خطبه جمعه، 19 شهریور ماه 1400

مطالب مهم خطبه اول: نحوست ماه صفر! / زمان ظرف رویدادهاست / مقابله با پدیده فال بد زدن / راه حل اسلامی.

مطالب مهم خطبه دوم: لبنان در حساس‌ترین مرحله قرار دارد / احیای روابط با سوریه / آزادی دولت / دشمن در وحشت است.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

3 صفر 1443 برابر با 19 شهریور 1400 و 10/09/2021 م

پدیده شوم پنداری ماه صفر

 

مطالب مهم خطبه اول: نحوست ماه صفر! / زمان ظرف رویدادهاست / مقابله با پدیده فال بد زدن / راه حل اسلامی.

مطالب مهم خطبه دوم: لبنان در حساس‌ترین مرحله قرار دارد / احیای روابط با سوریه / آزادی دولت / دشمن در وحشت است.

 

خطبه دینی:

خداوند سبحانه و تعالى می‌فرماید: «قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ ۖ بِيَدِكَ الْخَيْرُ ۖ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» [آل عمران: 26] صدق الله العظيم.

از دو روز پیش، ماه صفر آغاز شد و این ماه یکی از ماه‌های قمری است که خداوند متعال به وجود آن از زمان آفرینش این جهان و قبل از وجود انسان اشاره کرده است: «إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ» [التوبه: 36].

 

نحوست ماه صفر!

اما آنچه ما می‌خواهیم به آن بپردازیم نحس دانستن این ماه است، به طوری که آمدن آن باعث ترس برخی افراد می‌شود؛ این که ممکن است مشکلات، نگرانی‌ها و غصه‌هایی را برای آن‌ها به ارمغان بیاورد. در این ماه شاهدیم که برخی‌ها برای جلوگیری از قرار گرفتن در معرض نحوست آن از ازدواج، از خرید خانه یا انجام قراردادها و معاملات پرهیز می‌کنند.

ایده نحوست مختص یک قوم یا کشور خاصی نیست، بلکه ما آن را در میان بسیاری از ملل و کشورها می‌بینیم؛ بنابراین کسانی را می‌بینیم که نسبت به اعدادی خاص یا دیدن برخی از حیوانات یا پرندگان و ... بدبین هستند.

اما خطرناک‌تر از همه بعد دینی دادن به این قضیه است و ما باید نسبت به توصیف دین به چیزهایی که باعث آسیب دیدن آن و مخدوش شدن سیمای آن می‌شود، حساس باشیم، مثل چیزهایی که در مورد ماه صفر ذکر شده است.

به عنوان مثال؛ در برخی از کتاب‌های ادعیه درباره ماه "صفر" می‌خوانیم: «بدانید که این ماه به "نحوست" معروف است و برای رفع نحوست آن هیچ چیز مفیدتر از صدقه و توکل به خدا و خواندن دعاها و استعاذه‌های مأثوره نیست. پس هر کس می‌خواهد از بلایای این ماه مصون بماند، هر روز ده بار بگوید: يا شَديدَ الْقوى، وَيا شَديدَ الْمِحالِ، يا عَزيزُ يا عَزيزُ يا عَزيزُ، ذَلَّتْ بِعَظَمَتِكَ جَميعُ خَلْقِكَ، فَاكْفِنى شَرَّ خَلْقِكَ.»

 

زمان ظرف رویدادهاست

اما کسي که سند احاديث روایت شده از رسول خدا(ص) و ائمه(ع) و محتواي آن‌ها را بررسی می‌کند، تأييد می‌کند که اساساً نحوست مبنا ندارد، نه در مورد روزها و نه ماه‌ها و نه سال‌ها یا موارد دیگر.

زیرا از نظر خدا، زمان ظرف حوادثی است که در آن رخ می‌دهد و خود نفیاً یا اثباتاً هیچ نقشی در وقوع آن‌ها ندارد؛ زیرا همه آن چیزهایی که در این جهان اتفاق می‌افتد، به عهده خدا است و این همان چیزی است که در فرمایش الهی «قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ ۗ » [آل عمران: 154].

و اگر مشکلات و بحران‌هایی در جهان رخ می‌دهد، ناشی از انتخاب بد یا رفتار افراد است، همان‌طور که خداوند متعال اشاره کرده است: «ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ» [الروم: 41]، «وَمَا أَصَابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ» [الشوری: 30].

