خطبه جمعه، 22 اسفند ماه 1399

مطالب مهم خطبه اول: سالروز مبعث شریف نبوی / دلایل گسترش اسلام / اخلاق پیامبر خدا / آیا برحق بودن ما کافی است؟!

مطالب مهم خطبه دوم: لبنان تحت تأثیر اعتراضات! / صدای اعتراض خود را بلند کنید! / گفتگو به جای بحث و مجادله / سفر پاپ / رنج مردم سوریه.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

28 رجب 1442 ق برابر با 22 اسفند ۱۳۹۹ ش و 12/03/2021 م

در سالروز مبعث؛ بیایید از اخلاق رسول خدا(ص) الگو بگیریم

 

مطالب مهم خطبه اول: سالروز مبعث شریف نبوی / دلایل گسترش اسلام / اخلاق پیامبر خدا / آیا برحق بودن ما کافی است؟!

مطالب مهم خطبه دوم: لبنان تحت تأثیر اعتراضات! / صدای اعتراض خود را بلند کنید! / گفتگو به جای بحث و مجادله / سفر پاپ / رنج مردم سوریه.

 

خطبه دینی:

خداوند عزوجل و تعالی فرموده است: «فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظّاً غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ» [آل عمران: 159] صدق الله العظيم.

 

سالروز مبعث شریف نبوی

بیست و هفتم ماه رجب سالروز مبعث شریف نبوی است؛ روزی که در آن وحی بر رسول خدا(ص) که تنها در غار حراء مشغول عبادت بود، نازل شد تا به او ابلاغ کند كه زمان آن فرا رسیده است تا مردم را از جهل، عقب‌ماندگی و گمراهی رها کند و به ایمان، دانش، آگاهی و هدایت برساند. از آن زمان، رسول خدا(ص) ندای پروردگارش را اجابت کرد، رسالت او را ابلاغ کرد و توانست در زمانی که از بیست و سه سال فراتر نرفت، قلب مردم را به روی رسالت باز کند و صدای اسلام را برسد. به تمام نقاط زمین برساند.

در اینجا ممکن است این سؤال پیش بیاید: چه چیزی باعث شد که این رسالت این قدر گسترش یابد و چگونه رسول خدا(ص) توانست جامعه‌ای عقب‌مانده و جاهلی را که بی‌سوادی بر آن غلبه داشت و با درگیری‌های قبیله‌ای دچار تفرقه و پراکندگی شده بود، تغییر دهد و به جامعه‌ای تبدیل کند که تمدن را به دنیا برساند؟

عوامل زیادی در این تغییر نقش داشته‌اند، از جمله ماهیت دینی که رسول خدا(ص) برای مردم آورد. دینی که اعتقادات، احکام و مفاهیم آن با معیارهای عقل و ندای فطرت هماهنگی داشت. از جمله جادوی قرآن کریم در عرصه فصاحت، بلاغت، شکوه و زیبایی کلمات آن و نسل اول مسلمانانی که با رسول خدا(ص) همراه شدند و به رسالت او پیوستند و به او وفادار ماندند.

 

دلایل گسترش اسلام

از جمله عوامل اساسی که قرآن کریم به آن اشاره کرده و باید مورد توجه قرار گیرد، شخصیت رسول خدا(ص) و خصوصیات ممتاز ایشان است و این عامل نقش اساسی در گسترش سریع اسلام و رسیدن آن به اقصا نقاط جهان داشت. خداوند فرموده است: «فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظّاً غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ».

فرموده است: «لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ» [التّوبة: 128]. فرموده است: «وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ» [القلم: 4].

