خطبه جمعه، 18 مهر ماه 1399

مطالب مهم خطبه اول: هدف قیام مختار ثقفی / درس‌هایی از قیام مختار.

مطالب مهم خطبه دوم: لبنان به سمت فروپاشی می‌رود! / پیامدهای کرونا / بعد از برداشته شدن حمایت‌ها چه خواهد شد؟ پدیده ناامنی.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

22 صفر 1442 هـ برابر با 18 مهر ۱۳۹۹ هـ و 09/10/٢٠٢٠ م

قیام مختار؛ گرفتن انتقام از قاتلان امام حسین(ع)

 

مطالب مهم خطبه اول: هدف قیام مختار ثقفی / درس‌هایی از قیام مختار.

مطالب مهم خطبه دوم: لبنان به سمت فروپاشی می‌رود! / پیامدهای کرونا / بعد از برداشته شدن حمایت‌ها چه خواهد شد؟ پدیده ناامنی.

 

خطبه اول:

خداوند سبحانه و تعالی می‌فرماید: «مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَى نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِيلاً» صدق الله العظيم.

در بیستم ماه صفر، سالروز اربعین شهادت امام حسین(ع) را گرامی می‌داریم. هر ساله این مناسبت را گرامی می‌داریم تا محبت، ولاء و آمادگی خود را برای تحقق اهدافی که امام حسین(ع) در نهضت مبارک خود در راستای آن‌ها کوشید، نشان دهیم. انقلابی که در طول زمان همواره الهام بخش قیام‌ها و نهضت‌های جهان بوده است. یکی از بارزترین مصادیق این انقلاب از نظر مکانی و زمانی، انقلاب‌هایی بودند پایه‌های حکومت بنی‌امیه را به لرزه درآوردند. پیش از این درباره انقلاب قیام توابین سخن گفتیم و بعد از آن قیام مهمی شکل گرفت که واکنشی به ماجرای کربلا بود و آن قیام مختار ثقفی است.

 

هدف قیام مختار ثقفی

قیام مختار ثقفی که در سال ۶۶ هجری از کوفه آغاز شد، یکی از بارزترین بازتاب‌های قیام امام حسین(ع) در آن زمان بود. مختار ثقفی هدف قیام خود را گرفتن انتقام از قاتلان امام حسین(ع) و شهدای کربلا اعلام کرد و شعار «ای خون خواهان حسین» را بلند کرد.

مختار ثقفی یکی از بزرگان کوفه و از محبان و موالیان اهل بیت(ع) بود و از زمانی که معاویه عهده‌دار خلافت شد، او پرچم مخالفت را برافراشت و به این دلیل رنج زندان را به جان خرید. زمانی هم که امام حسین(ع) قیام کرد و تمایل خود را برای رفتن به کوفه نشان داد، مختار ثقفی موافقت خود را با نهضت حسینی و شعارهای آن اعلام داشت.

از این رو وقتی مسلم بن عقیل به نمایندگی از جانب امام حسین(ع) به کوفه آمد تا مردم را برای آمدن ایشان را آماده و برای این قیام، یار و یاور فراهم کند، بر مختار وارد شد. اگر یزید عبید الله بن زیاد را نمی‌فرستاد و مردم از پیرامون مسلم پراکنده نمی‌شدند، نزدیک بود که مسلم در انجام وظیفه خود موفق شود. عبید الله سیاست پخش پول در میان سران قبایل و ایجاد ترس از سپاه اموی را در پیش گرفت که در نهایت به شهادت مسلم منجر شد. در آن روز مختار مجبور شد مخفی شود و از جاسوسان بنی‌امیه که در پی او بودند، دوری گزیند.