می‌بینیم که روایات این مطلب را کاملاً نفی می‌کند. امام صادق) ع) نسبت به این قضیه هشدار می‌دهد و می‌فرماید: «لا تسبّوا الجبال ولا السّاعات ولا الأيّام ولا اللّيالي؛ به کوه‌ها، ساعات، روزها و شب‌ها نفرین نکنید.» زیرا آن‌ها مسئول اتفاقات نیستند(مثل بسیاری که می‌گویند: خدا این ساعت یا این زمان را لعنت کند.)

در اینجا خوب است به گفت‌وگویی که میان امام هادی(ع) و یکی از اصحاب صورت گرفته است، اشاره‌ای داشته باشیم. او نزد امام لب به شکایت گشود و عرض کرد: خداوند مرا از شر این روز نجات دهد چه قدر شوم است. امام هادی(ع) به او فرمود: «گناه خود را به عهده گردن کسی می‌اندازی که گناهی ندارد؟» گفتم: آقای من! من از خدا آمرزش می‌خواهم! فرمود: «گناه روزها چیست که آن‌ها را شوم می‌دانید؟!» سپس فرمود: «آیا نمی‌دانی این خداوند است که دیر یا زود پاداش می‌دهد و مجازات می‌کند و جزا دهنده اعمال است؟»

 

مقابله با پدیده فال بد زدن

رسول خدا(ص) با این پدیده به شدت مقابله کرده و هرگونه شوم دانستن دیدن انسان، پرنده، حیوان یا عدد را شرک به خداوند شمرده است. در حدیثی از آن حضرت آمده است: «هر کس که فال بد زدن او را از کارش بازدارد، در حقیقت شرک ورزیده است.» و در حدیث دیگری از آن حضرت آمده است: «ليس منّا من تطيَّرَ أو تُطيِّر له؛ هر کس فال بد بزند یا برای او فال بد بزنند، از ما نیست».

بله! شاید برخی‌ها چنین استدلال کنند که در قرآن نیز از نحس بودن روزها سخن رفته است؛ مانند وقتی که خداوند از عذاب قوم عاد سخن می‌گوید: «فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا صَرْصَرًا فِي أَيَّامٍ نَحِسَاتٍ لِنُذِيقَهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۖ وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَخْزَىٰ ۖ وَهُمْ لَا يُنْصَرُونَ» [فصّلت: 16] وفرموده است: «إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا صَرْصَرًا فِي يَوْمِ نَحْسٍ مُسْتَمِرٍّ» [قمر: 19].

اما این استدلال در برابر نقد روشمند تاب نمی‌آورد؛ زیرا قرآن کریم نمی‌گوید که روزها به عنوان ظرف‌های زمانی بر رویدادها تأثیر می‌گذارند، به طوری که باعث بدبختی یا خوشبختی شوند، بلکه بیشتر به این دلیل که آن‌ها ظرف رویدادها بودند، نحس بودنشان این‌ها را گرفت.

این استدلال، پاسخ به کسانی است که به دلیل رحلت رسول خدا(ص)، با وجود این که جای غم و اندوه دارد و همین طور وفات تعدادی از امامان اهل بیت(ع) و اربعین حسین(ع) ماه صفر را نحس می‌دانند.

پس وفات رسول خدا(ص) و تعدادی از اهل بیت(ع) در این ماه مستلزم نحس بودن آن نیست؛‌ زیرا نحس بودن ماه به خاطر وفات پیامبر یا ولی نیست؛‌ چون اگر این اصل را بپذیریم، باید تمام روزهایی را که در آن پیامبر، وصی، عالم یا عزیزی وفات کرده یا شهید شده است، شوم بپنداریم؛ زیرا روزی نیست که شاهد مرگ یا شهادت پیامبر، ولی یا صدیقی نباشد.

