خطبه جمعه، 14 آذر ماه 1399

مطالب مهم خطبه اول: داستان دو باغ / یحت و انکار / عبرت‌هایی برای دنیا و آخرت.

مطالب مهم خطبه دوم: دولت اسیر رقابت‌هاست / کنفرانس برای حمایت از لبنان / آیا طرح بررسی جنایی مدفون شد؟ / نباید از حقوق لبنان عقب نشینی شود / جنایت مردود.

بسم الله الرحمن الرحیم

۱۹ ربيع الثّاني 1442 هـ برابر ۱۴ آبان ۱۳۹۹ هـ و ٤/١٢/٢٠٢٠ م

داستان صاحب دو باغ و سرانجام غرور

 

مطالب مهم خطبه اول: داستان دو باغ / یحت و انکار / عبرت‌هایی برای دنیا و آخرت.

مطالب مهم خطبه دوم: دولت اسیر رقابت‌هاست / کنفرانس برای حمایت از لبنان / آیا طرح بررسی جنایی مدفون شد؟ / نباید از حقوق لبنان عقب نشینی شود / جنایت مردود.

 

خطبه اول:

داستان دو باغ

خداوند سبحانه و تعالی در کتاب عزیز خود می‌فرماید: «فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ» صدق الله العظيم.

یکی از داستان‌هایی که قرآن کریم در سوره کهف به آن اشاره کرده، داستان مردی است که خداوند به او دو باغ ارزانی داشته بود. باغ‌هایی که انواع درختان بارده و سرسبز داشتند و اطرافشان را درختان خرما احاطه کرده بود و آنچه بر اهمیت این باغ‌ها افزوده بود نهری بود که از میان آن‌ها جریان داشت.

این باغ‌ها برای این مرد، مال و ثروت فراوانی فراهم کرد تا جایی که به فردی ثروتمند تبدیل شد. او به باغ‌های خود می‌بالید و این که به دوست خود گفت: «أَنَا أَكْثَرُ مِنْكَ مَالاً وَأَعَزُّ نَفَراً» بیانگر غرورش بود. اظهار داشت: تو دارایی‌هایی را که من دارم، نداری و خدم و حشمی را که من دارم، نداری. غرورش باعث شد که خدای خود را فراموش کند و داشته‌های خود را نتیجه عمل خود بپندارد، روز قیامت را منکر شود واقعیت «كُلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍ * وَيَبْقَى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ» از دید او پنهان گردد و بگوید: «مَا أَظُنُّ أَنْ تَبِيدَ هَذِهِ أَبَداً»، «وَمَا أَظُنُّ السَّاعَةَ قَائِمَةً». گمان می‌داشت حتی اگر قیامت هم شود، جایگاه، شهرت، مال و افرادی که دارد باعث می‌شود در آخرت نیز به جایگاهی بهتر از این نائل شود: «وَلَئِن رُّدِدتُّ إِلَى رَبِّي لَأَجِدَنَّ خَيْرًا مِّنْهَا مُنقَلَبًا».

 

نصیحت و انکار

اما دوست او بعد از شنیدن گفته‌های صاحب باغ، نخواست که او در غفلت و گمراهی باقی بماند. از این رو به او تذکر داد و گفت: «أَكَفَرْتَ بِالَّذِي خَلَقَكَ مِن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍ ثُمَّ سَوَّاكَ رَجُلاً» کسی که اگر او نبود تو به این نعمت‌ها نمی‌رسیدی. آری! من شاید مال و فرزند کمتری داشته باشم، ولی این‌ها چیزهایی نیستند که من در زندگی دنبالشان باشم؛ چون من به خدایی اطمینان دارم که اگر بخواهد، بهتر از باغ تو به من عنایت می‌کند و بیش از آن چیزی که برای تو مهیا کرده است، برای من مهیا می‌کند. این خداوند وقتی می‌بخشد، به مصلحت بندگانش است وقتی محروم می‌کند، باز به مصلحت آنان است. او خدایی است که اگر چه آن چیزهایی را که در دنیا به تو داده، به من نداده است، ولی در عوض در آخرت بهتر از آن‌ها را به من عنایت می‌کند. از این رو به خاطر محبت و علاقه‌ای که به تو دارم از تو می‌خواهم با خدای خود آشتی کنی، به سوی او بازگردی، به او حساب بدهی، از او بترسی و بدانی که او بر تو تواناست و از انجام هیچ کاری ناتوان نیست. از این رو به باغ خود وارد شو بگو: «ما شاء الله ولا قوّة إلا بالله». همه این‌ها به خواست و مشیت خداوند است و اگر خواست او نبود، تو هیچ کدام از این‌ها را نداشتی و اگر قدرت خداوند نبود، تو قدرتی نداشتی.

