خطبه جمعه، 9 آبان ماه 1399

مطالب مهم خطبه اول: عدالت بدون استثناء / تفاوتی میان پیامبران وجود ندارد / گرامی داشتن فقرا / بر اساس نیت‌ها نمی‌شود قضاوت کرد / خشم برای خدا.

مطالب مهم خطبه دوم: بحران‌ها رو به وخامت هستند / آیا دولت موفق می‌شود؟ / مسئله دانشجویان مشغول به تحصیل در خارج / حادثه فرانسه را محکوم می‌کنیم.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

13 ربیع الاول 1442 هـ برابر با 9 آبان ۱۳۹۹ هـ و 30/10/٢٠٢٠ م

فرازهای از سیره پیامبر خدا(ص): خشم فقط برای خدا

 

مطالب مهم خطبه اول: عدالت بدون استثناء / تفاوتی میان پیامبران وجود ندارد / گرامی داشتن فقرا / بر اساس نیت‌ها نمی‌شود قضاوت کرد / خشم برای خدا.

مطالب مهم خطبه دوم: بحران‌ها رو به وخامت هستند / آیا دولت موفق می‌شود؟ / مسئله دانشجویان مشغول به تحصیل در خارج / حادثه فرانسه را محکوم می‌کنیم.

 

خطبه اول:

خداوند سبحانه و تعالی می‌فرماید: «لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللهَ وَالْيَوْمَ الْآَخِرَ وَذَكَرَ اللهَ كَثِيراً» صدق الله العظيم.

در دوازدهم ماه ربیع الاول یا هفدهم ماه ربیع الاول، بر اساس روایات مختلف، با سالروز ولادت پیامبر رحمت حضرت محمد بن عبدالله(ص) روبرو هستیم.

پیامبری که خداوند او را به عنوان رحمتی برای جهانیان فرستاد، از او مواظبت و مراقبت کرد و عهده‌دار تربیت و آموزش او شد تا الگو و نمونه‌ای برای مردم شود. به نحوی که مردم تصویر رسالتی را که به پذیرش آن دعوت کرد و بشارت دهنده آن شد، در سیمای او ببینند. او همان کسی است که خداوند سبحانه و تعالی درباره او فرموده است: «وَالَّذِي جَاءَ بِالصِّدْقِ وَصَدَّقَ بِهِ». به این مناسبت می‌خواهیم به برخی از فرازهای سیره آن حضرت بپردازیم.

 

عدالت بدون استثناء

مورد اول – برخی از بزرگان قریش نزد اسامة بن زید آمدند تا او درباره زنی از بنی مخزوم نزد پیامبر وساطت کند. چون به خاطر دزدی، پیامبر خدا دستور داده بود که حد دزدی را بر او اجرا کنند. تاریخ می‌نویسد: وقتی اسامة نزد پیامبر خدا آمد و چنین خواسته‌ای را مطرح کرد، پیامبر خدا شدیداً ناراحت شد و فرمود: «ای اسامة! آیا درباره یکی از حدود الهی شفاعت می‌کنی؟» سپس پیامبر خدا روانه مسجد شد تا موضع خود را در این باره اعلام دارد. پیامبر خدا در میان مردمی که دور او را گرفته بودند، ایستاد و خطاب به آنان فرمود: «إِنَّمَا أَهْلَكَ الَّذِينَ قَبْلَكُمْ، أَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الشَّرِيفُ تَرَكُوهُ، وَإِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الضَّعِيفُ أَقَامُوا عَلَيْهِ الحَدَّ. وَأيْم الله، لَوْ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ مُحَمَّدٍ سَرَقَتْ لَقَطَعْتُ يَدَهَا؛ چيزی که باعث نابودی امت‌های پيش از شما شد، اين بود که وقتی شخص با اصل و نسبی از میان آن‌ها دزدی می‌کرد، رهایش می‌کردند؛ اما اگر فرد ضعیفی از آن‌ها دزدی می‌کرد، حد دزدی را بر او جاری نموده و مجازاتش می‌کردند؛ به خدا سوگند! اگر فاطمه دختر محمد دزدی کند حتماً دستش را قطع می‌کنم.» پیامبر خدا با این موضع‌گیری خواست یک اصل را برای مسلمانان تثبیت کند و آن این که در اجرای عدالت استثنائی وجود ندارد؛ بنابراین نزد او شریف و پست، غنی و فقیر و کافر و مؤمن تفاوتی ندارند؛ چون عدالت تجزیه‌پذیر نیست و این موضع‌ مدلول این آیه شریفه است: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ للهِ وَلَوْ عَلَى أَنْفُسِكُمْ أَوِ الْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ إِنْ يَكُنْ غَنِيّاً أَوْ فَقِيراً فَالله أَوْلَى بِهِمَا فَلَا تَتَّبِعُوا الْهَوَى أَنْ تَعْدِلُوا وَإِنْ تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا فَإِنَّ الله كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيراً».

