خطبه جمعه، 31 اردیبهشت ماه 1400

مطالب مهم خطبه اول: سالروز جنگ حنین / از صدمه تا پیروزی / درس‌هایی از نبرد حنین.

مطالب مهم خطبه دوم: فلسطین مقاومت می‌کند / حمایت متحد عربی / لبنان بحرانی / خشونت محکوم است.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

9 شوال 1442 برابر با 31 اردیبهشت 1400 و 21/05/2021 م

درس‌ها و عبرت‌های جنگ حنین برای مسلمانان

 

مطالب مهم خطبه اول: سالروز جنگ حنین / از صدمه تا پیروزی / درس‌هایی از نبرد حنین.

مطالب مهم خطبه دوم: فلسطین مقاومت می‌کند / حمایت متحد عربی / لبنان بحرانی / خشونت محکوم است.

 

خطبه دینی:

خداوند سبحانه وتعالى می‌فرماید: «لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللهُ فِي مَوَاطِنَ كَثِيرَةٍ وَيَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنكُمْ شَيْئاً وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُم مُّدْبِرِينَ * ثُمَّ أَنَزلَ اللهُ سَكِينَتَهُ عَلَى رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَنزَلَ جُنُوداً لَّمْ تَرَوْهَا وَعذَّبَ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَذَلِكَ جَزَاء الْكَافِرِينَ» [التّوبة: 25 – 26]صدق الله العظيم.

 

سالروز جنگ حنین

دهم شوال سالروز جنگ حنین در سال هشتم هجری بعد از فتح مکه است. این جنگ بعد از آن اتفاق افتاد که هوازن و ثقیف دو قبیله بزرگ طایف تصمیم گرفتند با سپاهی گران و متحد مکه را به دامان شرک و بت‌پرستی بازگردانند و جلوی رشد قدرت مسلمانان را بگیرند.

آنان مالک بن عوف را که به فریب و نیرنگ شهره بود، به فرماندهی این سپاه انتخاب کردند. او سپاه را آماده کرد و از طایف به سوی مکه حرکت داد و زنان و کودکان را نیز به همراه خود برد تا جنگاوران از میدان نبرد فرار نکنند. او تصمیم گرفت در این نبرد از روش غافل‌گیری، شبیخون، کمین و جنگ روانی علیه سپاهیان مسلمان استفاده کند.

خبر حرکت سپاه مالک بن عوف به پیامبر خدا رسید. او به سرعت یاران خود را بسیج کرد و سپاهی مرکب از دوازده هزار نفر آماده ساخت. پیامبر خدا به خوبی از توانایی‌ها و امکانات مشرکان آگاهی داشت. از این رو تلاش کرد که سپاهی با سلاح و نفرات مناسب برای این جنگ فراهم کند و برای تحقق پیروزی نقشه مناسبی طراحی کرد.

در آن زمان فراهم کردن این اندازه از سپاهیان، آن هم با نفرات و تجهیزات کافی عادی نبود. لذا بسیاری از مسلمانان به خاطر نفرات و تجهیزاتی که داشتند، دچار غرور شدند. تا جایی که برخی از آن‌ها اظهار داشتند: امروز به خاطر تعداد اندک نفرات شکست نمی‌خوریم.

 

از صدمه تا پیروزی

پیش از دمیدن صبح روز ششم شوال سال هشتم هجری، سپاهیان اسلام برای رویارویی با سپاه مشرکان به سوی منطقه حنین (ناحیه‌ای میان مکه و طایف) حرکت کردند؛ اما زمانی که خواستند در این ناحیه مستقر شوند، بارانی از تیر از هر سوی توسط کمین‌هایی که مالک بن عوف جاسازی کرده بود، بر آنان باریدن گرفت. در تاریخ آمده است که او به سپاهیان خود دستور داده بود که در میان صخره‌ها، سنگ‌ها و شکاف کوه‌ها مخفی شوند. در آن روز نظم مسلمانان به هم ریخت و صفوفشان از هم پاشید و آنان به جای این که صدمه را مهار کنند و به راه خود به سوی دشمن ادامه دهند، بسیاری از آنان از میدان نبرد فرار کردند و به صورت پراکنده گریختند. هر کدام از آنان سعی داشتند که جان خود را نجات دهند. خداوند سبحانه و تعالی در اشاره به قضیه چنین می‌فرماید: «وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُم مُّدْبِرِينَ».

پیامبر خدا به سرعت وضعیت را ارزیابی کرد و با صدای بلند فریاد برآورد: «ای یاران خدا! و ای یاران رسول خدا! من بنده و فرستاده خداوند هستم.» این را گفت و با تعداد اندکی از رزمندگانی که باقی مانده بودند، برای مقابله با مشرکان به میدان نبرد بازگشت. این ندا به گوش مسلمانان رسید و آنان را واداشت که بی‌محابا در حالی که لبیک لبیک می‌گفتند، به نزد پیامبر خدا بازگردند.