پس ما وفات یا شهادت پیامبران یا اولیاء را نحس نمی‌دانیم، بلکه آن را اجابت فرمان الهی می‌دانیم؛ زیرا همان طور خداوند فرموده است: «اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا» [زمر: 42] و اگر از شهادت امام حسین(ع) و یارانش و آن چه بربر آن‌ها گذشته است، باید بگوییم که این رویداد در ماه محرم رخ داده است. پس این واقعه شوم تلقی نمی‌شود؛ زیرا شهادت آن‌ها با وجود دردی که در آن نهفته است، باعث همه این نعمت‌هایی شد که ما در زندگی خود از آن‌ها لذت می‌بریم.

سپس اگر ماه صفر را در نظر بگیریم، می‌بینیم همان طور در آن حزن و اندوه وجود دارد، در آن شادی و سرور نیز است؛ زیرا مناسبت‌های شادی مانند ولادت امام کاظم(ع) و ازدواج پیامبر(ص) با حضرت خدیجه(س) در آن اتفاق افتاده است.

 

راه حل اسلامی

بنابراین با توجه به همه این‌ها، ما معتقدیم گفتن اینکه زمان، سیارات، ستارگان یا چیزهای دیگر بر زندگی انسان تأثیر دارند، هیچ مبنای دینی ندارد؛ زیرا موجودات، کائنات و کرات همگی طبق قوانین و سنت‌هایی است که خداوند در هستی قرار داده است، حرکت می‌کنند و همه به خیر انسان و زندگی هستند.

اما در عین حال، اسلام در برخورد با کسانی که یک ماه یا یک روز یا یک پدیده‌ای را شوم می‌پندارند، واقع‌بینانه است. اسلام فال بد زدن آن‌ها را که ممکن است ناشی از عوامل روانی یا فرهنگی باشد، نفی نمی‌کند، بلکه خواستار درمان این پدیده با توکل بر خداوند و پناه به بردن او می‌شود. آمده است که رسول خدا(ص) از یاران خود می‌خواست هنگام مشاهده چیزی که از آن نفرت دارند یا شوم می‌پندارند، بگویند: «اَلَّلهُمَّ لا يُؤْتِي الْخَيْرَ إِلّا أَنْتَ وَ لا يَدْفَعُ السَّيِّئاتِ إِلّا أَنْتَ وَ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إِلّا بِكَ؛ خداوندا! فقط تو نیکی می‌کنی و بدی‌ها را فقط تو دفع می‌کنی و هیچ قدرت و نیرویی جز به وسیله تو وجود ندارد».

عزیزان! بیایید مانند ماه‌ها و روزهای دیگر خوش‌بینانه به ماه صفر وارد شویم و از خدا بخواهیم: «اللَّهُمَّ ... وَ اجْعَلْهُ أَیمَنَ یوْمٍ عَهِدْنَاهُ، وَ أَفْضَلَ صَاحِبٍ صَحِبْنَاهُ، وَ خَیرَ وَقْتٍ ظَلِلْنَا فِیهِ وَ اجْعَلْنَا مِنْ أَرْضَی مَنْ مَرَّ عَلَیهِ اللَّیلُ وَ النَّهَارُ مِنْ جُمْلَةِ خَلْقِک، أَشْکرَهُمْ لِمَا أَوْلَیتَ مِنْ نِعَمِک، وَ أَقْوَمَهُمْ بِمَا شَرَعْتَ مِنْ شرَائِعِک، وَ أَوْقَفَهُمْ عَمَّا حَذَّرْتَ مِنْ نَهْیک؛ خدایا! امروز را فرخنده‌ترین روزی قرار بده که تا کنون یافته‌ایم و بهترین رفیقی که با او همراه بودیم و بهترین زمانی که در آن به سر برده‌ایم و ما را از خشنودترین کسان بندگانت قرار بده که شب و روز بر ایشان گذشته، شاکرترین ایشان در مقابل نعمت‌هایی که ارزانی داشته‌ای و پایدارترین ایشان به شریعت‌هایی که پدید آورده‌ای و خویشتن‌دارترین ایشان از نافرمانی‌هایی که از آن‌ها بیم داده‌ای.» ای مهربان‌ترین مهربانان.

