خطبه جمعه، 30 آبان ماه 1399

مطالب مهم خطبه اول: صبر بر بلا / پناه بردن به خدا / عبرت‌ها و درس‌ها.

مطالب مهم خطبه دوم: لبنان همچنان در انتظار تشکیل دولت هستند / لبنان و پیامدها کرونا / لبنان و پرونده های اقتصادی و قانونی.

بسم الله الرحمن الرحیم

5 ربيع الثانی 1442 هـ برابر با 30 آبان ۱۳۹۹ هـ و 20/١١/٢٠٢٠ م

صبر ایوب(ع) بر بلا

 

مطالب مهم خطبه اول: صبر بر بلا / پناه بردن به خدا / عبرت‌ها و درس‌ها.

مطالب مهم خطبه دوم: لبنان همچنان در انتظار تشکیل دولت هستند / لبنان و پیامدها کرونا / لبنان و پرونده های اقتصادی و قانونی.

 

خطبه اول:

خداوند سبحان در کتاب عزیز خود چنین می‌فرماید: «لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبَابِ مَا كَانَ حَدِيثًا يُفْتَرَى وَلَكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ» صدق الله العظيم.

 

صبر بر بلا

یکی از داستان هایی که قرآن کریم به آن اشاره کرده است داستان حضرت ایوب(ع) است. پیامبری که بهترین نمونه صبر بر بلا را ارائه داد تا جایی که نام او آمیخته با صبر شده است. می‌گویند: بلای ایوب و صبر ایوب. هیچ کس نیست که به بلایی مبتلا شود مگر اینکه در سختی ها و دشواری ها، به یاد حضرت ایوب(ع) می‌افتد و او را مثال می آورد.

امروز می خواهم برای عبرت گیری از داستان حضرت ایوب(ع) به برخی از جوانب آن بپردازیم. در تاریخ آمده است که خداوند سبحانه و تعالی به او اموال و اولاد بسیار و سلامتی و قدرت جسمی عنایت فرمود. ولی این وضعیت ادامه نیافت؛ زیرا به یکباره به بلای شدیدی مبتلا گردید و تمام اموال و ثروت خود را از دست داد و فرزندانش مردند و خودش به بیماری‌های جسمی مبتلا گردید تا جایی که از هر نوع حرکتی بازماند و دوستان، علاقه مندان و بستگانش او را رها کردند؛ ولی به رغم همه این احوال او صابر و شکیبا ماند، خدا را یاد می‌کرد، به قضای او راضی بود و نعمت هایش را شکر می کرد. از این رو وقتی روزی همسرش از این وضعیت اظهار ناراحتی کرد، به او فرمود: چقدر در آسانی و آسایش زندگی کردی؟ همسرش گفت: هشتاد سال. به او فرمود: چند مدت در بلا و مصیبت قرار داری؟ همسرش گفت: هفت سال. حضرت ایوب(ع) فرمود: آیا حیا نکنم که به اندازه آسایش و راحتی اش بلای او را تحمل نکنم؟

هنگامی که از نظر انزوا، تنهایی، بیماری، دوری و فراموشی کار به این حد رسید، حضرت ایوب(ع) دست به دعا به درگاه خداوند بر داشت. ولی به چه روش و چه شیوه ای روبه خدا آورد؟ آیا امیدوارانه دعا کرد؟ یا عتب آلود یا از روی خشم و غضب؟

 

پناه بردن به خدا

ایوب(ع) با حیای کامل خطاب به خداوند خود فرمود: «أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ». او فقط به توصیف وضعیت خود: «أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ» و خدای خود بسنده کرد و فرمود: «وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ».

او با این دعای خود نهایت ادب و اعتماد خود را به نسبت به پروردگار نشان داد. او چیزی را که می‌خواست، مشخص نکرد، از خداوند شفا یا بازگرداندن اموال و اولاد خود را نخواست؛ زیرا به خداوند اعتماد کامل داشت.