رسول خدا نه بی‌ادب و سخت‌دل بود و نه در قلب خود کینه‌ای از دیگران داشت؛ حتی نسبت به کسانی که به او اهانت‌ها کردند، خارها بر سر راهش می‌انداختند و او را به جادوگری و دیوانگی متهم می‌کردند، او را از شهر محبوبش دور کردند و با او جنگیدند؛ اما پیامبر از این حالشان افسوس می‌خورد و ناراحت می‌شد. تا جایی که نزدیک بود جانشان به خطر افتد. از این رو خداوند عزوجل مداخله کرد تا به ایشان بفرماید: «فَلَا تَذْهَبْ نَفْسُكَ عَلَيْهِمْ حَسَرَاتٍ» [فاطر: 8] و در آیه دیگری فرموده است: «فَلَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَفْسَكَ عَلَى آَثَارِهِمْ – بعد از رویگردانی آن‌ها از تو، جان خود را از دست بدهی - إِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهَذَا الْحَدِيثِ أَسَفاً» [الكهف: 6] «وَمَنْ كَفَرَ فَلَا يَحْزُنْكَ كُفْرُهُ» [لقمان: 23].

بنابراین، در روز احد پس از آنکه سر مبارکشان توسط شمشیرهای مشرکان زخم برداشت و دندان‌هایشان شکست، به آن حضرت گفتند: چرا آن‌ها را نفرین نمی‌کنی؛ زیرا خداوند دعای تو را اجابت می‌کند؟ به آنها فرمود: «إنّي لم أُبعَثْ لعّاناً إنّما أنا رحمة مهداة؛ من لعنتگر مبعوث نشدم، بلكه رحمتی اهدا شده هستم». آن حضرت به این بسنده می‌کرد تا برای کسانی که او و یارانش را اذیت و علیه او اعلام جنگ اعلام کرده بودند، دعا کند: «اللّهمّ اهدِ قومي فإنهم لا يعلمون؛ خدایا! قوم مرا هدایت کن؛ زیرا آنان نمی‌دانند».

 

اخلاق پیامبر خدا

اخلاق و عطوفت او در تمام موضع‌گیری‌های ایشان مشهود بود که به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

یکی از اصحاب چنین می‌گوید: «من با رسول خدا(ص) راه می‌رفتم و حضرت بُردى نجرانى با حاشیه‌ای زبر و درشت بر تن داشت. عربى بادیه‌نشین از راه رسيد و رداى ايشان را محكم كشيد. من به گردن پيامبر(ص) نگاه كردم ديدم حاشيه رداء، از شدّت كشيدن، روى گردن حضرت ردّ انداخته است. آن بادیه‌نشین سپس گفت: اى محمّد! دستور بده از مال خدا كه نزد توست به من بدهند. پيامبر(ص) به طرف او برگشت و خنده‌ای كرد و سپس دستور داد به او چيزى عطا كنند.»

در موردی دیگر، آمده است كه فردی یهودی زباله‌های خود را جلوی خانه پیامبر می‌ریخت. رسول خدا او را از این كار منع كرد، اما وی برای اذیت کردن پیامبر به کار خود ادامه داد. چند روزی پیامبر خدا(ص) او را ندید و سراغ او را گرفت. گفتند که بیمار شده است. پیامبر به دیدارش رفت و از او عیادت کرد و اعلام کرد حاضر است در بیماری یاورش باید و به خانواده‌اش کمک کند؛ بدون این که به خاطر کارهایی که در زمان سلامتی‌اش انجام می‌داد، او را سرزنش کند. این دیدار کافی بود تا مرد بگوید: ای رسول خدا! دستت را باز کن تا بر اساس اسلام با تو بیعت کنم.