ولی صاحب باغ به نصایح دوست خود توجهی نکرد و به آن وقعی ننهاد و بر غرور تکبر و انکار خود باقی ماند.

ولی اتفاقی افتاد که هیچ کس گمان نمی‌کرد. یک روز صبح وقتی صاحب باغ خواست از ملک خود سرکشی کند دید: «خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا» پایه‌ها شکسته‌اند، شاخه‌ها فروافتاده‌اند و بوم مرگ و ویرانی بر باغ‌ها نشسته است. در این هنگام صاحب باغ دست روی دست زد: «يُقَلِّبُ كَفَّيْهِ» و بر اموالی که از دست داده بود حسرت خورد: «وَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُشْرِكْ بِرَبِّي أَحَداً». همان چیزی اتفاق افتاد که دوستش نسبت به آن هشدار داده بود؛ او نبایست به نعمتی اعتماد کند که در دست او نیست و در اختیار خداوند است و خداوند هر وقت که بخواهد آن را نابود می‌کند و هر وقت که بخواهد به وجود می‌آورد.

ولی این بیداری دیر هنگام بود و فایده‌ای نداشت. او بعد از مردودی در امتحان و نزول بلا، پشیمان شده بود تا با واقعیتی روبر شود که نباید هیچگاه از پیش چشم او غایب می‌شد: «وَلَمْ تَكُنْ لَهُ فِئَةٌ يَنْصُرُونَهُ مِنْ دُونِ اللهِ وَمَا كَانَ مُنْتَصِراً * هُنَالِكَ الْوَلَايَةُ للهِ الْحَقِّ هُوَ خَيْرٌ ثَوَاباً وَخَيْرٌ عُقْباً»(الكهف: 43-44).

 

عبرت‌هایی برای دنیا و آخرت

عزیزان! خداوند خواسته است که ما از این داستان به مانند سایر داستان‌های قرآنی، درس‌ها و عبرت‌های بگیریم که برای دنیا و آخرتمان سودمند هستند.

درس اول: راضی شدن به آنچه خداوند قسمت بندگان خود کرده است؛ بنابراین مؤمن کسی است که به روزی خداوند راضی و به حکمت او در تقسیم روزی میان مردم اعتماد و اطمینان داشته باشد؛ زیرا خداوند اگر چیزی عنایت کند به خیر بندگان اوست و اگر آنان را از چیزی محروم کند، باز به نفع آنان است. از این رو آن چه دارد نعمت الهی است و آنچه ندارد باز از حکمت اوست.

درس دوم: انسان خیر خود را در مال و فرزند نبیند بلکه آن را در چیزی ببیند که در این حدیث آمده است: «لَيْسَ الْخَيْرُ أَنْ يَكْثُرَ مَالُكَ وَوَلَدُكَ، وَلَكِنَّ الْخَيْرَ أَنْ يَكْثُرَ عِلْمُكَ، وَأَنْ يَعْظُمَ حِلْمُكَ وَأَنْ تُبَاهِيَ النَّاسَ بِعِبَادَةِ رَبِّكَ؛ خير آن نيست كه مال و فرزندت زياد شود، بلكه آن است كه دانشت زياد و بردباری‌ات بيشتر شود و براى بندگى خدا به مردم فخر كنى.» خیر در چیزی است که این آیه به آن اشاره کرده است: «الْمَالُ وَالْبَنُونَ زِينَةُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَالْبَاقِيَاتُ الصَّالِحَاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَوَاباً وَخَيْرٌ أَمَلاً».

درس سوم: مطمئن و مغرور نشدن به دنیاست؛ زیرا نعمت‌های دنیوی هرچقدر بزرگ و بسیار باشند، پایدار نیستند. خداوند متعال نعمت‌های دنیوی را این‌گونه به تصویر کشیده و فرموده است: «وَاضْرِبْ لَهُم مَّثَلَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاء أَنزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ فَأَصْبَحَ هَشِيماً تَذْرُوهُ الرِّيَاحُ وَكَانَ اللهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ مُّقْتَدِراً».