خداوند نیز وقتی گمان نیک ایوب(ع) را به خود دید، دعای او را اجابت کرد و اسباب شفا او را فراهم ساخت و از جانب خداوند سبحان و تعالی به او فرمان آمد: «ارْكُضْ بِرِجْلِكَ» یعنی با پای خود به زمین بزن و زمانی که او با پای خود را به زمین زد، به قدرت الهی آب از آن خارج شد و بعد از آن خداوند به او دستور داد که با این آب خود را بشوید و از آن بنوشد: «هَذَا مُغْتَسَلٌ بَارِدٌ وَشَرَابٌ».  آب ابزاری برای پایان دادن به همه دشواری‌ها و مشکلات او شد و همین که با آب خود را شستشو داد و از آن نوشید، تمام بیماری‌ها از او رخت بربستند، صحت و سلامتی او بازگشت، از تمام بیماریها شفا یافت و امور به وضعیت قبلی خود بازگشت. خداوند متعال در توصیف این وضعیت او می فرماید: «فَاسْتَجَبْنَا لَهُ فَكَشَفْنَا مَا بِهِ مِنْ ضُرٍّ وَآَتَيْنَاهُ أَهْلَهُ وَمِثْلَهُمْ مَعَهُمْ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنَا وَذِكْرَى لِلْعَابِدِينَ».

نعمت های الهی به رفع ناراحتی و اندوه و رفتن بلاها و مصائب منحصر نشد، بلکه از اینا نیز فراتر رفت و خداوند به او مدال صابران و ذاکران را عنایت کرد و فرمود: «إِنَّا وَجَدْنَاهُ صَابِراً نِعْمَ الْعَبْدُ إِنَّهُ أَوَّابٌ».

 

عبرت‌ها و درس‌ها

این داستان به عبرت ها و درس‌های چندی اشاره دارد که می‌خواهیم به برخی از آنها اشاره کنیم. اول این که بلا یکی از سنت های الهی است؛ چون همانطور که در زندگی صحت و سلامتی وجود دارد، در آن مرض و بیماری نیز هست. همان طوری که در آن امنیت وجود دارد، خوف و هراس نیز وجود دارد. همان طوری که در آن غنی و ثروتمند وجود دارد، فقیر و مستمند نیز وجود دارد. همانطور که در آن سود و فایده وجود دارد، ضرر و زیان نیز هست و همانطوری که در آن ولادت وجود دارد و مرگ و فوت نیز وجود دارد و این همان چیزی است که خداوند متعال بدان اشاره فرموده است: «وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ».

خداوند سبحانه و تعالی این سنت را برای همه مردم قرار داده است. این سنت منحصر به معصیت کاران و نافرمانان نیست، بلکه شامل اطاعت کنندگان نیز می شود. حتی پیامبران، اوصیا و علما نیز به بلا مبتلا می‌شوند و از دشواری‌ها رنج می برند، اما در این بلاها و دشواری ها ثابت قدم و استوار باقی می‌مانند. از این رو باید این نظر را که بعضی ها دچار آن هستند و بلا را مجازات الهی و نتیجه معاصی و گناهانی که انسان انجام می دهد، می دانند کنار گذاشت.

بنابراین به حسب سنت الهی، همه مردم به اشکال مختلف در معرض ابتلا قرار دارند و خود اراده ای در این زمینه ندارند و تفاوت شان تنها در نحوه تعامل با بلاست. از این رو می بینیم که برخی با صبر ثبات و امید با بلا مواجه شوند، حال آنکه برخی دیگر با بی تابی، ناامیدی، اعتراض و نفرت با آن روبرو می گردند.

درس دوم ضرورت صبر بر بلاست؛ زیرا صبر نشانه ایمان است. امکان ندارد انسان به حقیقت ایمان برسد، در حالی که از قضای الهی رضایت ندارد و در بلاها و شدائد، ثابت قدم و استوار نمی ماند؛ چون در حدیث آمده است: «اَلصَّبْرُ مِنَ اَلْإِيمَانِ بِمَنْزِلَةِ اَلرَّأْسِ مِنَ اَلْجَسَدِ فَإِذَا ذَهَبَ اَلرَّأْسُ ذَهَبَ اَلْجَسَدُ كَذَلِكَ إِذَا ذَهَبَ اَلصَّبْرُ ذَهَبَ اَلْإِيمَانُ؛ نسبت صبر به ايمان مانند سر است نسبت به تن؛ چون سر رود تن رفته است، همچنين وقتى صبر نباشد، ايمان نیز رفته است.»