 

تفاوتی میان پیامبران وجود ندارد

مورد دوم – قضیه‌ای که خشم پیامبر خدا را برانگیخت، این بود که میان یکی از اصحاب و فردی یهودی اختلاف افتاد. فرد یهودی برای اثبات حق خود چنین سوگند یاد کرد: قسم به خدایی که موسی را بر بشر برگزید. صحابی به او پاسخ داد: در حالی که پیامبر خدا در میان ما حضور دارد، می‌گویی قسم به خدایی که موسی را بر بشر برگزید؟ نه! محمد سرور تمام بشریت و مخلوقات است. فرد یهودی شکایت نزد پیامبر خدا برد. در آن روز پیامبر خدا از حرف این صحابی خشمگین شد و او را از این نوع برخورد با پیامبران نهی کرد. از این رو در مسجد سخنانی ایراد کرد و فرمود: «أيّها الناس إيّاكم أن تفاضلوا بين أنبيائكم اتركوا هذا الأمر؛ ای مردم! از مقایسه میان پیامبران بپرهیزید. این کار را رها کنید.» بنابراین پیامبر خدا این کار را قبول ندارد.

پیامبر خدا از مسلمانان می‌خواهد که به همه پیامبران احترام بگذارند و بین آنها فرق نگذارند. اگر کسی به یکی از پیامبران سوگند یاد کرد، تسلیم او شوند.

دومین خواسته پیامبر خدا این است که از بحث مقایسه و اختلافاتی که میان پیروان ادیان و مذاهب درباره برتری این پیامبر و آن پیامبر، این پیامبر و آن امام یا اختلافاتی که ممکن است میان مراکز دینی، سیاسی و حزبی روی دهد، پرهیز کنند. این بحث‌ها نتیجه‌ای در پی نخواهد داشت و در اغلب موارد باعث تشدید کینه‌ها، نفرت‌ها و خونریزی‌ها می‌شود.

 

گرامی داشتن فقرا

مورد سوم – فرد ثروتمندی در محضر پیامبر خدا نشسته بود که فرد فقیری با لباس‌های مندرس وارد شد و خواست بنشیند. جایی جز کنار این فرد ثروتمند وجود نداشت. لذا آمد و همان جا نشست؛ اما فرد ثروتمند قدری از او فاصله گرفت. در اینجا پیامبر خدا خشمگین شد و خطاب به فرد ثروتمند فرمود: آیا ترسیدی که چیزی از فقر او به تو برسد؟ پاسخ داد: نه ای پیامبر خدا! پیامبر ادامه داد: آیا ترسیدی چیزی از ثروت تو به او منتقل شود؟ پاسخ داد: نه ای پیامبر خدا! پیامبر فرمود: پس چرا این کار را کردی؟ گفت: عادت نادرستی بود ای پیامبر خدا! و من آماده‌ام برای جبران کاری که کردم، نیمی از ثروت خود را به او ببخشم؛ اما آن فرد فقیر گفت: ای پیامبر خدا! من قبول ندارم؛ چون می‌ترسم به همان وضعی دچار شوم که او دچار شده است. سپس پیامبر خدا فقیر را خواست و برای تکریم او و عزیز داشتن فقرا در منظر ثروتمندان، وی را در کنار خود نشاند.

 

بر اساس نیت‌ها نمی‌شود قضاوت کرد

مورد آخر – پیامبر خدا یکی از یاران خود را برای مقابله با مشرکان فرستاد. نبردی میانشان درگرفت، ولی به رغم این که یکی از مشرکان شمشیر خود را انداخت و شهادتین را به زبان آورد، او را کشت. این خبر به پیامبر خدا رسید.

تاریخ می‌نویسد: پیامبر بسیار خشمگین شد و استدلال صحابی را مبنی بر این که این فرد برای نجات از کشته شدن در لحظه آخر شهادتین را به زبان آورد، نپذیرفت و پاسخ داد: «آیا قلب او را شکافتی تا ببینی از روی واقعیت گفته است یا نه؟» و پیوسته تکرار می‌کرد: ای اسامة! چرا او را کشتی؟ اسامة درباره این جریان می‌گفت: ای کاش پیش از این روز، مرده بودم.

 

خشم برای خدا

این موارد به یکی از ویژگی‌های برجسته پیامبر خدا اشاره دارند و آن خشم برای خداست. پیامبر خدا برای دنیا یا خودش خشمگین نمی‌شد. از این رو وقتی با سنگ او را می‌زدند و خار بر سر راهش می‌انداختند، هیچ‌گاه عصبانی نمی‌شد و به بیان این جمله بسنده می‌کرد: «اَللَّهُمَّ اهْدِ قَوْمِی فَإِنَّهُمْ لَا یَعْلَمُونَ؛ خداوندا! قوم مرا هدایت کن که آنان کمی دانند.» او زمانی که عرب بادیه نشین آمد و عبای او را چنان کشید که پوست گردنش خراشیده شد و اظهار داشت: «ای محمد! از مالی که نزد توست به من بده» عصبانی نشد و به لبخندی بسنده کرد و دستور داد که چیزی به او بدهند.