در موردی دیگر، پس از جنگ احزاب، رسول خدا گروهی از مسلمانان را به جنگی فرستاد که در آن ثمامه بن اثال بزرگ بنی حنفیه به اسارت درآمد. هنگامی که او را نزد رسول خدا آوردند، به اصحاب خود فرمود: به این مرد خوبی كنید و به خانواده‌اش فرمود: از غذای من برای او بفرستید و دستور داد كه او نیز از شیر شتری که خود می‌نوشید، بنوشد. به اصحاب خود دستور داد که به او خوبی کنند و با او به بدرفتاری نکنند. سپس او را مورد عفو قرار داد. آن مرد نیز قبل از آن كه به سوی خانواده خود برود، به نزديكي نخل نزديک مسجد پيامبر(ص) رفت، غسل کرد و سپس وارد مسجد شد و با صدای بلند گفت: "أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أنّ محمداً رسول الله. ای محمد! به خدا سوگند! پیش از این نزد من در روی زمین چهره‌ای نفرت انگیزتر از چهره شما نبود؛ اما الآن چهره شما عزیزترین چهره برای من شده است. به خدا سوگند! برای من دینی منفورتر از دین شما نبود؛ اما اکنون دین شما محبوب‌ترین دین برای من شده است. به خدا سوگند! برای من سرزمینی منفورتر از سرزمین شما وجود نداشت، اما اکنون سرزمین شما به عزیزترین سرزمین برای من تبدیل شده است."

بنابراین، اخلاق کلید رسول خدا برای راه‌یابی به قلب و عقل مردم و توسط همین اخلاق بود که دین اسلام گسترش یافت و به همه جا رسید. در پاسخ به کسانی که می‌گویند: اسلام با شمشیر گسترش یافته است. باید گفت: درست این است که شمشیر ابزاری برای دفاع از دین بود، اما این شمشیر کسی را برای ورود به اسلام مجبور نکرد بلکه در مقابل کسانی بالا رفت که می‌خواستند آن را ریشه‌کن کنند.

 

آیا برحق بودن ما کافی است؟!

عزیزان! ما می‌خواهیم سالروز مبعث شریف نبوی که روز کامل شدن راهی است که پیامبران برای آن آمدند، فرصتی باشد تا تمام توان خود را برای پیگیری آنچه رسول خدا(ص) آغاز کرد بسیج کنیم. این که قلب و عقل مردم را به روی آنچه رسول خدا(ص) آورد و برای آن رنج کشید بگشاییم و باید بدانیم که با بدزبانی، سنگدلی و بداخلاقی به این مهم دست نخواهیم یافت.

بنابراین عزیزان! کافی نیست که گفتمان ما قانع کننده و استدلال ما روشن باشد، بر حق باشیم و در برابر مخالفان خود قوی باشیم تا بتوانیم دین خود را به مردم برسانیم و دامنه این دین را گسترش دهیم، بلکه همه این‌ها باید با اخلاق همراه باشد. بیایید به اخلاق رسول خدا(ص) درآییم تا به قلب و عقل مردم راه پیدا کنیم و با اخلاق نیک است که شایسته عنوان دین‌داری خواهیم شد که دین همان خوش‌اخلاقی است؛ زیرا رسول خدا(ص) برای کسی که از او سؤال کرد، سه بار تکرار کرد که او به خاطر اخلاق مبعوث شده است. فرمود: «من برای تکمیل مکارم اخلاق فرستاده شده‌ام.» در حالی که خلق بد ایمان را فاسد می‌کند همان‌طور که سرکه عسل را خراب می‌کند.

به این ترتیب شایسته وابستگی و اقتدا به رسول خدا(ص) خواهیم شد و مایه زینت او خواهیم بود و نه سرافکندگی او.

 

خطبه سیاسی:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! به شما و خودم توصیه می‌کنم از ماه شعبان ماهی که با خیر و برکت خود بر ما سایه انداخته است، توشه برگیریم. ماهی که وقتی آغاز می‌شد رسول خدا(ص) دستور می‌داد که منادی در شهر مدینه این چنین ندا دهد: «يا أهل يثرب إنّي رسولُ رسولِ الله إليكم ألا إن شَعبَان شَهري رَحِمَ الله مَن اَعَانَنِي عَلَى شَهرِی؛ ای مردم مدینه! من فرستاده پیامبر خدا به سوی شمایم. آگاه باشید که شعبان ماه من است. رحمت خدا بر کسی که من را بر این ماه کمک کند.»

