خطبه جمعه، 17 اردیبهشت ماه 1400

مطالب مهم خطبه اول: شما ماه رمضان را ترک نگویید! / حفظ هدف / توشه برداشتن از برکات / روحیه عفو و بخشش.

مطالب مهم خطبه دوم: روز یاری قدس / همگرایی عربی / زمانی برای فروپاشی لبنان / پنجشنبه عید فطر است.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

25 رمضان 1442 برابر با 17 اردیبهشت 1400 و 07/05/2021 م

چگونه با ماه رمضان وداع کنیم

 

مطالب مهم خطبه اول: شما ماه رمضان را ترک نگویید! / حفظ هدف / توشه برداشتن از برکات / روحیه عفو و بخشش.

 مطالب مهم خطبه دوم: روز یاری قدس / همگرایی عربی / زمانی برای فروپاشی لبنان / پنجشنبه عید فطر است.

 

خطبه دینی:

خداوند سبحانه وتعالى می‌فرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» صدق الله العظيم.

چند روز دیگر ماه رمضان ما را ترک می‌گوید و طبیعی است که دل انسان‌های با ایمان و عارف، به رغم رنج بردن از گرسنگی، تشنگی و محرومیت این ماه، برای ارزش‌ها و اهمیت رمضان تنگ می‌شود. احساسشان این است که نعمت بزرگی را از دست خواهند داد و چه نعمتی بالاتر از این که برکات بسیاری در این ماه به ودیعت نهاده شده بود؛ نفس‌ها در آن تسبیح به شمار می‌آمد، خواب عبادت بود، عمل مقبول بود، دعا مستجاب می‌شد و پاداش اعمال چند برابر بود. شهری که خداوند در آن شبی را قرار داده است که از هزار ماه بهتر است. ماهی که روزه‌داران در هنگام افطار احساس شادی می‌کنند، با شب‌ها و سحرهایش انس دارند و در روز دیدار پروردگارشان، به آنچه وعده داده شده‌اند می‌رسند. ماهی که در آن فقیر، فقر خود و یتیم بی‌کسی خود را احساس نمی‌کند و نیازمند نیز چنین احساسی ندارد که تنها اوست که رنج می‌برد.

امام زین‌العابدین(ع) در دعای ماه رمضان خود به این واقعیت اشاره داشته، چنین می‌فرماید: «فنحن مودِّع وهو داع من عزَّ فراقه علينا وغمّنا وأوحشنا انصرافه عنّا، و لزمنا لها لذّم امال محفوظ، و الحرمة المرعيّة، و الحقّ المقضيّ؛ اینک آن را وداع می‌گوییم، وداع کسی که هجرانش برای ما غم‌انگیز است و روی برگرداندنش ما را به اندوه و وحشت دچار کرده و بر عهده ما پیمان ناگسستنی و حرمت درخور توجه و حق لازم دارد».

از این رو خطاب به ماه رمضان می‌فرمود: «السلام عليك يا شهرالله و يا عيد أوليائه، السّلام عليك يا أكرم مصحوبٍ منا لأوقات، و يا خير شهرٍ من الأيّام والسّاعات السّلام عليك من شهرٍ قربت فيهالآمال، و نشرت فيها لأعمال... السّلام عليك، ما أكثر عتقاء الله فيك! وما أسعد من رعحرمتك بك؛ درود بر تو ای ماه بزرگ خدا و عید اولیای او! درود بر تو ای کریم‌ترین هم‌نشین از میان اوقات و ای بهترین ماه از نظر روزها و ساعات! سلام بر تو ای ماهی که در طی تو برآورده شدن آمال نزدیک گشته و اعمال در آن پخش و فراوان هستند... درود بر تو که آزادشدگان در تو بسیارند و چقدر خوشبخت است، کسی که حرمت تو را رعایت کند».

 

شما ماه رمضان را ترک نگویید!

