خطبه جمعه، 25 تیر ماه 1400

مطالب مهم خطبه اول: ابراهیم(ع) به امر الهی لبیک گفت / هاجر در بیابان / اهمیت توکل به خدا.

مطالب مهم خطبه دوم: تشدید بحران / خطر همه را تهدید می‌کند / تأمین عدالت برای قربانیان حادثه بندر / سالروز جنگ جولای / سه‌شنبه عید قربان است.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

6 ذی‌الحجة 1442 برابر با 25 تیر 1400 و 16/07/2021 م

داستان ابراهیم(ع) و هاجر؛ اعتماد به خداوند و تسلیم شدن به امر او

 

مطالب مهم خطبه اول: ابراهیم(ع) به امر الهی لبیک گفت / هاجر در بیابان / اهمیت توکل به خدا.

مطالب مهم خطبه دوم: تشدید بحران / خطر همه را تهدید می‌کند / تأمین عدالت برای قربانیان حادثه بندر / سالروز جنگ جولای / سه‌شنبه عید قربان است.

 

خطبه دینی:

خداوند سبحانه و تعالى می‌فرماید: «إِنَّ إِبْرَاهِيمَ كَانَ أُمَّةً قَانِتًا لِلَّهِ حَنِيفًا وَلَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ * شَاكِرًا لِأَنْعُمِهِ ۚ اجْتَبَاهُ وَهَدَاهُ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ * وَآتَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً ۖ وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ » [النّحل: 120 -122] صدق الله العظيم.

چند روز پیش به ماه ذی‌الحجه وارد شدیم؛ ماهی که در آن مسلمانان مراسم حج را ادا می‌کنند که خداوند آن را بر تمام افراد دارای استطاعت واجب کرده است: «وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ۚ وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ» [آل عمران: 97].

اما ناراحت کننده آن است مسلمانانی که تمایل به انجام این واجب الهی دارند، به دلیل گسترش مداوم اپیدمی کرونا، به دلیل نداشتن استطاعت، بیشترشان قادر به انجام حج و بهره‌مندی از برکات، خیرات و مزایای بسیار آن نیستند. ما از خداوند متعال می‌خواهیم که این مصیبت را برطرف سازد تا در سال آینده با خیال راحت این واجب را انجام دهیم.

در فضای این واجب دینی، می‌خواهیم به زندگی یکی از پیامبران الهی که نامش با این فریضه گره خورده است، یعنی حضرت ابراهیم(ع) بپردازیم. پیامبری که با دستان خود دیوارهای کعبه را بالا برد و آن را برای طواف کنندگان، معتکفان و رکوع و سجده کنندگان آماده کرد. خداوند در اشاره به این واقعیت فرموده است: «وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا ۖ إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ» [البقرة: 127].

او کسی است که وقتی خداوند به او فرمود: «وَأَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالًا وَعَلَىٰ كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ * لِيَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ» [الحجّ: 27 – 28] ندای الهی را اجابت کرد.

 

ابراهیم(ع) به امر الهی لبیک گفت

امروز به منظور درس آموزی و پندآموزی می‌خواهیم به یکی از عملکردهای این پیامبر بپردازیم. در تاریخ آمده است هنگامی که او در فلسطین بود، از طرف خدا دستور رسید که همسر و پسر نوزادش، اسماعیل را به مکه ببرد و آن‌ها را در این سرزمین رها کند. به رغم این که در آن زمان مکه سرزمینی بایر و بدون کشت، آب و حتی انسان بود، ابراهیم پیامبر در اجرای این دستور الهی لحظه‌ای تردید به خود راه نداد.