از این رو در حدیثی از امام علی(ع) آمده است: «أيُّهَا النَّاسُ انْظُرُوا إِلَى الدُّنْيَا نَظَرَ الزَّاهِدِينَ فِيهَا الصَّادِفِينَ عَنْهَا، فَإِنَّهَا وَاللهِ عَمَّا قَلِيلٍ تُزِيلُ الثَّاوِيَ السَّاكِنَ، وَتَفْجَعُ الْمُتْرَفَ الآْمِنَ؛ به اين دنيا به همان چشم بنگريد كه زاهدان و روى بر تافتگان از آن، در آن می‌نگرند؛ زيرا به خدا سوگند! پس از اندک زمانى، كسانى را كه در آن، جا خوش کرده‌اند، بيرون می‌راند و صاحبان نعمت و امنيت را به رنج و درد گرفتار می‌سازد.»

درس آخر اینکه اگر انسان مقام، ثروت یا علمی دارد، نباید مغرور شود؛ بلکه باید همه این‌ها را مسئولیت بپندارد؛ زیرا غرور ریشه تمام مفاسد است و پیامدهای آن منحصر به آخرت نیست و در همین دنیا نیز برای انسان آثار و پیامدهایی دارد. همین غرور بود که باعث گردید شیطانی که خداوند را پرستش کرده بود، از رحمت الهی دور شود. خداوند از او پرسید: «قَالَ مَا مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِّنْهُ خَلَقْتَنِي مِن نَّارٍ وَخَلَقْتَهُ مِن طِينٍ». همین غرور باعث گردید که فرعون مستبد و طاغوت شود: «وَنَادَى فِرْعَوْنُ فِي قَوْمِهِ قَالَ يَا قَوْمِ أَلَيْسَ لِي مُلْكُ مِصْرَ وَهَذِهِ الْأَنْهَارُ تَجْرِي مِن تَحْتِي أَفَلَا تُبْصِرُونَ * أَمْ أَنَا خَيْرٌ مِّنْ هَذَا الَّذِى هُوَ مَهِينٌ وَلَا يَكَادُ يُبِينُ» و سرانجام به همراه سپاهیانش در دریا غرق شود. همین غرور بود که باعث شد قارون در برابر موسی(ع) طغیان کند: «إِنَّ قَارُونَ كَانَ مِن قَوْمِ مُوسَى فَبَغَى عَلَيْهِمْ وَآتَيْنَاهُ مِنَ الْكُنُوزِ مَآ إِنَّ مَفَاتِحَهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَةِ أُوْلي الْقُوَّةِ إِذْ قَالَ لَهُ قَوْمُهُ لاَ تَفْرَحْ إِنَّ اللهَ لاَ يُحِبُّ الْفَرِحِينَ* وَابْتَغِ فِيمَآ آتَاكَ اللهُ الدَّارَ الاْخِرَةَ وَلاَ تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِن كَمَآ أَحْسَنَ اللهُ إِلَيْكَ وَلاَ تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الاْرْضِ إِنَّ اللهَ لاَ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ». «قَالَ إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَى عِلْمٍ عِندِي»، «فَخَسَفْنَا بِهِ وَبِدَارِهِ الْأَرْضَ».

بنابراین عزیزان! نباید کارهای صاحب باغ را تکرار کنیم. نباید به این دنیا مغرور شویم؛ بلکه باید با زبان، ذکر و اعمال خود، خداوند را به خاطر چیزهایی که روزی ما کرده و به ما بخشیده است، شکرگزار باشیم و همیشه اطمینان داشته باشیم که خداوند مصلحت ما را در دنیا و آخرت بهتر می‌داند و او حاکم‌ترین حاکمان است.

 