پیامبر خدا صفوف مستحکمی از مؤمنان فراهم کرد و آنان را به سوی نبرد گسیل داشت و آنان نیز برخوردار از آرامش الهی و حمایت توسط سپاهیانی که با چشم دیده نمی‌شدند، به یک باره به سپاهیان مشرکان یورش آوردند. خداوند در اشاره به این امر چنین می‌فرماید: «ثمَّ أَنزَلَ ٱللهُ سَكِينَتَهُ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ وَعَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ وَأَنزَلَ جُنُودًا لَّمْ تَرَوْهَا وَعَذَّبَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَذَٰلِكَ جَزَاءُ ٱلْكَٰفِرِينَ».

بعد از سپری شدن ساعاتی چند، مشرکان شکست خوردند و مالک بن عوف و بزرگان قبیله‌اش فرار کردند و با به جای گذاشتن غنائم بسیار به طایف پناه آوردند و در آنجا مستقر شدند.

اما دیری نپایید وقتی که آنان خوش‌رفتاری و بردباری پیامبر خدا را دیدند که نگذاشت مسلمانان متعرض زنان و کودکانشان شوند با آن که آنان نیز در میدان نبرد حضور داشتند، به سرعت نزد پیامبر خدا آمدند و اسلام آوردند.

به این ترتیب شکست مسلمانان به پیروزی تبدیل شد. شکستی که اگر حکمت، ثبات و اعتماد مستحکم پیامبر خدا به یاری و نصرت الهی نبود، نزدیک بود که باعث نابودی مسلمانان شود.

 

درس‌هایی از نبرد حنین

عزیزان! جنگ حنین درس‌های بسیاری دارد که امروز نیاز داریم به برخی از آن‌ها بپردازیم:

اول – پیروزی به کثرت و قلت نفرات و امکانات بستگی ندارد؛ زیرا در نبرد بدر، به رغم این که مسلمانان از نظر نفرات و امکانات اندک بودند، خداوند سبحانه و تعالی یاری‌شان کرد. خداوند متعال در این باره فرموده است: «كَم مِّن فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإذْنِ اللهِ» [البقرة: 249] و فرموده است: «وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللهُ بِبَدْرٍ وَأَنتُمْ أَذِلَّةٌ» [آل عمران: 124]. حال آن که در نبرد حنین در آغاز با این که مسلمانان از نفرات و امکانات بسیاری برخوردار بودند، شکست خوردند؛ یعنی که این پیروزی برای خود شرایط و اسبابی دارد. از جمله آن‌ها می‌توان به ایمان و توکل به خداوند اشاره کرد. این که هدف باید خداوند و آمادگی برای فداکاری در راه او باشد. باید برای نبرد برنامه‌ریزی و مدیریت داشت و گرفتار غرور و دست کم گرفتن دشمن نشد.

دوم – این نبرد به خطرناکی پدیده‌ای به نام عجب و خودپسندی اشاره دارد. این پدیده آثار و پیامدهای منفی در سطح فردی و جمعی دارد. تاریخ دولت‌ها، تمدن‌ها و سپاهیانی را به یاد دارد که به خاطر احساس قدرت افراطی دچار سقوط و شکست شدند. آنان به نقاط ضعف خود و نقاط قوت دیگران توجه نداشتند. از این رو احادیث نیز ما را به شدت از این پدیده بر حذر می‌دارند: «العجب يفسد العقل؛ خودپسندی عقل را فاسد می‌کند.»، «العجب يظهر النقيصة؛ خودپسندی نشانه کمبود است.» و «من دخله العجب هلك؛ هر کس که دچار خودپسندی شد، هلاک می‌شود.»

سوم – آیاتی که از این نبرد سخن گفته‌اند، به نعمت آرامش و اطمینانی که خداوند به مؤمنان ارزانی داشت و تقویت موضع مؤمنان توسط فرشتگانی که خداوند بر آنان نازل کرد، آن هم بعد از این که آنان نیت، ایمان و نبرد در میدان جنگ را خالص برای خدا ساختند اشاره دارند. خداوند متعال فرموده است: «ثُمَّ أَنَزلَ اللهُ سَكِينَتَهُ عَلَى رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَنزَلَ جُنُوداً لَّمْ تَرَوْهَا وَعذَّبَ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَذَلِكَ جَزَاء الْكَافِرِينَ». آیه دیگری نیز در اشاره به این امر می‌فرماید: «هُوَ الَّذِي أَنزَلَ السَّكِينَةَ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لِيَزْدَادُوا إِيمَاناً».