به محض رسیدن به آنجا، ابراهیم برای آن‌ها چادری در این دره برپا کرد و آب و غذا برایشان تأمین نمود و پس از آن به همسرش از قصد عزیمت خود خبر داد. طبیعی بود که همسرش هاجر در این باره با او وارد بحث شود؛ اما ابراهیم به او اطمینان داد: اگر این کار به خودم مربوط بود، آن را انجام نمی‌دادم؛ زیرا من در مورد تو و فرزندم کوتاهی نمی‌کنم؛ اما موضوع امر خداست؛ زیرا خداوند به من امر كرده است كه شما را در اين مكان قرار دهم و خداوند شما را کفایت خواهد کرد.

در اینجا حضرت هاجر آرام شد، اطمینان یافت و به ابراهیم(ع) گفت: اگر موضوع امر خدا باشد، خداوند ما را رها نخواهد کرد. ابراهیم با آن‌ها خداحافظی و آنجا را ترک کرد و وقتی به جایی رسید که دیگر آن دو را نمی‌دید، چشم به آسمان دوخت و این چنین به درگاه پروردگار خود دعا کرد: «رَبَّنَا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِيُقِيمُوا الصَّلَاةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ وَارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُونَ» [إبراهيم: 37].

 

هاجر در بیابان

روزها به سرعت سپری شد و غذا و آب تمام شد بدون اینکه هاجر چیزی در اطراف خود پیدا کند تا بتواند به وسیله آن رمق از دست رفته خود و نوزادش را جبران کند؛ بنابراین سرگردان از چادر بیرون آمد و به دنبال آب و غذا رفت تا برای تداوم زندگی خود و نوزادش از آن استفاده کند. از دور در جایی که صفا نام داشت، درخششی دید و فکر کرد آب است. پس به طرف آن دوید، اما وقتی به آن رسید، آبی پیدا نیافت؛ زیرا این درخشش، در حقیقت تابش نور خورشید بود که سرابی را در بیابان به نمایش می‌گذاشت. بعد از آن به سمت مقابل رو کرد، خیال کرد که در جایی به نام مروه، آب وجود دارد؛ اما وقتی به مروه رسید، باز آبی نیافت. به این ترتیب به خاطر علاقه‌ای که به زندگی فرزند نوزادش داشت، دویدن میان صفا و مروه را ادامه داد؛ اما چیزی که او آب می‌پنداشت، چیزی جز سراب نبود. او هفت بار این مسیر را طی کرد. وقتی هفتمین مرتبه را طی کرد، از جایی که اسماعیل را در آنجا گذاشته بود، صدایی شنید. وقتی خود را به آنجا رساند، دید از میان پاهای اسماعیل آبی می‌جوشد. از ترس اینکه مبادا آب در زمین فرو رود و او نوزادش را از تشنگی نجات ندهد، با دستان خود آب را جمع کرد. به همین دلیل آن را آب زمزم نامیدند.

در آن زمان، قبیله جرهم، یکی از قبایل عرب که در کوه عرفات زندگی می‌کردند، متوجه پایین آمدن و بالا رفتن پرندگان در آن مکان شدند که این امر نشان از وجود آب داشت. وقتی به محل رسیدند، چشمه‌ای پیدا کردند که آب سرد و زلال از آن می‌جوشید. پس به طرف آب پایین آمدند و از حضرت هاجر اجازه خواستند که به این مکان نقل مکان کنند و او نیز به آن‌ها اجازه داد. آن‌ها نیز برای او و نوزادش، غذا و آب مورد نیازشان را تأمین کردند. بعد از مدت کوتاهی، حضرت ابراهیم برای سرکشی به خانواده خود به آنجا آمد و نعمت‌های خدا اعم از آب، شیر، غذا و محافظت را دید که شامل حال همسر و فرزندش شده بودند. پس خداوند را به خاطر تمام نعمت‌هایی که به او، همسرش و پسرش ارزانی داشته بود، شکر کرد و به فرمان خدا، همراه با پسرش اسماعیل، کعبه شریف را بنا کرد تا محل توجه دل‌های مردم و جایگاه حجشان باشد.