خطبه دوم:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا شما و خودم را به همان چیزی وصیت می‌کنم رسول خدا فرموده است: «يُفتَحُ لِلعَبدِ يَومَ القِيامَةِ عَلى كُلِّ يَومٍ من أيّامِ عُمُرِهِ أربَعٌ وعِشرونَ خِزانَةً عَدَدَ ساعاتِ اللَّيلِ والنَّهارِ فَخِزانَةٌ يَجِدُها مَملُوءَةً نوراً وسُرورا فَيَنالُهُ عِندَ مُشاهَدَتِها مِنَ الفَرَحِ وَالسُّرورِ ما لَوزِّعَ عَلى أهلِ النّارِ لأَدهَشَهُم عَنِ الإِحساسِ بِأَلَمِ النّارِ، وهِيَ السّاعَةُ الَّتي أطاعَ فيها رَبَّهُ، ثُمَّ يُفتَحُ لَهُ خِزانَةٌ اُخرى فَيَراها مُظلِمَةً مُنتِنَةً مُفزِعَةً فَيَنالُهُ مِنها عِندَ مُشاهَدَتِها مِنَ الفَزَعِ والجَزَعِ ما لَو قُسِمَ عَلى أهلِ الجَنَّةِ لَنُغِّصَ عَلَيهِم نَعيمُها وهِيَ السّاعَةُ الَّتي عَصى فيها رَبَّهُ، ثُمَّ يُفتَحُ لَهُ خِزانَةٌ اُخرى فَيَراها خالِيَةً لَيسَ فيها ما يَسُرُّهُ ولا ما يَسوؤُهُ، وهِيَ السّاعَةُ الَّتي نامَ فيها أوِ اشتَغَلَ فيها بِشَيءٍ مِن مُباحاتِ الدُّنيا، فَيَنالُهُ مِنَ الغَبنِ وَالأَسَفِ عَلى فَواتِها حَيثُ كانَ مُتَمَكِّناً مِن أن يَملأَها حَسناتٍ ما لا يوصَفُ ومِن هذا قَولُهُ تَعالى ذَلِكَ يَوْمُ التَّغَابُنِ؛ در قيامت، براى هر روز از ايّام عمر بندگان، ۲۴ پرونده به تعداد ساعت‌های شبانه روز، گشوده می‌شود. [بنده] پرونده‌ای را پُر از روشنى و شادى می‌یابد و از ديدنش چنان شادى و فرح به وى دست می‌دهد كه اگر بر دوزخيان تقسيم شود، احساس كردن رنج آتش را از آنان، بازمی‌دارد و اين ساعتى است كه پروردگارش را در آن، اطاعت كرده است. سپس پرونده‌ای ديگر گشوده می‌شود و [بنده] آن را تاريک، بدبو و ترس‌آور می‌بیند و از مشاهده‌اش چنان بی‌تابی و ترس به وى دست می‌دهد كه اگر بر بهشتيان تقسيم گردد، خوشى را از آنان، بازمی‌ستاند و اين لحظه‌ای است كه پروردگارش را در آن، نافرمانى كرده است. سپس، پرونده‌ای ديگر برايش گشوده می‌شود و آن را تُهى می‌بیند؛ نه چيزى در آن است كه او را شادمان كند و نه چيزى كه ناراحت سازد و اين، ساعتى است كه خوابيده و يا به كارهاى مباح دنيايى سرگرم بوده است. آنگاه، به جهت از دست دادن اين لحظه‌ها، احساس حسرت و تأسّف به وى دست می‌دهد؛ چرا كه می‌توانست آن را از نیکی‌های بی‌شمار پُر سازد و اين سخن خداوند: ذَلِكَ يَوْمُ التَّغَابُنِ بدين اشاره دارد.»

عزیزان! زندگی فرصتی است که در اختیار ما قرار داده شده است؛ بنابراین باید زندگی را از چیزهای آکنده کنیم که خداوند را راضی می‌کنند تا اینکه گنجینه ما مملو از نور و شادی شود و به این ترتیب از بصیرت، مسئولیت‌پذیری و قدرت بیشتری برای مقابله با چالش‌ها برخوردار خواهیم شد.

 

دولت اسیر رقابت‌هاست

از لبنان آغاز می‌کنیم که در آن دولت همچنان اسیر رقابت میان جریان‌های سیاسی موظف به تشکیل دولت و طرح شروط متقابل است. گویا این کشور به رغم تمام توصیه‌های بین المللی مبنی بر ضرورت تشکیل سریع دولت برای درمان وضعیت اقتصادی و معیشتی اسفبار نمی‌خواهد از این مهم خلاصی یابد. چیزی که باعث شده است بیش از نصف مردم لبنان به فقر مبتلا شوند و اگر حمایت از کالاهای اساسی برداشته شود به میزان فقرا افزوده خواهد شد. به رغم فضای تاریکی که منطقه را فراگرفته است و سخن از افزایش ضربات امنیتی و ترورهایی است که ممکن است در این کشور روی دهد، اما اختلاف نظر روی معیارهای تشکیل دولت، تعداد وزرا و کسانی که عهده‌دار تعیین مسئولیت‌ها هستند، همچنان ادامه دارد. بدون اینکه جریان‌های سیاسی قدمی عقب نشینی کنند که برای تشکیل دولت ضروری است. به نظر من اگر این کار صورت بگیرد باعث بی‌تأثیر شدن فشارهای خارجی یا کاستن است از میزان آن‌ها خواهد شد.

