علی(ع) در مسجد نماز می‌خواند که فقیری وارد شد و از مردم درخواست کمک کرد ولی کسی پاسخ مثبت نداد. فقیر می‌خواست ناامیدانه مسجد را ترک کند. امام که در حال رکوع بود به او اشاره کرد که انگشتر را از انگشت او درآورد و با آن به امور زندگی خود سروسامان دهد. در این هنگام این آیه نازل شد: «إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آَمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ». آیه نشان می‌دهد که بارزترین ویژگی امام علی(ع) نزد خداوند، صفتی که باعث شد به جایگاه والایی نزد خداوند و پیامبر پیدا کند، این بود که در حال نماز نیز به یاری و دستگیری از فقرا و نیازمندان توجه داشت. تحمل نمی‌کرد فقیری وجود داشته باشد و او برای برآورده کردن نیازهای او تلاش نکند.

این داستان از که کلیه کسانی به ولایت علی(ع) ایمان دارند، می‌خواهند که در این ویژگی نیز از ایشان پیروی کنند. کسی که به ولایت علی(ع) ایمان دارد، نمی‌تواند به فقرا پشت کند و به فقر و نیازمندی آنان بی‌توجه باشد. بلکه باید نیاز فقرا را برآورده کند یا در این راستا تلاش به خرج دهد.

اگر چنین باوری داشتیم، سزاوار وابستگی به علی(ع) را پیدا خواهیم کرد تا جامعه‌ای همبسته، همکار، قوی و توانا در برابر چالش‌ها بسازیم.

 

لبنان؛ آثار فاجعه

از لبنان آغاز می‌کنیم که لبنانی‌ها همچنان تحت تأثیر صدمه و آثار ویرانگر این فاجعه قرار دارند. این فاجعه سنگ و انسان این کشور را متأثر کرد و درد و رنج فراوان از خود به جای گذاشت.

بار دیگر باید از کلیه جمعیت‌ها و مؤسسات مناطق مختلف که به دور از همه مسائل طایفه‌ای، مذهبی و سیاسی به اعطای کمک و مساعدت و همدردی و همنوایی با آسیب دیدگان این فاجعه پرداختند، تقدیر و تشکر کنیم. در عین حال باید از مساعدات برخی دولت‌ها که از طریق کنفرانس اخیر در پاریس به ریاست رئیس جمهور فرانسه کمک کردند نیز تقدیر و تشکر کنیم. این کمک‌ها جایگاه واقعی لبنان را در جهان نشان داد و منافع سیاسی این دولت‌ها نیز نتوانست مانع ایجاد کند.

اما نقش اساسی همچنان به عهده لبنان است که باید به مسئولیت‌های خود در قبال شهروندان خود عمل کند، از دردها و رنج‌هایشان بکاهد و بر زخم‌هایشان مرهم گذارد و در بازسازی ویرانی‌ها سرعت به خرج دهد و آنچه هم‌وطنان و کشورهای خارجی در این زمینه انجام می‌دهند، چیزی از بار مسئولیت دولت نمی‌کاهد.

 

منتظر نتایج تحقیقات هستیم

در همین حال لبنانی‌ها بی‌صبرانه منتظر تحقیقات دستگاه قضایی هستند که مسئولیت روشن کردن زوایا و عوامل حادثه ۴ اوت را به عهده گرفته است. لبنانی‌ها می‌خواهند که دستگاه قضایی در این زمینه شفاف و جدی باشد و به دور از مسائل و حمایت‌های سیاسی و طایفه‌ای که سیمای عدالت را از بین می‌برد، رفتار کند.

دستگاه قضایی کشور وظیفه دارد اعتماد لبنانی‌ها و اعتبار احکام خود را زنده کند تا زمینه درخواست برای صورت گرفتن تحقیقات بین المللی در این فاجعه و هر جنایت دیگری که شاید صورت گیرد یا درخواست کمک از کشورهای دیگر پیش نیاید. چون دستگاه قضایی اگر تصمیم بگیرد و فقط تابع شمشیر عدالت باشد، شایستگی و قدرت لازم برای تحقق عدالت و رفع ستم از مظلومان را دارد.

لبنانی‌ها از آثار و پیامدهای این فاجعه رنج بسیار بردند و می‌برند و اگر دستگاه قضایی در رسیدن به نتایج قطعی درباره مقصران و مجرمان این فاجعه کوتاهی کند، مردم آن را نخواهند بخشید.