در آستانه ترک گفتن این ماه، سؤالی که برای همه ما مطرح می‌شود این است: آیا وقتی ماه رمضان ما را ترک می‌کند ما نیز باید آن را ترک گوییم؟ یعنی این که هر کدام به وضعیت سابق خود برگردیم و این ماه برجسته سال با پایان یافتنش، به انتها برسد؟

وضعیت نباید این گونه باشد و تصویری که از این ماه وجود دارد نیز این گونه نیست؛ زیرا خداوند متعال نمی‌خواهد که این ماه مانند سایر ماه‌های سال باشد، بلکه می‌خواهد آقا، رهبر و ستون سال باشد. از این رو از ما می‌خواهد که از این ماه برای سایر ماه‌های سال زاد و توشه برگیریم. باید حال و هوای معنوی، ایمانی و تربیتی را در جان، عقل، رفتار و چشم‌اندازهای کلی خود عمق ببخشیم و کارهایی را که در این ماه انجام می‌دادیم اعم از: عبادت، دعا، قرائت قرآن، شب زنده داری، صدقه دادن، تکریم ایتام، ادای مستحبات، ارتباط با وابستگان و همسایگان، حضور در مسجد و اهتمام به نماز جماعت را ادامه دهیم. نباید با پایان یافتن ماه رمضان، این کارهای خوب نیز قطع شوند.

البته این کار شاید آن‌گونه که انسان در ماه رمضان است، نباشد؛ زیرا شرایط در ماه رمضان به گونه‌ای مهیاست که شاید در سایر ماه‌ها فراهم نباشد؛ اما ضابطه‌مند شدن سخنان و رفتارهای انسان امکان‌پذیر است. کافی است که عبارت "من روزه دارم" ورد زبان انسان باشد. ولی در باقی ماه‌های سال، روزه‌داری به صورت پرهیز از حرام است. هر وقت که نفس اماره ما را به بدی دستور داد یا شیطان یا وسوسه‌گرانی که می‌خواهند ما را فریب بدهند، باید به گوییم که روزه‌داریم. باید به روزه داری از خوردنی و آشامیدنی ادامه دهیم؛ مانند روزه گرفتن روزهای خاص، ماه‌های خاصی مانند رجب و شعبان، روزه داشتن روزهای دوشنبه و پنج‌شنبه، ایام البیض، یعنی سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم هر ماه هجری. چون روزه‌داری در ساختن، تربیت و مهار و صیانت از نفس از اهمیت خاصی برخوردار است.

 

حفظ هدف

اما مطلب دوم: این است که در ماه رمضان به روزه گرفتن و ترک مبطلات بسنده نکنیم؛ بلکه باید قبولی اعمال خود را نیز تضمین کنیم؛ چون به واسطه قبولی است که به پاداش وعده داده شده در این ماه دست می‌یابیم و قبولی اعمال نیز جز با تحقق اهداف ترسیم شده برای این ماه، تحقق نمی‌یابد.

خداوند متعال در اشاره به این هدف فرموده است: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» [البقرة: 183]. تقوا وقتی حاصل می‌شود که خواسته‌های الهی را در عرصه‌های زندگی خود اجابت کنیم. به نحوی که سخنی نگوییم و قدم از قدم برنداریم، مگر این که بدانیم رضایت خداوند در آن است. در حدیث نیز آمده است: «التّقوى أن لا يفقدك الله حيث أمرك، ولا يراك حيث نهاك؛ تقوا این است: درجایی که خداوند به تو دستور داده است، تو را غایب نیابد و در جایی که از آن نهی کرده است، حاضر نبیند.»

خداوند در بیان ویژگی‌های اهل تقوا چنین می‌فرماید: «وَسَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ * الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ» [آل عمران: 133 – 134]، «وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَن يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَىٰ مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ» [آل عمران: 135]، «وَبِالْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ * وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ» [الذّاريات: 18 -19]، «إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ * آَخِذِينَ مَا آَتَاهُمْ رَبُّهُمْ إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَلِكَ مُحْسِنِينَ * كَانُوا قَلِيلاً مِنَ اللَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ» [الذّاريات: 15 – 17].

 

توشه برداشتن از برکات

در آستانه وداع با ماه رمضان، سومین چیزی که از ما انتظار می‌رود، پیش از این که مطمئن نشده‌ایم نهایت بهره‌برداری را از برکات، خیرات و بخشش‌های این ماه را برده‌ایم و با بهترین وضعیت آن را به پایان رسانده‌ایم، نگذاریم درهای آن بسته شود.