و در حدیث دیگر آمده است: «لَن تَكونوا مؤمنينَ حتّى تَعُدّوا البلاءَ نِعمَةً والرَّخاءَ مُصيبَةً وذلكَ أنَّ الصَّبرَعِند البلاءِ أعظَمُ مِن الغَفلةِ عندَ الرَّخاءِ؛ شما هرگز مؤمن نيستيد مگر آن كه بلا و گرفتارى را نعمت شماريد و آسايش و رفاه را مصيبت؛ زيرا صبر بر بلا و گرفتارى ارزشمندتر از غفلت به هنگام آسايش و خوشى است.»

خداوند نیز برای صبر انسان بسیار ارزش قائل شده است و در اشاره به پاداش ها و جایزه های صابران می فرماید: «وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ * الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ * أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ».

درس سوم دعاست. انسان نباید در بلاها، مشکلات و مصائب خدای خود را فراموش کند. خداوند نیز در فرمایشی خطاب به پیامبر خود، وعده اجابت دعا را داده است: «وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي»، «ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ».

دعا همان سلاحی است که پیامبران و اولیا از آن استفاده کرده‌اند و شایسته است که در بلاها و چالش‌ها ملجأ و پناهگاه ما نیز دعا باشد. ما به این درس ها بسیار نیاز داریم تا از آنها بهره بگیریم. همانطور که این پیامبر نیز از جمله بازگشت کنندگان به خداوند بود. همان کسانی که در دشواری ها و محنت ها به سوی خداوند باز می گردند تا از او مدد، یاری و اراده بخواهند و از جمله صابران شوند. همان کسانی که بلا آنها را شکست نمی دهد و دشواری ها و چالش ها آنان را در هم نمی شکند.

 

خطبه دوم:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا شما و خودم را به همان چیزی وصیت می کنم که خداوند سبحان و تعالی به بندگان مومن خود سفارش کرده و فرموده است: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ».

خداوند سبحان و تعالی از مؤمنان خواسته است که بلاها و مصائب آنان را در هم نشکند و دشواری ها و چالش ها آنان را به شکست نکشاند، بلکه آنان باید در برابر دشواری ها و چالش ها، ثابت قدم و استوار بمانند، همبستگی خود را حفظ کنند، ناله و بی تابی نکنند و در برابر دشواری ها از صبر کمک بگیرد، اینکه دست به دامان نماز شوند؛ چون اگر نماز را آن گونه که حق آن است، به جای آورند نماز به آنان اطمینان، عزم و اراده می دهد و هرگاه مؤمنان چنین کنند، در برابر چالش‌ها قدرتمندتر و توانا تر خواهند شد.

 

لبنان همچنان در انتظار تشکیل دولت هستند

از لبنان آغاز می کنیم که به خاطر تحولات سریعی که در عرصه منطقه و بین الملل در جریان هستند و لبنان نیز از پیامدهای آن در امان نیست، بحران های بهداشتی، اقتصادی، معیشتی و امنیتی در آن رو به افزایش نهاد است. همه این چالش‌ها در شرایطی وجود دارند که جریان های سیاسی همچنان با بی توجهی و انکار با آنها برخورد می کنند؛ زیرا وجود این چالش‌ها نیز قدرتی ایجاد نکرده است که سبب شود دولت هرچه سریعتر تشکیل شود. دولت شایسته و توانمندی که در برابر چالش‌ها بایستد و کشور را از دالان تاریکی که وارد آن شده، رهایی بخشد و اعتماد لبنانی‌ها و دنیا را به دست آورد.

دولت همچنان گروگان شرایط متقابل و اسیر رقابت‌ها، سهمیه‌بندی‌ها و حساب‌ها و منافع شخصی و فردی است و به نظر نمی‌رسد که به این زودی‌ها گشایشی در این باره ایجاد شود.