 

پیامدهای خطرناک

در رابطه با پیامدهای سیاسی این حادثه، ما مانند همه لبنانی‌های دیگر منتظر بودیم که این فاجعه باعث شود همه جریان‌های سیاسی با همه عناوین و طیف‌های خود، صفوف خود را متحد کنند و برای مرهم نهادن بر زخم ناشی این حادثه با همدیگر همکاری کنند؛ اما می‌بینیم به جای آن، منافع سیاسی گروهی، ذهنیت انتقام گیری و تصفیه حساب بر منافع ملی غلبه یافته است و به شکل گیری گفتمان سیاسی و رسانه‌ای و مواضعی منجر شده است که ممکن است به بروز فتنه داخلی بینجامد. فتنه‌ای که از حدود خشم مشروع بر فساد و بی‌توجهی و اندوه بسیار نسبت به قربانیان فراتر رفته و به ویرانی تمام ارکان دولت و افتادن در خلأی کشنده انجامیده است. آن هم در شرایطی که جایگزینی هم وجود ندارد. این امر سبب شده کشور در معرض تندبادهای داخلی و خارجی قرار گیرد و موجودیت و سرنوشت کشور تهدید شود.

از این رو از همه مراکز سیاسی و فعالان خیابان‌ها و میدان‌ها می‌خواهیم نسبت به خطرات و پیامدهای هرگونه اقدام در این برهه دشوار کشور و وجود رقابت‌های داخلی و خارجی هوشیار باشند. از این رو بعد از استعفای دولت، از رهبران فعال کشور می‌خواهیم که از همه مسائل دست بردارند و سریعاً دولتی تشکیل دهند که بتواند در این شرایط کشور را رهبری کند. دولتی که اولویت آن انجام اصلاحات در بخش‌های اساسی باشد و از عناصری تشکیل شود که از شایستگی، پاکی، اعتبار و دغدغه اصلاحات برخوردار باشد. تا این‌که اصلاح نه یک شعار بلکه رفتار و عمل شود.

 

سالروز پیروزی جولای

در عرصه‌ای دیگر، روز پیروزی لبنانی‌ها در جنگ سال ۲۰۰۶ را گرامی می‌داریم. آنان ایستادند و از ارتش و مقاومت خود در برابر دشمنی پشتیبانی کردند که می‌خواست انتقام شکست سال ۲۰۰۰ را بگیرد و لبنان را به خاستگاه طرح خاورمیانه جدید تبدیل کند، اما بار دیگر شکست خورد و طرح خاورمیانه جدید نیز فرو ریخت. با این پیروزی لبنانی‌ها اثبات کردند که اگر توانمندی‌هایشان را متحد کنند و علیه همدیگر دسیسه نکنند و به شیاطین جنی و انسی اجازه دخالت در کشور و بازی با سرنوشت میهنشان را ندهند، قوی هستند.

 

امارات و عادی‌سازی روابط

در رابطه با عادی‌سازی روابط امارات و رژیم صهیونیستی باید بگوییم که ما نمی‌خواستیم این اتفاق بیفتد. این رویداد باعث تضعیف موضع عربی، اسلامی و فلسطینی و هدیه‌ای رایگان برای رژیم صهیونیستی و باعث تقویت آن است. آن هم در شرایطی که دشمن طرح خود برای یهودی سازی کل فلسطین را ادامه می‌دهد.

 

سالروز عاشورا

در خاتمه باید عرض کنیم که روزهای آتی حاوی مناسبت بزرگی است که همراه با رنج و اندوه است؛ اما در عین حال به معنای ثبات، ایستادگی،‌ عزت و بالندگی برای تحقق اصلاح و مبارزه با فساد و سوء استفاده از اموال عمومی است؛ و آن مناسبت عاشوراست. این‌که نمی‌توانیم به خاطر گسترش کرونا، به مانند سال‌های دیگر مجالش عاشورایی را برگزار کنیم، ناراحت هستیم. ولی حرف ما این است که احیای این مناسبت نباید به برپایی مجالس عزا محدود شود بلکه باید ارزش‌ها و مفاهیمی که امام حسین(ع) به خاطر آن‌ها به شهادت رسید و فداکاری کرد و درباره آن‌ها فرمود: «أَنِّی لَمْ أَخْرُجْ أَشِراً وَ لَا بَطِراً وَ لَا مُفْسِداً وَ لَا ظَالِماً وَ إِنَّمَا خَرَجْتُ لِطَلَبِ الْإِصْلَاحِ فِی أُمَّةِ جَدِّی أُرِيدُ أَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَنْهَى عَنِ الْمُنْكَرِ؛ همانا من براى سركشى و خودپسندی و تكبر و فساد كردن و ظلم نمودن خارج نشدم [قیام نكردم]. به تحقیق كه من برای اصلاح و درست كردن [كارها] در میان امت جدم قیام كردم و می‌خواهم به نیكی سفارش و از بدی نهی كنم» احیا شوند. چون تا زمانی که اصلاحگران و مردانی که در برابر فساد می‌ایستند، وجود داشته باشند، امام حسین(ع) نیز زنده خواهند ماند.