پس عزیزان! بیایید به رسول خدا در ماه او کمک کنیم و به او اقتدا کنیم؛ زیرا او همان‌طور که امام زین العابدین(ع) در دعای خود فرموده است، به روزه و نماز، در شب‌ها و روزهایش مدامت داشت. هر یک از ما باید برنامه ویژه‌ای را برای این ماه آماده کند. از جمله این برنامه‌ها روزه‌داری و نمازهای مستحبی، دعا، صدقه، ذکر و طلب بخشش، احیای شب نیمه شعبان است که احادیث اشاره داشته‌اند این شب بهترین شب‌ها بعد از شب قدر است و بزرگداشت مناسبت‌هایی است که در این ماه رخ داده‌اند؛ چون ولادت امام حسین(ع)، حضرت عباس، امام سجاد(ع) و حضرت مهدی(عج) در این ماه اتفاق افتاده است.

تا ثواب و برکاتی را که خداوند متعال برای روزه‌داران، شب زنده داران، ذاکران و صدقه دهندگان مهیا کرده است، از دست ندهیم و به خدا نزدیک‌تر شویم و از توانایی بیشتری برای مقابله با چالش‌ها برخوردار شویم.

 

لبنان تحت تأثیر اعتراضات!

از لبنان آغاز می‌کنیم که همچنان تحت تأثیر اعتراضات روزهای اخیر، پس از افزایش بی‌سابقه نرخ دلار قرار دارد. اعتراضاتی که به تمام مناطق لبنان گسترش یافت تا بیانگر نارضایتی از یک طبقه سیاسی کشور باشد که کشور را به وضعیت موجود رساندند و به وظیفه خود برای جلوگیری از این خونریزی مداوم که معیشت مردم لبنان و آنچه تأمین کننده نیازها، امنیت و ثبات آن‌ها را برآورده می‌کند، عمل نکردند و همان‌طور که اخیراً اتفاق افتاد، به انجام اقدامات امنیتی مربوط به جلوگیری از انسداد جاده‌ها و ممانعت و تعقیب دلار فروشان بازار سیاه یا پرداخت وام برای کمک به خانواده‌های فقیر بسنده کردند، بدون این که خود را به زحمت بیندازند و به علل واقعی این افزایش قیمت بپردازند و اولویت خود را گوش دادن به صداهای برخاسته از داخل و خارج کشور برای تسریع در تشکیل دولتی قرار دهند که توانایی مدیریت امور کشور در همه سطوح را داشته باشد، چشم امید به کسانی نداشته باشد که کشور را به مرز فروپاشی رساندند، با فساد و ریخت و پاش در مؤسسات، نهادها و بخش‌های دولتی مقابله کند، کلیه سیاست‌های مالی و پولی دولت را مورد بازنگری قرار دهد و منافع همه شهروندان خود را در نظر بگیرد، نه این یا آن گروه یا این یا آن طایفه.

ولی متأسفانه، به نظر می‌رسد مادامی که ذهنیت انحصار طلبی حاکم باشد و کسانی برتری یا قدرت تصمیم‌گیری را در اختیار داشته باشند و قادر به کسب منافع در ادوار آینده باشند، این امور اتفاق نخواهد افتاد. به همین دلیل غریزه‌های طایفه‌ای و مذهبی و بازی خیابانی راه می‌افتند، بدون این که عواقب آن بر امنیت کشور و روابط لبنانی‌ها با یکدیگر در نظر گرفته شود.

 

صدای اعتراض خود را بلند کنید!