از این رو باید در روزهای آینده باید تمام توان خود را به کار گیریم و از برکات معنوی و پاداش عظیمی که به روزه‌داران، شب‌زنده‌داران، دعاکنندگان، تلاوت کنندگان قرآن و بخشندگان توشه برداریم. چون اعمال با نحوه پایان یافتنشان مورد ارزیابی قرار می‌گیرند و شایسته نیست که نسبت به دهه باقیمانده بی‌توجه شویم. چرا که پیامبر خدا در این ده روز از همه امور دنیوی دست می‌کشید و مشغول عبادت می‌شد. شب‌هایی که شاید شب قدر در آن باشد. چرا که در حدیث آمده است: «التمسوها في العشر الأواخر من شهر رمضان؛ شب قدر را در دهه آخر ماه رمضان جستجو کنید.»

 

روحیه عفو و بخشش

شاید بهترین چیزی که می‌شود ماه رمضان را با آن به پایان برد، این است که از تمام کسانی که به ما ظلم و اهانت کرده‌اند، درگذریم. امام زین‌العابدین(ع) همین کار را می‌کرد. در سیره آن حضرت آمده است که چون شب آخر ماه رمضان می‌شد، همه عیال، خدمتکاران و کلیه کسانی را که تحت مسئولیت او قرار داشتند، جمع می‌کرد و با یادآوری خطاها و اشتباهاتشان، آنان را مورد عفو قرار می‌داد. بعد از آن خطاب به خداوند متعال کرده، می‌فرمود: «ربَّنا إنّك أمرتنا أن نعفو عمّن ظلمنا، وقد عفونا عمَّن ظلمنا كما أمرت، فاعف عنّا فإنّك أولى بذلك منّا؛ خدایا! به ما دستور داده‌ای که از کسانی که به ما ستم کرده‌اند، درگذریم و ما نیز همان‌طور که دستور دادی، از کسانی که به ما ستم کردند، گذشتیم؛ پس تو نیز ما را ببخشش که تو به انجام این کار اولی هستی.» زیرا آن حضرت عقیده داشت پیش از بخشش کسانی که خداوند به عفو و گذشتشان دستور داده است، نمی‌توان از خداوند درخواست بخشش کرد.

در این روزهای باقیمانده همیشه باید این چنین دعا کنیم: «اللّهُمَّ أدِّ عنّا حقَّ ما مضى من شهر رمضان، واغفِر لنا تقصيرَنا فيه، وتسلَّمْهُ منّا مقبولاً، ولا تؤاخِذنا بإسرافنا على أنفسنا، واجعلنا من المرحومين، ولا تجعلنا من المحرومين؛ خدایا! از سوی ما حق آنچه را از ماه رمضان گذشته ادا فرما و کوتاهی ما را در عبادت در این ماه، بیامرز و ماه رمضان را از ما قبول شده تحویل بگیر و ما را به واسطه زیاده روی‌هایی که بر نفس خود روا داشتیم، مواخذه نکن و ما را از جمله رحمت شدگان قرار ده نه محرومان.» خدایا! این رمضان را آخرین رمضان عمر ما قرار نده و در کمال سلامت، عافیت و ایمان، آن را دوباره برای ما تکرار فرما.

 

خطبه سیاسی:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! شما و خودم را به آنچه خداوند سبحان بعد از فتح مکه پیامبرش را بدان دعوت کرد، توصیه می‌کنم. به او فرمود: «إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللهِ وَالْفَتْحُ * وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللهِ أَفْوَاجاً * فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابا».

