خطبه جمعه، 17 بهمن ماه 1399

مطالب مهم خطبه اول: زیر سؤال بردن وجوب حجاب / منظور از جلباب (روسری) چیست؟ / خمار و جیب / نشان ندادن زینت / حجاب صدا / حجاب دیده / الگوگیری از حضرت زهرا(س).

مطالب مهم خطبه دوم: پیامدهای بحران / تشدید حملات دشمن! / همبستگی برای مقابله با کرونا.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

۲۳ جمادی الثانی 1442 ق برابر با ۱۷ بهمن ۱۳۹۹ ش و ٥/٢/٢٠٢١ م

حجاب واجب است و نه یک سنت اجتماعی

 

مطالب مهم خطبه اول: زیر سؤال بردن وجوب حجاب / منظور از جلباب (روسری) چیست؟ / خمار و جیب / نشان ندادن زینت / حجاب صدا / حجاب دیده / الگوگیری از حضرت زهرا(س).

مطالب مهم خطبه دوم: پیامدهای بحران / تشدید حملات دشمن! / همبستگی برای مقابله با کرونا.

 

خطبه اول:

خداوند متعال در كتاب عزيز خود فرموده است: «إِنَّمَا يُرِيدُ اللهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً» صدق الله العظيم.

بیستم ماه جمادی الثانی، سالگرد تولد معطر صدّيقه طّاهره فاطمه زهرا سيّدة نساء العالمين بود. فرصتی مناسب برای یادآوری تمام معانی و ارزش‌هایی که وی در زندگی خود تبلور بخشید و با سخنان و مواضع خود بیان کرد. امروز می‌خواهیم از این فرصت شریف استفاده کرده و در مورد حجاب صحبت کنیم. بعد از نازل شدن حکم حجاب توسط خداوند عزوجل، زهرا(س) اولین کسی بود که به این وظیفه پایبند بود.

 

زیر سؤال بردن وجوب حجاب

آنچه ما را وادار به سخن گفتن در این باره می‌کند، تردیدی است که توسط برخی‌ها مطرح می‌شود مبنی بر این‌که حجاب واجب نیست و فقط یک عادت و سنت است و در صورت واجب بودن، مربوط به زنان پیامبر است و حکمی کلی نیست؛ در حالی که این حرف با حقیقت مغایرت دارد؛ چون حجاب نه یک عادت نیست، بلکه واجبی است که خداوند آن را بر هر مسلمان مکلف واجب کرده و قرآن کریم نیز در آیات متعدد به این واقعیت اشاره کرده است.

 

منظور از جلباب (روسری) چیست؟

آیه اول این فرمایش خداوند است: «يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللهُ غَفُوراً رَحِيماً» خداوند متعال در این آیه خطاب به رسول خدا(ص) می‌فرماید که از زنان و دختران خود و عموم زنان مؤمنان بخواهد تا روسری‌های بلند خود را بر خویش فروافکنند. منظور از دُنُوّ همان قرب است و این بدان معناست روسری‌های خود را بپوشند و همان‌طور که در این آیه روشن است، خطاب عام است و همه زنان مسلمان را شامل می‌شود و به زنان یا دختران پیامبر اختصاص ندارد.

مفسران نظرات مختلفی راجع به معنای جلباب ذکر کرده‌اند. برخی گفته‌اند: منظور پوششی است که کل بدن از جمله سر را می‌پوشاند. در حالی که برخی دیگر ذکر کرده‌اند: منظور از آن چیزی است که کل بدن را می‌پوشاند و شامل سر نمی‌شود و جمع این دو گفته همان پوشاندن کل بدن است.

 

خمار و جیب

در اینجا آیه دوم می‌آید و می‌فرماید: «وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ» تا نشان دهد که فراگیر بودن پوشاندن سر توسط پوشش تردید بردار نیست و بر زن واجب است و محدود به بدن او نیست. خمار همان پوشش سر است و جیب همان سینه است. این آیه نازل شد تا به زنانی كه انتهای خمار را بر روی شانه‌ها یا پشت سر خود می‌انداختند، به گونه‌ای كه گردن و بخشی از سینه معلوم می‌شد، دستور دهد که انتهای خمار را به دور گردن خود بپیچند تا با آن گردن و بخش معلوم سینه را بپوشانند.

 

نشان ندادن زینت

آیه سوم می‌آید تا تصویر حجاب را با وضوح بیشتری روشن کند. می‌فرماید: «وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَ». این آیه نشان می‌دهد که زن در برخورد با مردان نامحرم نباید زینت خود را نشان دهد. از این رو غیر از مواردی که شارع حکیم استثنا کرده است، برای زن جایز نیست در برابر مردان نامحرم گردنبند و دستبند یا خلخال بیندازد یا از رنگ‌های تحریک کننده یا لوازم آرایشی استفاده کند. این حکم شامل نشان دادن بخش‌های جذاب بدن او نیز می‌شود. استثنائی که قرآن کریم با فرمایش «إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا» به آن اشاره کرده است به معنای صورت، دست‌ها و روی پاهاست.