زیرا خداوند با مؤمنان است و همان طور که در حدیث آمده است، مؤمن کسی است که در دشواری‌ها و مشکلات با صلابت است و در تکان‌ها و لرزش‌ها آرامش خود را حفظ می‌کند: «في الزلازل وقور وفي المكاره صبور وفي الرّخاء شكور؛ در لرزش‌ها سنگین است و در مشکلات صبور و در آسایش شکرگزار.»

چهارم – پیامبر خدا در این نبرد اوج رحمت و مهربانی اسلام را نشان داد. شنید که برخی از یاران او می‌خواهند به انتقام مصائبی که در این نبرد دیده‌اند، کودکان مشرکان را بکشند، به آنان فرمود: «چه شده است که گروهی به کشتار حتی کشتن کودکان دست یازیده‌اند؟ کودکان را نکشید. عرض کردند: ای پیامبر خدا! آنان فرزندان مشرکان هستند. فرمود: آیا این طور نیست که بهترین شما نیز فرزندان مشرکان هستید؟ هر مولودی بر فطرت متولد می‌شودتا جایی که زبانش به فطرت گویاست.»

عزیزان! در شرایطی که با انواع چالش‌ها روبرو هستیم، نیاز داریم که از این مفاهیم درس بگیریم. مفاهیمی که باعث می‌شود در برابر چالش‌هاقوی‌تر شویم و به پیروزی و عزت برسم که نصرت و پیروزی نیز جز از سوی خداوند به دست نمی‌آید.

 

خطبه سیاسی:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! شما و خودم را به همان چیزی توصیه می‌کنم که امیرالمؤمنین(ع) سفارش کرده است: «إنّما الدّنيا دار مجاز والآخرة دار قرار، فخذوا من ممركم لمقركم، ولا تهتكوا أستاركم عند من يعلم أسراركم، وأخرجوا من الدّنيا قلوبكم من قبل أن تخرج منها أبدانكم، ففيها اختبرتم، ولغيرها خلقتم. إنّ المرء إذا هلك قال النّاس ما ترك، وقالت الملائكة ما قدَّم؛ ای مردم! دنیا سرابی است که گذرگاه شماست و آخرت سرایی است پایدار. پس از این سرای که گذرگاه شماست، برای آن سرای که قرارگاه شماست، توشه برگیرید. پرده‌هایتان را نزد کسی که اسرارتان را می‌داند، ندرید و پیش از این که بدن‌هایتان را از این دنیا بیرون ببرند، دل‌هایتان را از این دنیا بیرون کنید؛ زیرا شما در آن آزمایش می‌شوید و برای سرای دیگری آفریده شده‌اید؛چون کسی بمیرد، مردم گویند: چه چیزی بر جای گذاشت و فرشتگان گویند: چه چیزی پیش فرستاد.» پس هر کدام از ما باید نگاه کند که چه چیزی را برای آن روز پیش فرستاده و چه چیزهایی را فراهم کرده است. هرگاه چنین شدیم، از بصیرت، مسئولیت‌پذیری و توانایی بیشتری برای مقابله با چالش‌ها برخوردار خواهیم شد.

 

فلسطین مقاومت می‌کند

از فلسطین آغاز می‌کنیم که ده روز گذشته میزان سرفرازی و بالندگی مردمش را در برابر تعدی و تجاوز نشان داد و برای دنیا ثابت کرد که این در برابر شکست سرخم نمی‌کند.

این مردم با ایستادگی و صبر خود نگذاشتند که دشمن صهیونیستی به اهداف تجاوزگرانه خود برسد. دشمن نتوانست شلیک موشک مقاومت به شهرک‌ها و شهرهای خود را متوقف کند و مانع اعتراضات علیه اشغالگری و سیاست تحقیرگرانه خود شود. این مردم توانستند معادله‌ی تازه‌ای را ترسیم کنند که توان بازگشت از آن را ندارند. معادله این است که اگر مردم فلسطین به امنیت، ثبات، آزادی و امید به آینده فرزندان خود نرسند، رژیم صهیونیستی نیز امنیت، ثبات و آینده‌ای نخواهد داشت.

ما به هیچ وجه نمی‌خواهیم پیامدهای تجاوز اخیر دشمن، اعم از جنایات، ویرانی، شهادت ده‌ها و مجروح شدن صدها نفر را که ممکن است برای هر ملت دیگری قابل تحمل نباشد، کوچک جلوه دهیم. ولی تعاملات گذشته مردم فلسطین با دشمن روشن کرده است که جز در سایه قوی شدن نمی‌توان و روشی که برای دشمن قابل فهم باشد و حالت بازدارندگی داشته باشد، نمی‌شود با آن مقابله کرد؛ زیرا تجارب گذشته نشان داده است که دشمن با معامله و عادی‌سازی روابط عقب‌نشینی نمی‌کند.