پیامبر خدا نیز ندای پروردگار خود را لبیک گفت. در تاریخ آمده است که چون مکه به دست آن حضرت فتح شد، پیامبر خدا این پیروزی را پیروزی خود ندانست بلکه آن را پیروزی خداوند حکیم دانست؛ از این رو مانند افراد فاتح و سرمست از باده پیروزی و غرور وارد مکه نشد؛ مانند کسانی که بخواهند از کسانی که او را آزار و اذیت کرده بودند، او را از خانه خود رانده بودند و علیه او جنگ افروزی کرده بودند، انتقام بگیرد، وارد نشد؛ بلکه آن‌گونه وارد مکه شد که خداوند متعال از او خواسته بود، خاشع و خاضع، سرش پایین بود، به روی اسب خود خم شده بود تا جایی که نزدیک بود موی اسب را لمس کند. تسبیح و حمد الهی می‌گفت و از او طلب بخشش می‌کرد. وقتی قریش نزدش آمدند و از ایشان پرسیدند: با ایشان چه خواهد کرد؟ فرمود: بروید که شما آزاد شدگانید. به سپاهیانش دستور داد که خون کسی را با هر سرگذشتی نریزند. او با این کار عالی ترین نوع عفو و مدارا را از خود به نمایش گذاشت و از روز فتح مکه که روز عزت و پیروزی بود، روز رحمت، مدارا و تواضع ساخت.

ما نیاز داریم که از این روحیه درس بگیریم. این که قوی، عزتمند و مستحکم و در عین حال مهربان باشیم. به این ترتیب می‌توانیم سیمایی نورانی از ایمان، دین و ارزش‌های خود نشان دهیم و از توان بیشتری برای مقابله با چالش‌ها برخوردار شویم.

 

روز یاری قدس

از آخرین جمعه ماه رمضان آغاز می‌کنیم که امام خمینی(ره) آن را روز جهانی قدس نام‌گذاری کرد. او با این کار می‌خواست که مسلمانان قدس را فراموش نکنند، قدس همیشه در باور و خرد مسلمانان باقی بماند و آن را برای همیشه در محاسبات آینده خود قرار دهند و قدس اسیر کسانی که تاریخ، مقدسات و هویت آن به گروگان گرفته‌اند، باقی نماند.

در این زمینه چاره‌ای جز پاسخ مثبت دادن به این ندا را نداریم. ما آن را برای خود واجب می‌دانیم؛ زیرا موظفیم که در کنار حق و عدالت بایستیم و کدام قضیه بیش از قضیه فلسطین با عدالت سروکار و دارد؟ از این رو نمی‌توان در برابر اشغال کشورها، ظلم به ملت‌ها یا هتک مقدسات سکوت کرد. قدس پیوند تاریخی با ما دارد و محل تلاقی ادیان آسمانی است؛ زیرا محل به دنیا آمدن حضرت مسیح(ع) است و مسجدالاقصی قبله اول مسلمانان و آغازگان اسراء و معراج پیامبر خداست.

اکنون قدس در رنج است و صدای آن وجدان و انسانیت ما را جریحه‌دار کرده است؛ چون روشن شده است که دشمن صهیونیستی طی توطئه‌ای سعی دارد تا قدس را یهودی‌سازی کند و آثار و هویت اسلامی و مسیحی آن را از بین ببرد.

ما در قبال قدس وظیفه داریم؛ زیرا نسبت به ثبات، پیشرفت و آزادی این منطقه مسئولیت داریم. چون تا زمانی که دشمن صهیونیستی قدرت و هیمنه داشته باشد و زمام این شهر و فلسطین را به دست داشته باشد، منطقه روی آرامش، پیشرفت و آزادی را نخواهد دید.

امروز، روز آزادی قدس و همه فلسطین، از مسلمانان، مسیحیان و همه آزادگان جهان می‌خواهیم که قضیه را در رأس اولویت‌های خود قرار دهند نه حاشیه آن‌ها. به رغم این که هر کدام در کشورهای خود رنج‌های خاص خود را داریم، دست ملت فلسطین را به گرمی می‌فشاریم که ثابت کرده است هیچ‌گاه زیر ستم اشغالگری آرام نخواهند نشست و به رغم رنج‌ها، زخم‌ها و تحریم‌هایی که تحمل می‌کنند، می‌بینیم که این روزها در محله شیخ جراح و پیش از آن در باب العمود و پیش از آن در الکثیر، در برابر دشمن صهیونیستی و شهرک‌نشینان ایستاده‌اند.