 

حجاب صدا

آیات قرآن در اشاره به حجاب به پوشش سر یا بدن و نشان ندادن زینت بسنده نکرده‌اند بلکه در مورد حجاب دیگری نیز صحبت کرده‌اند که همان حجاب صداست؛ بنابراین از او خواسته‌اند تا صدای خود را نیز پنهان کند. آن طور که برخی تصور می‌کنند، این بدان معنا نیست که صدای خود را آشکار نکند و قائل به این شود که صدای زن عورت است؛ چون زن باید در جمع مردان صحبت کند، زنان و مردان را مخاطب قرار دهد یا این از طریق رسانه‌ها و وسایل ارتباطاتی سخن بگوید، در هم‌اندیشی‌ها و گفتگوها شرکت کند و در زمینه‌های مختلف کاری و آموزشی حضور داشته باشد. در این مورد بحثی نیست، بلکه این حضور لازم است و ما نیز خواهان آن هستیم. بلکه منظور این است که نباید صدای خود را نازک کند، به طوری که نوعی تحریک گری و وسوسه کردن از آن به نظر برسد تا آن‌هایی که قلبی بیمار دارند، مجذوب آن شوند. خداوند متعال در اشاره به این امر فرموده است: «فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ».

مشكلی که آیه شریفه مطرح کرده است فقط شامل زنانی كه صدای خود را نازک می‌کنند، نمی‌شود، بلكه در مورد مردانی نیز صدق می‌کند كه طبق توصیف قرآن بیماردل هستند؛ بنابراین مسئولیت زن این است که صدای خود را نازک نکند و مسئولیت مرد این است که این صدای نازک او را به سمت افتادن در حرام سوق ندهد.

 

حجاب دیده

حجاب دیگری باقی مانده است که به یک اندازه مورد نیاز زنان و مردان است و آن حجاب دیده است. منظور از چشم فروبستن، پایین انداختن چشم و دقیق نشدن است و این همان چیزی است خداوند سبحانه و تعالی به آن اشاره کرده و فرموده است: «قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ * وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ».

 

تثبیت حجاب

بنابراین حجاب شرعی که در قرآن کریم آمده است و با شفافیتی که ما به آن اشاره کردیم و احادیث بسیاری به آن اشاره کرده‌اند، یک عادت یا یک سنت اجتماعی نیست. بلکه زنان مسلمان در طول تاریخ، از زمان رسول خدا(ص) از آن پیروی کرده‌اند و مسلمانان به رغم اختلاف نظر در مذاهب و عقایدشان، در وجوب حجاب اختلاف ندارند، بلکه آن را واجب و تکلیفی می‌دانند که باید به آن پایبند بود.

از این رو می‌خواهیم که با برجسته كردن اهمیت حجاب برای دختران، این واجب در اذهان دخترانمان تثبیت و تقویت شود؛ زیرا خداوند می‌خواهد که دید دختران به خودشان و نگاه جامعه به آن‌ها تقویت شود. این‌که به عنوان جنس زن دیده نشوند، بلکه به عنوان یک انسانی که در همه زمینه‌ها نقش و حضور دارد، به آن‌ها نگریسته شود. مطمئناً حجاب فقط یک شکل نیست، بلکه محتوا نیز هست. هدف از حجاب فرو کاستن دختران و محدود کردن آزادی آن‌ها نیست، بلکه هدف تقویت نقش و حضور زن در جامعه، از طریق آموزش معنوی و ایمانی و تقویت تقوای الهی اوست. البته این کار نباید با تحمیل، اجبار و خشونت صورت بگیرد که نه تنها فایده‌ای ندارد، بلکه در بیشتر موارد تأثیرات منفی برجای می‌گذارد.

چالش‌های موجود بر سر راه ساخت شخصیت‌های متدین و متعهد به اصول و احکام دینی روز به روز در حال افزایش است؛ زیرا جهانی شدن، گسترش وسایل ارتباطی آکنده از تحریکات، ابزارهای رسانه‌ای مملو از گناه و انحراف و ایجاد تردید و تشکیک در اصول و فروع دین، ایجاب می‌کند که افراد و خانواده‌ها آگاه شوند و پدران، مادران، نهادهای مذهبی، آموزشی و اجتماعی به ایفای وظیفه بپردازند.