اما این به این معنا نیست که نقش خارجی ها و مسئولیت آنها در پیچیده کردن امور و گذاشتن چوب لای چرخ تشکیل دولت و جلوگیری از کمک های ضروری به کشور تا زمانی که شرایط و خطوط قرمز آنها پذیرفته نشود را نفی کنیم.

روشن شده است که رنجها و دردهای لبنان جنبه داخلی و خارجی دارد، ولی همه خارجی ها مثل هم هم نیستند؛ چون برخی از خارجی ها ثبات کشور و کمک به لبنان برای رهایی از بحران ها را می خواهند، البته اگر خود لبنان کمک کند و وظایفی را که در قبال اجرای اصلاحات ضروری به عهده دارد، انجام دهد. باید تاکید کنم که اگر  نیروهای سیاسی از حساب های شخصی خود دست بردارند، به فشارهای خارجی دل نبندند، توان خود را یکپارچه کنند و برای خدمت به این کشور با همدیگر همکاری کنند، این کشور می‌تواند از همه فشارهای خارجی عبور کند.

تجارب گذشته و حال ثابت می کند که خارجی ها به منطق زورمندان تمکین می‌کنند و در نهایت شرایط آنان را می پذیرند. حال آن که این ضعفا و کسانی که اجازه نفوذ به خارجی‌ها را داده‌اند، تابع بیگانگان و خارجی ها خواهند شد.

 

لبنان و پیامدها کرونا

درست در همین زمان، لبنانی ها منتظر آثار ناشی از تعطیلی عمومی بر تعداد مبتلایان به ورود به ویروس کرونا هستند. هر چند که تأکید ما بر اهمیت تداوم این اقدامات برای حصول اطمینان از عدم گسترش بیماری و اقداماتی است که در این زمینه صورت گرفته است. ولی این بدین معنا نیست که دولت به تأثیرات تعطیلی عمومی بر بخش هایی که تعطیلشان کرده است، به ویژه طبقات فقیر پشت کند و اقداماتی را برای تأمین زندگی شرافتمندانه برای فقرا روی دست نگیرد.

می‌ماند که تأکید کنیم بهترین راه برای مبارزه با این بیماری، رعایت پروتکل‌های بهداشتی و سخت‌گیری دولت است. در اینجا باید از نیروهای امنیتی و شهرداری ها تشکر کنیم و از آنها بخواهیم به اقدامات سخت گیرانه خود ادامه دهند. امیدواریم جریمه‌ هایی که از بابت عدم رعایت اقدامات پیشگیرانه دریافت می‌شود، برای مبارزه با این بیماری مصرف شود و در جاهای دیگر به مصرف نرسد.

 

لبنان و پرونده های اقتصادی و قانونی

در زمینه دلار های دانشجویی بار دیگر از دولت می‌خواهیم به مسئولیت خود در قبال هزاران دانشجوی که در خارج از کشور تحصیل می کنند و به خاطر بالا رفتن قیمت دلار در بازار سیاه، خانواده‌هایشان نتوانسته اند، پول برای ایشان بفرستند، عمل کند. دولت نباید به عذرخواهی و باز کردن مسئولیت از عهده خود به ذکر این واقعیت بسنده کند که قانون این کار را تصویب کردند، بلکه باید ابزارهای اجرائی برای این قانون را نیز در نظر بگیرند.

در خاتمه باید عرض کنیم که رسانه ها و برخی از مسئولان کشور پرونده هایی را مطرح کرده اند که از آنها بوی فساد می آید؛ ولی این صحبت ها همچنان در حد اخبار باقی مانده است، بدون این که دستگاه قضایی کاری در این رابطه انجام دهد و روی این پرونده ها دست بگذارد تا میزان حقیقت و اعتبار این خبر ها را تعیین نماید تا این که مسئولی به ناحق مورد ظلم و اتهام قرار نگیرد و حتی این پرونده‌ها در بازی‌ درگیری سیاسی نیز مطرح نشوند؛ یعنی در جریان درگیری سیاسی آشکار شود و زمانی دیگر که درگیری سیاسی برطرف شد، پنهان گردند.