 

اهمیت توکل به خدا

عزیزان! این واقعه نشانگر عمق پایبندی حضرت ابراهیم(ع) به امر خدا بود؛ زیرا او در عمل به فرمان خدا یک آن تردید نکرد، حتی اگر به تنها گذاشتن همسر و پسرش را در آن کویر خشک و تفتیده که فاقد ابتدایی‌ترین نیازهای زندگی است، منجر شود؛ آن هم علی رغم علاقه‌ای که به همسرش هاجر و پسرش اسماعیل که در کهن‌سالی به او عنایت شده بود، داشت.

او بدون اینکه از خداوند متعال بپرسد چه بلایی سرشان خواهد آمد، آن‌ها را ترک کرد. برای او کافی بود که خداوند متعال به او دستور داده و او مجبور است که آن را اطاعت کند. سپس بدون اینکه راهی برای تداوم ارتباط و حصول اطمینان از سلامتی‌شان وجود داشته باشد، به فلسطین و نه یک مکان نزدیک‌تر، عزیمت کرد.

این التزام و اعتماد به خدا و تسلیم در برابر اوامر و نواهی او فقط به خود او محدود نمی‌شد، بلکه در همسرش که بهترین یار و یاور او در انجام خواست پروردگار بود، نیز تبلور یافته بود.

خداوند متعال نیز این حادثه را جاودانه کرد و تلاشی را که هاجر برای جستجوی آب بین صفا و مروه انجام داده بود، یکی از مناسک مراسم حج و آب زمزم را در همه اعصار جوشان قرار داد. آن هم به رغم این که آن مکان شرایط جوشش آب در حد و اندازه زمزم را نداشت. آبی که نه تنها برای مردم مکه بلکه همه کسانی که به آنجا می‌آیند کافی نیست ولی قادرند آن را به کشورهای خود ببرند.

خداوند با این کار می‌خواست برای همه حاجیان و کارگزاران حج این ویژگی را نهادینه کند که باید در موسم حج و هنگامی که از آن بازمی‌گردند، همیشه همراهشان باشد و آن این است که در زندگی همیشه باید تسلیم خدا باشند و به فرامین، نواهی و فراخوان‌های او گردن نهند و به آن‌ها نشان دهد كه وقتی آن‌ها در راه خدا قدم می‌گذارند، خدا آن‌ها را در زندگی تنها نمی‌گذارد، بلکه همواره یاور، پشتیبان و تقویت کننده آن‌ها خواهد بود.

این همان چیزی است که قرآن کریم نیز آن را تثبیت کرده و فرموده است: «وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ ۚ وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ ۚ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ ۚ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْراً» [الطّلاق: 3]. خداوند ما را در زمره مسلمانانی قرار دهد که کار خود را فقط به خدا واگذار می‌کنند و به یاری، پشتیبانی و تقویت او اطمینان دارند.

 

خطبه سیاسی:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! شما و خودم را به آنچه که احادیث شریف برای بزرگداشت روز عرفه تشویق کرده‌اند، توصیه می‌کنم. روز وقوف در عرفات که در آن خدا بندگانش را به اطاعت و پرستش خود فراخوانده، سفره احسان و جود خود را برای آن‌ها گسترانده و شیطان در آن بیش از هر زمان دیگری خوار، حقیر و مغضوب است.

روایت شده است که امام زین العابدین(ع) در روز عرفه از مردم می‌خواست که در این روز غیر از خدا را نخوانند؛ بنابراین وقتی شنید که فردی از مردم گدایی می‌کند، به او گفت: وای بر تو! آیا در چنین روزی که حتی جنین‌های در رحم‌ها نیز امیدوارند، تو از غیر خدا گدایی می‌کنی؟!

پس بیایید این روز را که در آن غسل، دعا، نمازهای مستحبی، استغفار و توبه به سوی خداوند در آن وارد شده است، گرامی بداریم. نباید فرصت بهره‌مندی از برکات این روز را از دست بدهیم تا بتوانیم از فیوضات آن بهره ببریم، به خداوند متعال نزدیک‌تر باشیم و برای مقابله با چالش‌ها از توان بیشتری برخوردار شویم.