 

الگوگیری از حضرت زهرا(س)

در این زمینه، ما به همه دختران و زنان خود افتخار می‌کنیم که در مقابل فشارها، چالش‌ها، حرف‌ها، اهانت‌ها و تبعیض‌ها در محیط کار و زندگی فردی و اجتماعی ایستاده‌اند. صبر آن‌ها نزد خداوند مأجور است: «إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ» و همان‌طور که خداوند وعده داده است: «وَمَنْ يَتَّقِ اللهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً * وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ» آنها تحت نظر و مراقبت الهی قرار خواهند داشت.

برای آن‌ها کافی است که از حضرت زهرا(س) الگو بگیرند. آن حضرت الگویی پیشگام و پیشرو برای تمام دختران و زنان ارائه داد؛ زیرا حجاب او مانع حضور قوی ایشان در زمینه‌های دانش، کار، جهاد، تعلیم و تربیت، ایفای نقش مکتبی در برابر انحراف و ظلم و اتخاذ موضع‌گیری‌های محکم در برابر انحراف نشد و به بالاترین درجات نزد خدا و پیامبر(ص) و زندگی رسید که یاد او کرانه‌ها را پر کرد و هم چنان پر خواهد کرد.

در اینجا، این جمله شاعر به یاد من می‌آید:

ما تمنّى غيرها نسلاً ومنْ

يلدِ الزّهراء يزهد في سواه

هر آن مامی که او زهرا بزاید، به غیر او، دگر نسلی نخواهد.

 

خطبه دوم:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! شما و خودم را توصیه می‌کنم که از این داستان عبرت بگیریم؛ آمده است که خداوند متعال به حضرت داوود(ع) وحی کرد که نزد زنی به نام خلادة دختر اوس برود و به او بشارت بدهد که هم‌نشینش در بهشت خواهد بود. حضرت داوود(ع) از اینكه زنی به مقامی او برسد تعجب كرد؛ پس نزد او رفت تا این خبر را به او بدهد و از او سؤال كند كه چه چیزی باعث شده تا او به چنین مقامی برسد. زن گفت: من با بقیه مردم فرقی ندارم. ولی به من درد، زیان و نیازی نرسید، مگر این‌که صبر کردم و از خداوند نخواستم تا این وضعیت را به سلامتی و وسعت تبدیل کند و عوض آن‌ها را نیز از خداوند نخواستم، بلکه به این خاطر خدا را شکر و ستایش کردم؛ پس داوود فرمود: پس با این کار به آنچه رسیدم رسیدی.

ما نیاز داریم که از کار این زن راهنمایی بجوییم؛ این‌که بر بلا صبر کنیم و به قضا و قدر خدا راضی باشیم و فراتر از آن، بر بلای او شکرگزار باشیم. با این کار به آن مقامی که آن زن رسید، می‌رسیم و با چالش‌ها روبرو می‌شویم.

 

پیامدهای بحران

از لبنان آغاز می‌کنیم، جایی که به دلیل افزایش قیمت کالاها و مواد ضروری برای مردم، بیم فشارهای زندگی در حال افزایش است و آخرین آن افزایش قیمت نان و بنزین بود.

آنچه روشن شد، میزان تأثیرات این وضعیت روی اجتماع و ثبات و امنیت کشور است که اگر به آن پرداخته نشود، صحنه‌های دردناکی که در طرابلس و بسیاری از مناطق لبنان مشاهده کردیم، تکرار خواهد شد. در همین زمان درگیری میان نیروهای سیاسی مأمور برای تقسیم مناصب، شدت گرفته است، بدون این‌که پیامدهای آن برای کشور و شهروندان در نظر گرفته شود.

همه آنچه اتفاق می‌افتد انگیزه‌ای برای این نیروها ایجاد نکرده است تا تشکیل دولت مورد انتظار را تسریع کنند و از اختلافات، ایرادگیری‌ها، ملاحظات و منافع شخصی عبور کنند، آن هم پس از این‌که مشخص شده است هیچ راه حلی غیر از تشکیل یک دولت کارآمد و به دور از صحنه بحران‌زده سیاسی و درگیری‌های بین این نیروها وجود ندارد.

در همین راستا، مجدداً از همه نیروهای سیاسی درگیر تشکیل دولت درخواست می‌کنیم تا از تمام توهماتی که همچنان مانع تشکیل دولت هستند، دست بردارند. چون تضمین حقوق طوایف، مذاهب و مراکز سیاسی به اندازه‌ای که با تقویت وحدت داخلی و امتیاز دادن‌های متقابل ممکن است، با مطالبه یک سوم معطل یا به انحصار تصمیمات دولت یا فلان وزارتخانه امکان‌پذیر نیست.

به همه عرض می‌کنیم که این زمان، به آن اندازه که زمان نجات کشور در حال سقوط و فروپاشی است، مرحله کسب غنائم، کسب سود، کسب امتیازات یا تحقق جاه طلبی‌ها نیست؛ چون در صورت سقوط یا غرق شدن کشور در ناامنی و تبدیل شدن به گروگان قدرت‌های بین المللی، هیچگونه امتیاز یا منافع یا جاه طلبی باقی نخواهد ماند.