در برابر این واقعیت غم‌انگیز که کشور به آن رسیده است و در برابر این طبقه سیاسی که کشور را گاو شیری خود می‌داند، بار دیگر از لبنانی‌ها درخواست می‌کنیم که مسئولیت‌پذیر باشند. این که به تغییر وضعیت خود بر اساس بقای صداهای اعتراضات امید ببندند و موارد فساد و فاسدان را به جوانان نشان دهند، با آن‌ها مدارا و تعارف نکنند و خشم و نارضایتی خود را به آن‌ها نشان دهند؛ چون طبقه حاکم بر کشور مسیر خود را تغییر نمی‌دهند و در محاسبات خود تجدید نظر نمی‌کنند؛ مگر اینکه احساس کنند مردمی وجود دارند که از حق خود مبنی بر داشتن دولتی به فکر آن‌ها باشد و برای آن‌ها کار کند، نه برای محاسبات و منافع خودشان، عقب‌نشینی نمی‌کنند و تا زمانی که این اتفاق نیفتد آرام نمی‌شوند.

به شما عرض می‌کنیم: نگذارید که آن‌ها روی رنج و خستگی و ترساندن شما از یکدیگر، تن دادن شما به واقعیت موجود و باوراندن شما به این که تغییر کشور را به سمت ناکجاآباد خواهد برد، شرط ببندند.

با این حال، در حالی که خواستار بلند شدن صدای اعتراضات هستیم، می‌خواهیم که صدای اعتراضات، حساب شده، متمدنانه و به دور از ناپختگی، وابستگی و حواله دادن و هر آنچه که منجر به هرج و مرج و دست‌درازی به اموال عمومی و خصوصی و آزادی حرکت می‌شود، باشد.

باز هم در همین زمینه، ما هم‌صدا با کسانی هستیم که خواستار در نظر گرفتن اوضاع اجتماعی اعضای ارتش و نیروهای امنیتی و کمک به آن‌ها برای تضمین ایفای وظیفه مطلوب در این مرحله و هر زمان دیگر برای حفظ امنیت کشور و تضمین وحدت و ثبات آن، با توجه به چالش‌های داخلی و خارجی هستند.

 

گفتگو به جای بحث و مجادله

در همین زمان، بر لزوم تقویت گفتگوی منطقی در داخل تأکید می‌کنیم و این که هیچ منعی در آن وجود نداشته باشد تا جایگزین منطق جنجال‌ها و روش‌های اسقاط، خیانت انگاری و اتهام زنی شود که اگر ادامه یابد، تر و خشک این کشور را خواهد خورد و به فتنه افروزان داخل و خارج اجازه خواهد داد که جایی برای خود دست‌وپا کنند.

در اینجا، از هر گفتگو بین نیروهای سیاسی و مذهبی، نخبگان فرهنگی و شهروندان استقبال می‌کنیم؛ زیرا گفتگو تنها راه دستیابی به راه‌حل‌ها، رفع نگرانی‌ها و علل ترس است.

 

سفر پاپ

سرانجام، امیدواریم که سفر تاریخی پاپ واتیکان به عراق به تعمیق ارتباط بین همه اجزای مردم عراق، تقویت روابط بین آن‌ها و تحکیم رشته‌های پیوند بین پیروان ادیان اسلام و مسیحیت کمک کند تا با هم برای احیای ارزش‌های اخلاقی در همه جنبه‌های زندگی و ایستادن در مقابل ظلم و استبداد در همه جا تلاش کنند.

 

رنج مردم سوریه

باید به گزارش برنامه جهانی غذا بپردازیم که در مورد شرایط سخت انسانی مردم سوریه صحبت می‌کند که به دلیل محاصره و اعمال خصومت‌های مداوم علیه آن و بیماری همه‌گیر کرونا مردم را به سمت گرسنگی و فقر سوق می‌دهد. از کشورهای عربی و اسلامی می‌خواهیم که در کنار این مردم بایستند و تلاش کنند تا این کشور در خط مقدم جهان عرب و اسلام و مسائل آن حضور داشته باشد.