در روز جهانی قدس، باید در کنار این مردم بایستیم و از آن‌ها حمایت کنیم تا آنان در حمایت از قبله اول و حرم سوم ثابت‌قدم بمانند، در برابر توطئه‌ها علیه قدس و فلسطین بایستند و در برابر چالش‌ها و توطئه‌های داخلی و خارجی دچار ضعف و سستی نشوند. نظر من این است که آنان با انتفاضه و مقاومت خود، فقط از میهن خود دفاع نمی‌کنند بلکه از کل امت اسلامی دفاع می‌کنند. شاید راه بازگشت به فلسطین و قدس آسان نباشد، ولی هر قدر زمان ببرد، هیچ چیزی نمی‌تواند مانع مردمیشود که تصمیم گرفته‌اند آزاد باشند، میهن و حقوق خود را باز پس بگیرند و عقب‌نشینی نکنند و همان‌طور که امام علی(ع) فرمود: «ما ضاع حقّ وراءه مطالب؛ حقی که پشت سر آن مطالبه گری باشد، تباه نمی‌شود.»

 

همگرایی عربی

در همین زمان، پیشنهاد همگرایی میان برخی از کشورهای عربی و اسلامی مطرح می‌شود. امیدواریم که این روند تقویت شود و ادامه یابد تا به جای درگیری و تنش که منابع و ثروت‌هایشان را فرسوده کرده و به فتنه افروزان اجازه می‌دهد که امنیت و ثباتشان را به هم بریزند و زمینه اجرای نیات شومشان را فراهم کنند، زبان گفتگو بر روابطشان حاکم شود.

 

زمانی برای فروپاشی لبنان

به لبنان می‌رسیم؛ با نزدیک شدن خبر اعلام بانک مرکزی مبنی بر ناتوانی در تداوم حمایت از کالاهای اساسی و نبود منابع مالی لازم برای پشتیبانی از کارت حمایتی که می‌گویند به جای سوبسید، 750 هزار خانواده لبنانی زیرخط فقر را تحت پوشش قرار خواهد داد، لبنانی‌هانزدیک بودن فروپاشی را احساس کرده‌اند. این نگرانی وجود دارد که این طرح پیامدهای معیشتی و امنیتی و روی آینده کشور داشته باشد.

ولی متأسفانه جریان‌های سیاسی مسئول هم چنان مسئولیت‌ها را به سوی همدیگر پرتاب می‌کنند و هیچ کدامشان حاضر نیستند برای تشکیل دولتی که بتواند تصمیمات مناسب بگیرد، اندکی از مواضع خود عقب‌نشینی کنند. در همین زمان برخی برای تشکیل دولت یا حل کردن مشکلات فزاینده کشور منتظر خارجی‌ها هستند.

در حالی که روشن شده است تا زمانی که مسئولان ندانند چه می‌خواهند، آیا کشور را می‌خواهند یا خواستار میهنی در اندازه خود و طایفه و موقعیت سیاسی خود هستند، خارجی‌ها نیز دست یاری به این سوی کشور دراز نخواهند کرد.

نگرانی ما این است که دنیا، حتی آن‌هایی که خیرخواه کشور و درمان مشکلات آن هستند، از لبنان خسته شده‌اند و لبنان دیگر نه در رأس توجهاتشان بلکه در انتهایشان قرار دارد. اگر دیدارهایی هم از سوی مسئولان عربی یا غربی صورت می‌گیرد، برای آگاهی از میزان فاجعه‌ای که کشور درگیر آن است، تهدید لبنان با اعمال مجازت یا دادن آخرین سفارش‌ها به بیمار در حال مرگی است که نمی‌خواهد آخرین قطره دارو را بخورد.

همچنان امیدواریم که مسئولان از این خواب بیدار شوند و برای بازگرداندن کشور به جایگاه بایسته آن تلاش کنند. تا خارجی‌ها نیز وقتی می‌بینند که داخلی‌ها تلاش واقعی برای درمان مشکلات می‌کنند، اندکی احساس مسئولیت کنند؛ زیرا اگر خودشان کاری نکنند، کسی خارها را از پای میهنشان درنخواهد آورد.

 

پنجشنبه عید فطر است

روز پنجشنبه آینده روز عید فطر است. از خداوند متعال می‌خواهیم که این روز بشارت‌دهنده خیر و نیکی برای کشور و آغازی برای رهایی لبنان از دردها و بحران‌ها باشد و امت اسلامی از نعمت امنیت، ثبات، وحدت و صلح برخوردار شوند. عید شما مبارک.