تا این که دستگیر شد و به زندان افتاد و تا زمان شهادت امام حسین(ع) در زندان بود. از این رو نتوانست به امام حسین(ع) ملحق شود. تا این که با وساطت شوهر خواهرش عبدالله بن عمر نزد یزید، از زندان بیرون آمد. یزید به شرط این که مختار از کوفه برود، اجازه داد که از زندان بیرون بیاید. در این زمان مختار ثقفی کوفه را به سوی حجاز ترک کرد؛ اما اخبار و وقایع کوفه را تعقیب می‌کرد و زمانی که احساس کرد فضای کوفه برای تقاص گرفتن از بنی‌امیه مهیاست، عازم کوفه شد. در همین زمان نیز توابین حرکت خود را آغاز کرده بودند. ولی به رغم این که اهداف یکسانی با قیام توابین داشت، مختار ترجیح داد که به قیام آن‌ها ملحق نشود؛ زیرا برخی از برنامه‌های توابین را ناقص می‌دید. اولویت مختار گرفتن انتقام از قاتلان حسین(ع) در مرکز قیام یعنی شهر کوفه بود، نه این که مانند توابین عازم شام شود.

بعد از این که با شهادت سلیمان بن صرد خزاعی فرمانده توابین و یاران او به دست سپاه یزید، قیام توابین به پایان رسید، مردم کوفه برای گرفتن انتقام از قاتلان شهدای کربلا با او بیعت کردند؛ بنابراین مختار اقدام به برکناری والی کوفه کرد. بعد از آن به منادیان خود در کوفه دستور داد که اعلام کنند: هر کس در خانه خود را ببندد، در امان است، مگر کسی که در کشتن امام حسین(ع) مشارکت داشته باشد. سپس از هر یک از قاتلان امام حسین(ع) و یارانش که دست یافت، تقاص گرفت. از جمله آن‌ها می‌توان به عبید الله بن زیاد، عمر بن سعد و شمر بن ذی الجوشن اشاره کرد. این قیام با موفقیت در خون خواهی امام حسین(ع) شادی را به دل محبان و موالیان اهل بیت(ع) وارد کرد. در اینجا خون خواهی به معنای محدود و رایج آن نیست، بلکه آن گونه که در مقابله قیام مختار با بنی‌امیه تبلور یافت، به معنای بازخواست از مفسدان روی زمین است. این خون خواهی پایان نیافته است و ادامه دارد و برای مقابله با همه ظالمان، فاسدان و مستکبران پابرجاست.

 

درس‌هایی از قیام مختار

پیش از این به سخن خود خاتمه دهیم، به برخی از درس‌ها و عبرت‌های این قیام اشاره خواهیم کرد:

اول – ضرورت انتقام گرفتن از ظالمان، جنایتکاران و قاتلان است تا آنان احساس امنیت نکنند و پیش از آخرت در همین دنیا، مجازات شوند. از این رو خداوند فرموده است: «وَلَكُمْ فِي الْقِصَاصِ حَيَاةٌ يَا أُولِي الْأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ»؛ زیرا قصاص نشدن آن‌ها باعث می‌شود که قتل افزایش یابد و ظلم ادامه یابد و قاتلان و ظالمان تشویق شوند که به ظلم و کشتار خود ادامه دهند و کسانی که تمایل به قتل و ظلم دارند، جرئت دست زدن به این کارها را پیدا کنند.

دوم- قصاص نباید با هدف ارضای نفس و انتقام جویی و مانند آن صورت بگیرد، بلکه باید تابع معیارهای عدالت و دادگاه‌های شرعی و رسمی که به این منظور ایجاد شده‌اند، باشد؛ بنابراین جز بعد از اثبات جنایت و از کسانی مرتکب جرم و قتل شده‌اند، نباید قصاصی صورت بگیرد و افراد خانواده، قبیله، حزب و جنبش مورد انتقام جویی واقع نشوند.

امام علی(ع) بعد از این که شنید برخی‌ها می‌خواهند از قبیله ابن ملجم یا کسانی که جزو خوارج هستند، انتقام بگیرند، وضعیت قصاص را روشن کرد و به فرزندان عبدالمطلب فرمود: «يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لَا أُلْفِيَنَّكُمْ تَخُوضُونَ دِمَاءَ الْمُسْلِمِينَ خَوْضاً تَقُولُونَ قُتِلَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ أَلَا لَا تَقْتُلُنَّ بِي إِلَّا قَاتِلِي انْظُرُوا إِذَا أَنَا مِتُّ مِنْ ضَرْبَتِهِ هَذِهِ فَاضْرِبُوهُ ضَرْبَةً بِضَرْبَةٍ وَ لَا تُمَثِّلُوا بِالرَّجُلِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ(ص) يَقُولُ إِيَّاكُمْ وَ الْمُثْلَةَ وَ لَوْ بِالْكَلْبِ الْعَقُورِ؛ اى فرزندان عبد المطلب! نيابم شما را كه به بهانه كشته شدن من در خون مسلمانان فروافتید و گوييد: امير المؤمنين كشته شد، امير المؤمنين كشته شد معلومتان باد كه فقط قاتلم بايد قصاص شود. ملاحظه نماييد هرگاه من از اين ضربت او از دنيا رفتم تنها او را يك ضربت بزنيد و گوش و بينى و اعضاى او را قطع مكنيد؛ زیرا از رسول خدا(ص) شنيدم که مى‏فرمود: از مثله كردن دورى كنيد هر چند درباره سگ گاز گيرنده باشد.»