روزی که با مردم مکه روبرو شد، همان‌هایی که او را اذیت و محاصره کردند و علیه او و مسلمانان دسیسه کردند، خشمگین نشد و فرمود: «اذهبوا أنتم الطلقاء؛ بروید که شما آزادشدگانید.» ولی همین پیامبر برای ظلم به مظلوم، ریخته شدن خون ناحق، پایمال شدن حقوق مردم و نبود عدالت خشمگین می‌شد.

امام علی( نیز در اشاره به این حقیقت فرموده است: «كانَ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لا يَغْضَبُ لِلدُّنْيَا، فَإِذَا أَغْضَبَهُ الْحَقُّ لَمْ يَعْرِفْهُ أَحَدٌ وَ لَمْ يَقُمْ لِغَضَبِهِ شَيْءٌ حَتَّي يَنْتَصِرَ لَهُ؛ پيامبر خدا(ص) براي دنيا به خشم نميآمد، ولي هرگاه حق او را به خشم ميآورد، هيچ كس او را نميشناخت و هيچ چيز نميتوانست جلو خشم او را بگيرد تا آنگاه كه انتقام (حق را) ميگرفت.»

ما نیز نیاز داریم که برای خدا خشمگین شویم. وقتی به کرامت مؤمنی توهین می‌شود، می‌بینیم که انسانی مورد ستم قرار می‌گیرد، حقی ضایع می‌شود و فقرا چیزی برای خوردن پیدا نمی‌کنند، باید خشمگین شویم. فقط با این کار می‌توانیم حق پیامبر خدا را به جای بیاوریم، از پیروان او شویم و در زمره کسانی قرار گیریم که در گفتار و رفتار به او اقتدا می‌کنند و سزاوار وابستگی به او هستند.

در سالروز ولادت پیامبر خدا، با قلب و روح خود متوجه مدینه می‌شویم، با دل‌هایی که برای او می‌تپند و شوق زیارت او را دارند، آرزو می‌کنیم که در روز شفاعت، روزی که مردم در برابر خداوند جهانیان قرار می‌گیرند، از قرب او بهره ببریم.

 

خطبه دوم:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! شما و خودم را به یکی از وصیت‌های پیامبر خدا توصیه می‌کنم: «لَا تَحَاسَدُوا، وَلَا تَنَاجَشُوا، وَلَا تَبَاغَضُوا، وَلَا تَدَابَرُوا ... وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إخْوَانًا، الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ، لَا يَظْلِمُهُ، وَلَا يَخْذُلُهُ، وَلَا يَكْذِبُهُ، وَلَا يَحْقِرُهُ، التَّقْوَى هَاهُنَا، وَيُشِيرُ إلَى صَدْرِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، بِحَسْبِ امْرِئٍ مِنْ الشَّرِّ أَنْ يَحْقِرَ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ، كُلُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ حَرَامٌ: دَمُهُ وَمَالُهُ وَعِرْضُهُ؛ به یکدیگر حسادت نورزید و یکدیگر را فریب ندهید و به همدیگر بغض و کینه نورزید و به یکدیگر پشت نکنید و از یکدیگر قهر ننمایید ... و بندگان خدا و برادران یکدیگر باشید، مسلمان برادر مسلمان است، به او ظلم نمی‌کند و او را تحقیر نمی‌کند و تنها نمی‌گذارد. تقوا اینجاست و در حالی که سه بار به سینه‌اش اشاره کرد، فرمود: برای بدی شخص همین قدر کافی است که برادر مسلمانش را تحقیر کند، خون، مال و ناموس هر مسلمان بر مسلمان(دیگر) حرام است.»

پیامبر خدا با این بیانات می‌خواهد بر همبستگی، مهرورزی، محبت و مهربانی جامعه تأکید کند تا بهترین جامعه‌ای شود که مردم دیده‌اند و برای مقابله با چالش‌ها تواناتر است.

 

بحران‌ها رو به وخامت هستند

از لبنان آغاز می‌کنیم که در زمینه بهداشتی بحران‌ها و چالش‌ها هر روزه در حال افزایش است. چرا که تعداد مبتلایان به ویروس کرونا دیروز از 2000 مبتلا گذشت. این آمار نشان می‌دهد که اگر کار جدی صورت نگیرد، بیم بروز یک فاجعه بهداشتی می‌رود.