 

خطبه سیاسی:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! شما و خودم با آنچه امام حسن(ع) به ما توصیه کرده است، سفارش می‌کنم. امامی که هفتم ماه صفر سالروز وفاتشان است. فرمود: «یَا ابْنَ آدْم! عَفِّ عَنِ مَحارِمِ اللّهِ تَکُنْ عابِداً، وَ ارْضِ بِما قَسَّمَ اللّهُ سُبْحانَهُ لَکَ تَکُنْ غَنِیّاً، وَ أحْسِنْ جَوارَ مَنْ جاوَرَکَ تَکُنْ مُسْلِماً، وَ صاحِبِ النّاسَ بِمِثْلِ ما تُحبُّ أنْ یُصاحِبُوکَ بِهِ تَکُنْ عَدْلاً؛ ای فرزند آدم! از محارم الهی بپرهیز تا عابد شوی و به آن چه خداوند سبحانه قسمت کرده است، راضی شود تا غنی شوی و به همسایه‌ات نیکی کن تا مسلمان شوی و با مردم آن گونه رفتار کن که دوست داری با تو رفتار کنند تا عادل شوی.» سپس فرمود: «اِنّه كانَ بَيْنَ اَيدِيكم قَوْمٌ يَجْمَعُونَ كثيرا وَ يَبْنُونَ مَشيدا وَ يَأمُلُونَ بَعِيدا أصْبَحَ جَمْعُهُم بُورا وَ عَمَلُهُم غُرُورا، وَ مَساكِنُهُم قُبورا، يَابْنَ آدَم اِنّكَ لَمْ تَزِلِ فِي هَدْمِ عُمْرِكَ مُذْ سَقَطْتَ مِنْ بَطْنِ اُمِّكَ فَجُدْ بِما يَدَكَ فَاِنّ المومِنَ يَتَزَوَّد و الكافِرَ يَتَمَتَّع؛ به درستی که در برابر شما گروهی که اموال بسیاری اندوختند و بناهای بلندی ساختند و آرزوهای دور و دراز داشتند، اما جمعشان هلاک شدند و دسترنجشان بر باد رفت و جایگاهشان گورها گردید. ای فرزند آدم! از زمانی که از شکم مادر زاده شدی، همواره در تخریب عمرت بوده‌ای؛ پس از آن چه در دستت هست، برای آن چه پیش رویت خواهد آمد برگیر؛ زیرا مؤمن توشه برمی‌دارد و کافر بهره می‌برد.»

ما نیاز داریم که از این وصایا توشه برداریم و به آن‌ها عمل کنیم و با این کار عشق و وفاداری خود را به این امام ابراز داریم. این همان چیزی است که وقتی مردی نزد ایشان آمده و عرض کرد: من از شیعیان شما هستم، امام آن را بیان فرمود. امام حسن بن علی(ع) فرمود: «يَا عَبْدَ اللَّهِ إِنْ كُنْتَ لَنَا فِي أَوَامِرِنَا وَ زَوَاجِرِنَا مُطِيعاً فَقَدْ صَدَقْتَ ، وَ إِنْ كُنْتَ بِخِلَافِ ذَلِكَ فَلَا تَزِدْ فِي ذُنُوبِكَ بِدَعْوَاكَ مَرْتَبَةً شَرِيفَةً لَسْتَ مِنْ أَهْلِهَا؛ ای بنده خدا! اگر مطیع دستورات و نواهی ما هستی، حقیقت را گفته‌ای و اگر چنین نباشی، پس با ادعای چنین منزلت والایی که اهل آن نیستی، بر گناهان خود نیفزا.»

وقتی متوجه این موضوع شدیم، در برابر چالش‌ها آگاه‌تر، مسئولیت‌پذیرتر و تواناتر خواهیم شد.

 

لبنان در حساس‌ترین مرحله قرار دارد

از لبنان آغاز می‌کنیم که در آستانه مرحله جدیدی قرار دارد. مرحله‌ای که بعد از صحبت‌های فزاینده درباره نزدیک شدن اعلام رسمی لغو یارانه‌های سوخت ممکن است خطرناک‌ترین و بدترین باشد؛ چرا که عواقب همه جانبه خواهد داشت و به فشارهای جاری و فزاینده تحمیل شده بر لبنان به دلیل افزایش نرخ دلار، قیمت کالا، خدمات، مواد غذایی، دارو، درمان و راه‌های تأمین برق و آب ... افزوده خواهد شد و با شروع سال تحصیلی جدید، اقساط، هزینه رفت و آمد، کتاب نیز بر دوش خانواده‌ها اضافه می‌شود.