در این زمینه بار دیگر از جریان‌های سیاسی می‌خواهیم که به این کشور و مردم آن رحم کنند و از محاسبات تنگ و محدود و گروکشی‌های خود دست بردارند و سریعاً دولتی تشکیل دهند که نیازهای مردم را برآورده کند و اعتماد دنیا را به دست آورد. بازی با کشوری را بس کنید که شما با فساد و سوء مدیریت خود آن را به کشوری گدا تبدیل کردید، کشوری که نیازمند کمک و اعانه است تا به حیات خود ادامه دهد و فرونپاشد. شما چهره مردم آن را مخدوش کردید. با این که آنان در صدر مردم جهان قرار داشتند و اگر شرایط برایشان فراهم بود ضرب المثل بالندگی کارآمدی و فعالیت بودند.

 

کنفرانس برای حمایت از لبنان

در همین زمان کنفرانس بین المللی برای حمایت از مردم لبنان منعقد گردید و میزان توجه جامعه بین المللی به لبنان و در عین حال میزان سست عنصری و کم‌کاری سیاسیون کشور را به دنیا نشان داد. چون نتوانستند برای اصلاحات و درمان ریشه‌های فساد و حیف و میل کاری انجام دهند. همین امر باعث گردید کمک‌ها به آنان داده نشود بلکه توسط بانک جهانی در اختیار مردم لبنان قرار گیرد.

ما از هر اقدام بین المللی برای حمایت از لبنان تشکر می‌کنیم، اما بار دیگر تأکید می‌کنیم اگرچه ما به چنین نشست‌هایی برای حمایت از لبنان نیاز داریم، اما بیش از آن نیاز داریم به لبنانی‌ها کمک شود که به اموال خود دست یابند و منفذهای فساد و حیف و میل بسته شوند؛ زیرا لبنان فقیر نیست بلکه فقیرتر است.

 

آیا طرح بررسی جنایی مدفون شد؟

ما با تصمیم پارلمان لبنان در خصوص بررسی جنایی موافق هستیم؛ زیرا معتقدیم توافقی که در این زمینه صورت گرفته، مهم است. ولی لبنانی‌ها انتظار دارند که این تصمیم با قوانین و مقررات مناسب که برای اجرای این تصمیم ضروری هستند، حمایت شود.

مثل همه لبنانی‌ها نگرانیم وضعیت فعلی باعث دفن شدن بررسی جنایی شود. زمانی که ابزارهای لازم در این زمینه در نظر گرفته نشود تا باعث شود لبنانی‌ها بفهمند که سپرده‌هایشان کجا رفته است و روشن شد کسی که فساد کرده است هیچ‌گاه خود را محکوم نمی‌کند.

 

نباید از حقوق لبنان عقب نشینی شود

در رابطه با ترسیم مرزها و بعد از تصمیم توقف مذاکرات، آن هم بعد از اینکه لبنان خواستار مشخص شدن سهم دریایی خود شد و رژیم صهیونیستی آن را رد کرد، باید بر اهمیت موضع لبنان تأکید کنیم که سعی دارد حقوق لبنانی‌ها را حفظ کند و به قوانین بین المللی که تمام جهان آن را قبول دارند تکیه کند.

درخواست ما پایداری بر این موضع است. با اینکه از میزان فشارهایی که ممکن است علیه کشور اعمال شوند آگاه هستیم. کشوری که از مشکلات اقتصادی و سیاسی رنج می‌برد و ممکن است تحریم‌هایی نیز بر آن تحمیل شود. معتقدیم وحدت داخلی اساس حمایت از حقوق لبنانی‌ها را تشکیل می‌دهد و لبنانی که با قدرت وحدت خود در مواجهه نظامی با دشمن صهیونیستی به پیروزی رسید، می‌تواند در این میدان نیز به پیروزی برسد.

 

جنایت مردود

در خاتمه ترور دانشمند ایرانی دکتر محسن فخری‌زاده را جنایتی می‌دانیم که باید توسط تمام کسانی که برای دانش و دانشمندان احترام قائلند و می‌خواهند که دنیای اسلام و جهان عرب قوی باشد محکوم شود؛ زیرا پذیرش تعدی به نیروهای علمی زمینه‌ساز تعرض به سایر توانمندی‌های جهان اسلام و دنیای عرب خواهد شد؛ چون دشمن صهیونیستی نمی‌خواهد کشورهای ما واجد نخبگان علمی مهمی باشند که عنصر اساسی رشد و تعالی کشورها هستند تا خود به عنوان قوی‌ترین قدرت در عرصه‌های مختلف باقی بماند.