ما تأیید کردیم و بار دیگر تأیید می‌کنیم که رسیدن به راه حل برای بحران‌های کشور و درد و رنج مردم آن، از خارج نخواهد آمد، چون مشخص شده است به دور از راه حل کاملی که در آن برای کل منطقه فکری شود، خارجی‌ها عجله‌ای برای یافتن راه حل‌ها ندارند و اگر خارجی‌ها تصمیم به کمک بگیرند، اگر لبنانی‌ها چیزی را که آن‌ها می‌خواهند انجام ندهند، کمکی نخواهند کرد؛ چون خارجی‌ها بنگاه خیریه نیستند و نخواهند بود که مجانی کمک کنند. در عین حال که خواهان راه حل‌های اساسی برای بحران‌های کشور هستیم، خواستار جستجوی جدی برای یافتن راه حل‌های فوری برای مشکلات کنونی لبنانی‌ها نیز هستیم، به ویژه کمک به خانواده‌های فقیری که اکنون طیف وسیعی از لبنانی‌ها را تشکیل می‌دهند.

بر این اساس، از دولت موقت می‌خواهیم که وظیفه خود را در این زمینه انجام دهد و وعده خود را مبنی بر کمک به شش‌صد هزار خانواده فقیر از منبع وام بانک جهانی سریع‌تر عملی کند و تمام موانعی را که کشور از آن‌ها رنج می‌برد اعم از فساد، سوء مدیریت و پارتی‌بازی از پیش روی بردارد.

 

تشدید حملات دشمن!

در همین زمان، باید نسبت به اقدامات فزاینده دشمن صهیونیستی برای نقض حریم هوایی لبنان یا تجاوز به سوریه از طریق فضای لبنان، همان‌طور که در تجاوزات اخیر اتفاق افتاد، هوشیار باشیم. شاید هم به خاطر وضعیت بحرانی دشمن و اقدام مناسب مقاومت در سرنگونی هواپیمای بدون سرنشین دشمن، برخی ماجراجویی‌های دشمن صهیونیستی از دیدها مخفی مانده باشد. سرنگون هواپیمای بدون سرنشین پیامی برای دشمن بود که فضای هوایی و دریایی کشور بی‌صاحب نیست تا هر کاری که می‌خواهد در آن انجام دهد.

در اینجا، باید از اقدامات ارتش لبنان در این زمینه و نابودی هسته‌های داعش قدردانی کنیم و همه را به اتحاد و همبستگی فرابخوانیم تا این‌که لبنان بار دیگر به عرصه فعالیت این گروه‌ها و انجام عملیات تروریستی آن‌ها تبدیل نشود.

 

همبستگی برای مقابله با کرونا

در بازگشت به وضعیت بهداشتی ناشی از همه‌گیری کرونا، چرا که تعداد مبتلایان به این اپیدمی همچنان افزایش قابل توجهی را، به ویژه در تعداد مرگ و میرها نشان می‌دهد. به همین دلیل تلاش‌های هماهنگی برای مقابله با آن لازم است؛ چون روشن شده است که مقابله با کرونا تنها با رعایت اقدامات پیشگیرانه شهروندان، تداوم اقدامات سخت‌گیرانه دولت و حمایت از بخش بهداشتی و بیمارستانی و تسریع در انجام واکسیناسیون کافی شهروندان ممکن خواهد بود. چون مشخص شده است که تداوم تعطیلی کشور برای مدت نامحدود، با توجه به شرایط سخت اقتصادی و معیشتی که شهروندان از آن رنج می‌برند، دیگر امکان‌پذیر و عملی نیست و دولت هم قادر به تأمین مایحتاج دوره تعطیلی نیست و آن چه مایه نگرانی دولت شده است، عواقب تعطیلی بر مردم و ثبات کشور است.

سرانجام، باید به عملیات كشته شدن فعال سیاسی لقمان سلیم بپردازیم. ما خواستار تسریع در تحقیقات قضایی برای آشكار كردن ابهامات این رویداد هستیم تا جلوی هرگونه تفسیر، اجتهاد یا اتهامات بدون شاهد و مدرک گرفته شود و حقیقت آنچه اتفاق افتاده است روشن شود، افرادی که در این قضیه دست داشته‌اند، بازخواست شوند، امنیت کشور حفظ شود و از آن در برابر همه کسانی که در کمین کشور نشسته‌اند و به دنبال تضعیف ثبات و اتحاد آن در این مرحله دشوار، خطرناک و حساس همه‌جانبه هستند، حمایت صورت گیرد.