 

تشدید بحران

از لبنانی آغاز می‌کنیم که لبنانی‌ها انتظار داشتند رایزنی‌ها در مورد چیدمان ارائه شده توسط نامزد نخست وزیر به توافق روی فرمول دولتی بینجامد که جلوی فروپاشی همه جانبه کشور را بگیرد و مردم را از رنج روزمره رهایی بخشد؛ اما مردم از کناره‌گیری نامزد نخست وزیر متعجب شدند که پیامدهای آن را در سطح اقتصادی، معیشتی و امنیتی دیدیم که قیمت دلار از بیست هزار عبور کرد یا آنچه در خیابان‌ها اتفاق افتاد یا وقایعی که به خاطر بن‌بست تشکیل دولت روی خواهد داد؛ چون مشخص شده است با توجه به تنش بین احزاب سیاسی که ابعاد فرقه‌ای و مذهبی نیز به خود گرفته است، تأمین گزینه دیگری مشکل خواهد بود.

خواست ما و همه لبنانی‌ها این بود: کسانی که مسئولیت اداره این کشور را به عهده دارند، با لبنانی‌ها مهربان‌تر باشند و راه‌های برون رفت از بحران‌ها را پیدا کنند، نه اینکه کشور را به بن‌بستی برسانند که فعلاً به آن رسیده است و بدانند که مرحله کنونی به آن اندازه که مرحله نجات کشور در حال فروپاشی است و باید به خاطر آن امتیاز داد و فداکاری‌ها کرد، زمان منفعت جویی، رسیدن به جاه‌طلبی‌های شخصی و رؤیاهای خصوصی، نیست.

کشور به شدت به کسانی نیاز دارد که به خاطر کشور و مردم خود عقب نشینی کنند، نه کسانی که این کشور را به خاطر منافع خود قربانی کنند. به همه کسانی که دغدغه انتخابات دارند، می‌گوییم که اکثریت لبنانی‌ها در انتخابات آینده آزادانه تصمیم خواهند گرفت و با کسانی که در این بحران نفس‌گیر به آن‌ها پشت کردند، مسامحه نخواهند کرد و رهبری خود را به آن‌ها نخواهند داد. آن‌ها به کسانی که وفادار خواهند بود که هیچ وسیله‌ای را برای گشودن درهای راه حل به روی آن چیزهایی که باعث نجاتشان از این وضعیت فاجعه‌بار و برون رفت کشور از این سرنوشت شوم شود، از دست ندهند.

علی رغم همه این واقعیت، ما همچنان معتقدیم که ابتکار عمل از داخل به دست خواهد آمد. از کسانی که هنوز هم دغدغه کشور و انسان را دارند و اگر از خارج هم بیاید، از ناحیه کسانی خواهد بود که نمی‌خواهند کشور سقوط کند، حتی اگر به نفع خودشان نباشد. ما از آموزه‌های گذشته و حال یاد گرفته‌ایم که اغلب راه حل‌ها پس از ایجاد بن‌بست‌ها ظاهر خواهند شد؛ زیرا با هر سختی آسانی است و به درستی که با هر سختی آسانی است.

 

خطر همه را تهدید می‌کند

در اینجا، با توجه به این واقعیت وخیم، باید نسبت به تحریک غریزه‌های فرقه‌ای و مذهبی هشدار دهیم؛ چون انتظار می‌رود به بهانه موضوع صلاحیت‌ها این قضیه تشدید شود. هدفشان این است با کارکرد انتخاباتی، سرمایه اجتماعی از دست رفته‌شان را احیا کنند. ترس ما این است که این کار باعث بروز تنش در خیابان‌ها شود و بر امنیت و ثبات کشور تأثیر منفی بگذارد. اگر این قضیه به راه بیفتد، کسی قادر به جلوگیری از پیامدهای آن نخواهد بود و به کسانی که می‌خواهند کشور را به بن‌بست بکشانند، اجازه می‌دهد تا فرصت عمل پیدا کنند. این قضیه به درد هیچ کس نمی‌خورد بلکه همه با آتش آن خواهند سوخت.