خداوند نیز می‌فرماید: «وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى».

سوم – ظلم هر قدر هم که گسترش یابد و طولانی شود، ادامه نخواهد داشت. این یکی از سنت‌های الهی است که خداوند به آن اشاره کرده است: «وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ» و فرمود: «وَكَذَلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذَا أَخَذَ الْقُرَى وَهِيَ ظَالِمَةٌ إِنَّ أَخْذَهُ أَلِيمٌ شَدِيدٌ».

ولی خداوند می‌خواهد که انتقام گرفتن از ظالمان و قاتلان به دست حق جویان، عدالت خواهان و کسانی که آمادگی فداکاری و تاوان دادن دارند، انجام شود و این کار نیز آسان و بدون رنج، بی‌خوابی، کوشش و فداکاری انجام نخواهد بود و این ارزشی است که گذشته و حال آن را ثابت کرده است و به یاری خداوند متعال آینده نیز آن را ثابت خواهد کرد. و آخر دعوانا أن الحمد لله ربّ العالمين.

 

خطبه دوم:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! شما و خودم را به همان چیزی توصیه می‌کنم که امام حسین(ع) پیش از شهادت به فرزندش امام زین العابدین(ع) وصیت کرد. مخاطب این وصیت همه ما هستیم: «يَا بُنَيَّ، إِيَّاكَ‏ وَظُلْمَ‏ مَنْ‏ لَا يَجِدُ عَلَيْكَ نَاصِراً إِلَّا اللهَ».

امام حسین(ع) با این وصیت می‌خواهد بفرماید که انسان از قدرت، موقعیت و صلاحیت‌هایی که به او داده شده، برای ستم کردن به کسانی که از نظر قدرت، موقعیت، مرتبه و صلاحیت پایین‌تر از او قرار دارند، استفاده نکند؛ بنابراین نباید رئیس به مرئوس، مدیر به کارمند، کارفرما به کارگر، معلم به دانش آموز، شوهر به همسر و پدر به فرزندان خود ستم کند که این مورد بدترین ظلم نزد خداوند است و کسی که به چنین ستمی دست بزند، بدترین وضعیت را در برابر خداوند دارد. خداوند نیز همان طور که وعده داده است، یاور انسان‌های مظلوم و ستمدیده است و ندای یاری خواهی آن‌ها را وانخواهد گذاشت.

با عمل به این وصیت، محبت، ولاء و عشق خود را به امام حسین(ع) نشان می‌دهیم و جامعه‌ای می‌سازیم که عدالت بر آن حاکم باشد، قوی باشد و بتواند چالش‌ها را تحمل کند.

 

لبنان به سمت فروپاشی می‌رود!

از لبنان آغاز می‌کنیم که به سرعت به سوی فروپاشی همه جانبه پیش می‌رود. حال آن که لبنانی‌ها انتظار دارند جریان‌های سیاسی حکومتی را به آنان تحویل دهند که بتواند جلوی فروپاشی را بگیرد یا حداقل از فشاری که به آنان وارد می‌شود، بکاهد. چرا که این نیروها همچنان این نیروها روی مواضع خود هستند و دروازه گفتگو همچنان بسته است. چون همه منتظرند که معادله قدرت و آن چه در انتخابات آمریکا یا منطقه رقم می‌خورد، به نفعشان تغییر کند.