در زمینه معیشتی، بالا رفتن قیمت کالاها، تولیدات و مواد غذایی ادامه دارد تا جایی که دارو نیز کمیاب شده است، به ویژه داروهای مربوط به بیماری صعب العلاج و مزمن و حتی کرونا. تعداد بیکاران نیز در حال افزایش است. چرا که تعداد بیشتری از کارخانه‌ها و مؤسسات بسته شده‌اند. بازتاب این قضیه به مرور روی زندگی مردم و حتی امنیت در حال بروز است.

 

آیا دولت موفق می‌شود؟

در این شرایط، لبنانی‌ها منتظر تشکیل دولت جدید هستند تا آن‌ها را از این وضعیت فاجعه‌بار نجات دهد و جلوی فروپاشی سریع در کشور را بگیرد.

در برابر این وضعیت هم‌صدا با همه لبنانی‌ها درخواست می‌کنیم که دولت سریعاً تشکیل و موانع سر راه آن برداشته شود. نمی‌خواهیم که تجارب شکست خورده قبلی که کشور را به این وضعیت رسانده، تکرار شوند. بلکه دولتی هماهنگ، پاکدست و کارآمد می‌خواهیم که از خودخواهی‌ها و منافع شخصی و گروهی به نفع کشور دست بردارد. در اینجا از همه نیروهای سیاسی شریک در دولت می‌خواهیم اعتمادی را که در دوره‌های گذشته از دست رفت و صدای اعتراض علیه دولت بلند شد، زنده کنند تا ثابت کنند که می‌توانند کشور را نجات دهند و بحران‌های آن را حل کنند.

ما معتقدیم که موفقیت دولت به چراغ سبز بین المللی و منطقه‌ای برای برطرف کردن موانع منوط نیست بلکه منوط به اعتماد مردم لبنان است. ملتی که هیچ‌گاه در برابر کسانی که با سرنوشت آن‌ها و فرزندانشان و آینده کشورشان بازی می‌کنند، سکوت نکرده است.

 

مسئله دانشجویان مشغول به تحصیل در خارج

در این زمینه بار دیگر مسئله دانشجویان مشغول به تحصیل در خارج مطرح شده است. کسانی که خانواده‌هایشان با قیمت‌های کنونی در بازار آزاد، توان تهیه دلار لازم برای تأمین هزینه تحصیلشان را ندارند. چون بانک مرکزی در اجرای مصوبه پارلمان در این زمینه دست دست می‌کند.

ما تأکید می‌کنیم برای ترحم به حال دانشجویان و خانواده‌هایشان و این کشور باید به این قضیه رسیدگی شود. نمی‌خواهیم که کشور به خاطر وضعیت نابسامان مالی و پولی مجبور شود از فرزندان خود و توانمندی‌هایشان دست بکشد؛ چون آن‌ها سرمایه‌های کشور و آینده آن هستند.

باز هم در این شرایط، لبنانی‌ها نباید از مانورهای دشمن صهیونیستی غافل شوند. مانورهایی که آخرین آن در روزهای گذشته اجرا شد. این مانورها نشان می‌دهد که دشمن برای جنگ در دو جبهه سوریه و لبنان آمادگی می‌گیرد.

ما از همه لبنانی‌ها می‌خواهیم که خواب نباشند؛ زیرا دشمن هیچ فرصتی را برای ضربه زدن به کشور از دست می‌دهد و در حالی که در حال مذاکره برای ترسیم مرزهاست، دستش هم روی ماشه است. در برابر لبنانی‌ها گزینه‌ای غیر از وحدت و حفظ عوامل قدرت وجود ندارد.

 

حادثه فرانسه را محکوم می‌کنیم

در رابطه با حادثه‌ای که دیروز در فرانسه اتفاق افتاد، هدف قرار گرفتن نمازگزاران را در کلیسا را محکوم می‌کنیم. در عین حال از فرانسه نیز می‌خواهیم مسئله اهانت به یک و نیم میلیارد مسلمان را مورد رسیدگی قرار دهد؛ چون روشن است این توهین باعث شد کسانی وارد عمل شوند که به سیما و ارزش‌های اسلام آسیب می‌زنند و تصویر مخدوشی از اسلام ارائه می‌دهند، همان طور که به بی‌گناهان فرانسه نیز آسیب می‌زنند.

در خاتمه سالروز ولادت پیامبر خدا(ص) را به همه مسلمانان و تمام کسانی که دل‌هایشان آکنده از محبت و مهربانی است و برخوردار از ارزش‌های انسانی هستند، تبریک و تهنیت عرض می‌کنیم. پیامبری که خداوند او را به عنوان رحمتی برای جهانیان، مرهم گذاری بر زخم‌ها و دردهایشان و سوق دهنده آنان به سوی خیر، حق و عدالت و پذیرش ارزش‌های اخلاقی و انسانی فرستاد.