 

تأمین عدالت برای قربانیان حادثه بندر

در موضوع فاجعه بندر، انتظار می‌رفت مسئولان به گونه‌ای با خانواده قربانیان برخورد کنند که نشان دهند نسبت به احساسات و خون‌های ریخته شده، زخمی‌ها یا کسانی که از تکرار آنچه اتفاق افتاده می‌ترسند، بی‌تفاوت نیستند.

در تلاش برای دستیابی به حقیقت، در کنار خانواده‌های قربانیان، مجروحان و همه لبنانی‌ها هستیم و درخواست رسیدگی جدی به این مسئله و رفع همه موانع موجود در راه تحقق عدالت که باید هدف این پرونده باشد، هستیم. اگر برخی‌ها علامت سؤال‌هایی هم دارند یا به روند تحقیقات برای رسیدن به حقیقت اطمینان ندارند یا اینکه معتقدند تحقیقات از حقیقت منحرف شده و وارد منازعات سیاسی شده است، این اظهار نظرها باید در برابر سمع و نظر خانواده‌های قربانیان، مجروحان و لبنانی‌ها باشد، نه این که با منطق امنیتی یا توهین به نیروهای امنیتی یا دست اندازی به اموال خصوصی و عمومی با آن برخورد شود.

 

سالروز جنگ جولای

در همین زمان، با تمام لبنانی‌ها یاد و خاطره جنگی را که دشمن صهیونیستی به بهانه اسارت سربازانش به راه انداخت، یادآوری می‌شویم. روشن است که اهداف آن بیشتر و بزرگ‌تر از این بود. در آن زمان اعلام شد که این جنگ، طرحی برای ایجاد خاورمیانه جدید بود؛ اما ایستادگی و فداکاری‌های مقاومت، فداکاری‌ها و ایستادگی ارتش لبنان و صبر و همدلی لبنانی‌ها، این فرصت را از دشمن گرفت.

با توجه به اتفاقات کنونی، بر اهمیت حفظ تمام عناصر قدرت که مانع رسیدن دشمن به اهداف خود شد، تأکید می‌کنیم؛ زیرا دشمن از به دست گرفتن دوباره ابتکار عمل در این کشور خسته نشده و نمی‌شود و بعد از این در برابر جهان معلوم شد که اگر لبنان در پاسخ دادن به حمله دشمن جدی باشد، به زودی شکست خواهد خورد، اما با توجه به آن چه اخیراً از زبان رهبران سیاسی و نظامی این رژیم بیان شده است، دشمن همچنان به پنهان نکردن مقاصد تجاوزگرانه خود ادامه می‌دهد. گرچه معتقدیم که هدفشان از این کار این است که اعتبار از دست رفته این رژیم و ارتش آن را احیا کنند و نشان دهند که این رژیم آمادگی بازیابی توانایی‌های خود را دارد. ما بار دیگر همه را به هوشیاری، آمادگی مداوم و ترمیم وضعیت داخلی که قادر به مقابله با توطئه‌های احتمالی باشد، فرامی‌خوانیم.

 

سه‌شنبه عید قربان است

سرانجام، چند روز بعد، عید سعید قربان است که مصادف با روز سه‌شنبه خواهد بود. از خداوند می‌خواهیم که این روز را باز هم برای همه تکرار کند و آن را مایه عید و برکت قرار دهد و آینده روزهای ما بهتر از گذشته باشد.

نکته آخر این که بعد از افزایش تعداد مبتلایان بر ضرورت حفظ هوشیاری نسبت به گسترش بیماری کرونا و رعایت کامل اقدامات پیشگیرانه و دست کم نگرفتن آن تحت هیچ شرایطی تأکید می‌کنیم.