متأسفانه همه این‌ها در شرایطی است که هیچ گونه برق امیدی برای ایجاد راه حل‌ها و راه‌کارهایی به چشم نمی‌آید که مردم را قادر به تحمل همه این بارها کند یا این روند فرسایشی مداوم را که بر باقیمانده توانایی‌های آن‌ها، در صورت وجود، چنگ انداخته می انداز، متوقف کند.

به جز تصویب کارت اعتباری مالی که علیرغم اهمیت و اعلام شروع مراحل اجرایی آن، هنوز موانع زیادی بر سر راه آن وجود دارد، چه از لحاظ بودجه و چه دشواری تأمین شرایط مورد نیاز توسط گروه‌های هدف و ترس مداوم از ورود این قضیه به دهلیزهای سیاست و تبدیل شدن آن به ابزاری برای نیروهای سیاسی برای ارتقای موقعیت انتخاباتی‌شان و حتی اگر این کار انجام شود، پاسخگوی نیازهای اساسی فقرایی که هر روز در حال افزایش هستند، نیست، نه مصوبه‌ای برای افزایش حقوق و دستمزدها برای برآوردن این نیازها وجود دارد، نه تلاشی برای به جریان انداختن چرخ اقتصاد و نه کمکی برای رفع نیازهای طبقات فقیر یا شدیداً فقیر.

با توجه به فضای غم انگیزی که لبنانی‌ها از آن رنج می‌برند و تداوم پشت کردن مدیران و تصمیم گیران کشور به مردم، ما ابتکارات و اقدامات افراد، گروه‌ها، نهادها یا کشورها را برای کاهش درد و رنج مردم و کمک به آن‌ها برای غلبه بر مشکلات این مرحله مهم می‌دانیم؛ بنابراین از تمام ابتکارات صورت گرفته یا آن‌هایی که لبنانی‌ها مشتاقانه منتظرشان هستند، چه در زمینه سوخت و چه در زمینه برق یا هر ابتکار و اقدام دیگر قدردانی و تشکر می‌کنیم.

 

احیای روابط با سوریه

نتایج مثبت حاصل از ملاقات هیئت وزیران لبنان و سوریه یا توافقی که پس از آن در اردن صورت گرفت که در صورت اجرایی شدن، به کاهش بحران لاعلاج برق که لبنان از آن رنج می‌برد کمک خواهد کرد، باعث مسرت و امیدواری است. امیدواریم این دیدار فتح بابی برای روابط لبنان و سوریه باشد و تنش‌ها و تشنج‌هایی گذشته را برطرف کند و آغازی برای تلاش متحد عربی برای پرداختن به مسائل و مشکلات مشترک باشد.

 

آزادی دولت

اما گام اساسی که لبنانی‌ها منتظر آن هستند، آزادی دولت است. آن هم بعد از این که همه از اسارت حساب‌های شخصی و منافع محدود رها شدند. امیدواریم ساعات آینده خبر تشکیل آن را بدهد. حکومتی که در حد و اندازه امیدها و آرزوهای لبنانی‌ها باشد و باعث برون رفت آن‌ها از این تونل تاریک شود. دولت اصلاحات، نه دولت انتخابات و سهمیه بندی‌ها.

 

دشمن در وحشت است

به فلسطین اشغالی می‌رسیم که در آن بعد از فرار شش زندانی فلسطینی، دستگاه‌های امنیتی و نظامی دشمن در حالتی از رعب و وحشت واقعی به سر می‌برد و این وضعیت بر شهرک‌نشینان در مناطق مختلف اشغالی نیز سایه انداخته است. ترس دشمن از اقدامات آینده است و از پیامدهای آن برای امنیت روانی جامعه‌شان خود می‌ترسد.

واکنش‌های خصمانه دشمن در قبال زندانیان در زندان‌ها و تحت فشار قرار دادن آن‌ها به نفع دشمن نخواهد بود و اعتماد از دست رفته را بازنمی‌گرداند، بلکه قدرت و استواری زندانیان در برابر زندانبانان را افزایش می‌دهد و مردم فلسطین را وامی‌دارد که تلاش‌های بیشتر برای آزادی زندانیان و بازداشت شدگان و کل فلسطین از یوغ اشغالگری صورت دهند.