درست در این فضای سیاسی، رئیس جمهور خواستار مشورت‌های پارلمانی شده است تا بلکه رخنه ای را در این دیوار ایجاد کند و جریان‌های سیاسی را در برابر مسئولیت‌هایشان قرار دهد.

در برابر این دعوت، از جریان‌های سیاسی می‌خواهیم که از فرصت موجود برای شروع مشورت‌های پارلمانی استفاده کنند تا چرخ مشورت میان خود را به جریان اندازند، از این رخوت و سستی رهایی یابند و دولت کارآمدی را تشکیل دهند بتواند که کشور را از خطر کنونی نجات دهد و تجارب شکست خورده را تکرار نکند؛ چون کشور با ذهنیت حذف، به حاشیه راندن، سلطه و غلبه ساخته نمی‌شود.

در مقابل، امیدواریم که مواضع برخی از رهبران سیاسی مبنی بر آغاز مشورت‌های سیاسی، قدری در این قضیه بار مثبت داشته باشد.

به همه گروه‌های سیاسی این کشور عرض می‌کنیم که نمی‌توانید زمان را از دست بدهید؛ چون کشور منتظر نمی‌ماند. از این رو وظیفه دارید که به سرعت گفتگوی میان خود را آغاز کنید و گام‌های اصلاحی را بردارید که با آن دنیا را قانع کنید که شایستگی اداره کشور خود را دارید تا این که دنیا نیز برای کمک به شمار حرکتی کند؛ زیرا اگر خود شما شروع به درآوردن خارها با سرانگشتان خود نکنید، کسی خارهای این وطن را در نخواهد آورد.

 

پیامدهای کرونا

به موازات این‌ها، با توجه به افزایش خطرناک تعداد مبتلایان به ویروس کرونا، آن هم به رغم قرنطینه‌هایی که صورت گرفت، نگرانیم که کشور وارد متن فروپاشی بهداشتی وارد شده باشد؛ چون هر روز توان آن برای مقابله با کرونا تقلیل می‌یابد. از این رو لازم است که شهروندان نسبت به رعایت موازین بهداشتی آگاه باشند. هم چنین لازم است که دولت تمام تجهیزات بهداشتی و بیمارستانی خود را برای انجام وظایف خود در زمینه تأمین راه‌های پیشگیری و درمان و کمک به این‌ها بسیج کند.

اما متأسفانه هنوز هستند کسانی که به خطر این بیماری و پیامدهای ناشی از آن یا کمبود امکانات در بیمارستان‌های دولتی و خصوصی باور ندارند و به رعایت اقدامات ضروری برای مقاومت در برابر بیماری و جلوگیری از انتشار آن باور ندارند.

 

بعد از برداشته شدن حمایت‌ها چه خواهد شد؟

در همین زمان، با افزایش قیمت دلار و احتکار برخی کالاها، داروها و سوخت‌ها توسط بعضی تجار با هدف سودهای مضاعف، آن هم بعد از این که سخن از نزدیک شدن زمان برداشته شدن حمایت‌ها از این مواد، وضعیت معیشتی مردم بدتر شده است. از این رو لازم است که دولت قاطعانه دخالت کند و مسئولان به سؤالات مردم پیرامون سرنوشتی که با برداشته شدن این حمایت‌ها در انتظارشان است، پاسخ دهند. همین طور از مردم می‌خواهیم که در برابر این وضعیت دشوار و آثار و پیامدهای آن موضع قاطعی بگیرند.

 

پدیده ناامنی

در خاتمه همراه با همه لبنانی‌ها از بروز برخی ناامنی‌ها در جاهای مختلف احساس نگرانی می‌کنیم. شلیک‌های کور، انتقام گیری‌ها، آن گونه چند روز پیش در بقاع روی داد، حضور مسلحانه در قالب قبایل و دزدی‌هایی که در روز روشن صورت می‌گیرند، ایجاب می‌کند که دولت و همه نیروهای سیاسی حاضر در صحنه سریعاً مداخله کنند و راه را بر وخامت این مشکلات ببندند. با توجه به فشارهای روانی و بی‌ثباتی‌های سیاسی و اجتماعی که کشور دچار آن است و به شهروندان فشار می‌آورد و روی حرکت و رفتارهایشان تأثیر می‌گذارد، این پدیده نباید به مناطق دیگر تسری یابد.