دشمن صهیونیستی به این امید بود که با تروریسم و جنایاتی که در حق سنگ و انسان [فلسطینی] انجام داد، شما را به ستوه آورد تا از تنگنای داخلی و خارجی خود را خارج کند، ولی شما با صبر و جهاد خود آینده خودتان و امت اسلامی و تمام رنج دیدگان از قلدری دشمن را ساختید.

ما دستان شما را می‌فشاریم تا بر ثبات، چالش گری و آمادگی خود باقی بمانید؛ زیرا دشمن شکست خود را نپذیرفته است و تلاش دارد که به ارتش خود اعتبار دوباره ببخشد و اعتماد جامعه خود را دوباره به دست آورد. در همین زمان از ملل عربی و اسلامی و همه آزادی خواهان جهان می‌خواهیم مثل زمان تجاوز، با تمام امکانات در کنار مردم فلسطین بایستند و به کمکشان بشتابند تا بر زخم‌هایشان مرهم گذارند و ویرانی‌ها را بسازند.

 

حمایت متحد عربی

از دولت‌های عربی و اسلامی نیز می‌خواهیم که خواسته‌های فلسطینیان را خواسته خود قرار دهند. نباید میانجی میان فلسطینی‌ها و دشمنشان باشند یا درباره قدس و مسجدالاقصی، کرانه غربی و حفاظت از کرامت فلسطینیان ساکن اراضی اشغالی 1948 کوتاهی کنند؛ اما از دنیایی که از حقوق بشر و آزادی ملت‌ها سخن می‌گوید و خود را موظف به این قضیه می‌داند نیز می‌خواهیم که به سیاست ایجاد موازنه میان جلاد و قربانی ادامه ندهد.

در عین حال درخواست می‌کنیم وحدت فلسطینی که با خون پا گرفته و در مدت تجاوز ریشه‌دار شده است، تقویت و مستحکم شود. به ویژه این که این مردم با چالش‌های بسیاری روبرو هستند، از بازسازی ویرانی‌ها گرفته تا فشارهای ناشی از مذاکرات با دشمن. آنان با مذاکره نمی‌توانند به هدف خود برسند؛ بلکه تنها راه درست برای آزادسازی سرزمین و احیای حقوق از دست رفته همان وحدت فلسطینی است.

به همه مقاومت گران و صابران غزه، کرانه غربی و داخل اراضی اشغالی تبریک عرض می‌کنیم و به آنان می‌گوییم: شما با جهاد، صبر و ثبات خود عزت و کرامت امت اسلامی را زنده کردید و ثابت کردید که به قدس و مسجدالاقصی و آرمان فلسطین که از گذشته تا حال برایش قربانی داده‌اید، وفادار هستید.

 

لبنان بحرانی

به لبنان بازمی‌گردیم که بحران معیشتی و اقتصادی در زمینه‌های غذا، دارو، سوخت و برق در آن ادامه دارد؛ بدون این که بارقه امیدی برای رهایی کشور از فروپاشی که واضح است به آن مرحله خواهیم رسید، وجود داشته باشد.

هنوز هم تشکیل دولتی که ابزار رهایی کشور از دردها و رنج‌ها و تنها شرط خارجی‌ها برای کمک به لبنان است، اسیر رقابت‌ها، درگیری و اتهام زنی‌های متقابل طرف‌های مسئول است و در حالی که این وضعیت ادامه دارد، منتظرند تا راه حلی از خارج بیاید؛ زیرا ثابت شده است که احدی از مسئولین به نفع دیگری عقب‌نشینی نخواهد کرد. اگر برخی‌ها هم سعی کنند که توسط پارلمان این آب راکد را به هم بزنند، در سایه دسته بندی‌های داخلی راه به جایی نخواهد برد و این کار نیز راه خوبی برای تشکیل دولت نیست؛ زیرا راه درست همان ارتباط مستقیم و آمادگی عقب‌نشینی به نفع میهن است که همه باید برای نجات آن تلاش کنند.

ما بار دیگر برای تمام کسانی که مسئولیت دارند تأکید می‌کنیم که درباره کشور و مردم از خدا بترسید. با فساد و منافع شخصی خود و موضع‌گیری‌هایی که ثبات داخلی کشور و رابطه با پیرامون را در معرض تهدید قرار می‌دهد، کشور را به تباهی نکشانید.

 

خشونت محکوم است

باز هم در لبنان، نسبت به اعمال خشونت علیه برادران سوری هشدار می‌دهیم. این کار باعث دامن زدن به کینه‌ها، تعصبات و تحریک غرایز می‌شود و به رابطه دو ملت لبنان و سوریه آسیب می‌زند و پیامدهای منفی برای داخل لبنان دارد.