خطبه جمعه، 2 مهر ماه 1400

مطالب مهم خطبه اول: شروع حرکت توابین / نبرد تا شهادت / اهمیت محاسبه و بازنگری.

مطالب مهم خطبه دوم: دولت با آزمون روبرو است / هشدار امنیتی / تقویت روابط با پیرامون / استقلال قوه قضائیه! / در موضوع مرزها نباید کم‌کاری کرد.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

17 صفر 1443 برابر با 2 مهر 1400 و 24/09/2021 م

قیام توابین؛ توبه از تنها گذاشتن امام حسین(ع)

 

مطالب مهم خطبه اول: شروع حرکت توابین / نبرد تا شهادت / اهمیت محاسبه و بازنگری.

مطالب مهم خطبه دوم: دولت با آزمون روبرو است / هشدار امنیتی / تقویت روابط با پیرامون / استقلال قوه قضائیه! / در موضوع مرزها نباید کم‌کاری کرد.

 

خطبه دینی:

خداوند سبحانه و تعالى می‌فرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللهِ تَوْبَةً نَّصُوحًا عَسَىٰ رَبُّكُمْ أَن يُكَفِّرَ عَنكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَيُدْخِلَكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يَوْمَ لَا يُخْزِي اللهُ النَّبِيَّ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ نُورُهُمْ يَسْعَىٰ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمَانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا وَاغْفِرْ لَنَا إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» [التّحريم: 8] صدق الله العظيم.

خداوند متعال در این آیه به صفتی اشاره می‌کند که یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های مؤمنان است. این که وقتی اشتباه یا کوتاهی می‌کنند، سریع خود را بازنگری می‌کنند و در وضعیتی که هستند تجدید نظر کرده، برای توبه و اصلاح عجله به خرج می‌دهند.

خداوند به توبه کنندگان وعده داده است به رغم کارهایی که انجام داده‌اند، توبه آن‌ها را می‌پذیرد و این در این فرمایش الهی آمده است: «وَهُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَعْفُو عَنِ السَّيِّئَاتِ وَيَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ» [الشّورى: 25] و افزون‌تر از این عشق و علاقه خود را به آنان بیان داشته است: «إِنَّ اللهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ» [بقره: 222].

و همچنین آیه‌ای که تلاوت کردیم به بهره‌ای که مصیب توبه کنندگان می‌شود نیز اشاره کرده است: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللهِ تَوْبَةً نَصُوحاً عَسَى رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَيُدْخِلَكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ» [تحریم: 8]. اما توبه‌ای که مورد نظر خداست و همه این نتایج از آن حاصل می‌شود، توبه‌ای صادقانه است و این بدان معناست که شخص از گذشت خود پشیمان شود، این پشیمانی را با توبه به سوی خدا اعلام کند و این که هرگز به بدی‌های خود بازنمی‌گردد، البته به شرطی که این کار با عمل خوب همراه شود.

خداوند متعال به این امر اشاره کرده، می فرماید: «وَإِنِّي لَغَفَّارٌ لِّمَن تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحاً ثُمَّ اهتَدَى» [طه: 82] و این توبه روند همیشگی مؤمنان آگاه در تمام مراحل زندگیشان بوده است.

 

شروع حرکت توابین

امروز، در حال و هوای اربعین امام حسین(ع) که در بیستم ماه صفر الخیر بر ما خواهد گذشت و فرصت مناسبی است که در آن با امام حسین(ع) و همراهانش تجدید عهد کنیم، می‌خواهیم به یکی از نمونه‌های توبه صادقانه بپردازیم که پس از شهادت امام حسین(ع) اتفاق افتاد. این توبه که عنوان قیام توابین به خود گرفت، توسط مردم کوفه شروع شد. آن‌ها پس از شهادت امام حسین(ع) از تنها گذاشتن و عدم انجام وظیفه در یاری او پشیمان شدند و به این جهت تصمیم به توبه گرفتند. نظرشان این بود که راه رسیدن به توبه، فقط با اعلام توبه به سوی خدا و استغفار به درگاه الهی نیست، بلکه با تلاش برای براندازی حکومت اموی که پشت همه اتفاقات کربلا قرار داشت و انتقام گرفتن از قاتلان امام حسین(ع) و یاری اصول و مبانی مورد نظر آن حضرت امکان‌پذیر است.

در آن زمان سلیمان بن صرد خزاعی رهبری این قیام را به عهده گرفت. وی از اصحاب رسول خدا(ص) بود. وی قبل از سال پنجم هجرت در مدینه اسلام آورد و سپس به کوفه نقل مکان کرد و یکی از بزرگان آن شد. در تمام جنگ‌های امام علی(ع) حضور داشت و در این بین به صداقت، قهرمانی و شجاعت معروف شد.

سلیمان بن صرد خزاعی همراه کسانی که زیر پرچم وی جمع شدند، تصمیم گرفتند به دور از چشم امویان که مواظب هرگونه حرکت اعتراضی به آنچه در کربلا رخ داد، بودند، کار مخفیانه‌ای را آغاز کردند و می‌کوشیدند در صورت فراهم شدن شرایط، اعم از تأمین مال، سلاح، افراد و جلب یاران و هواداران، برای نبرد آتی آماده شوند. او چهار سال بعد، با مرگ یزید و شروع نزاع بین بنی‌امیه بر سر قدرت، فرصت را برای قیام مناسب دید، حرکت خود را آغاز کرد و وارد مرحله علنی قیام شد. از این رو برای بسیج افراد بیشتر برای تحقق اهداف خود، هیئت‌هایی را به مدائن و بصره اعزام کرد. چهار هزار سوار در محلی به نام نخیله که در چهارراهی شام، کوفه و مدینه قرار دارد، جمع شدند. در اینجا سلیمان بن صرد خزاعی در میانشان سخنرانی کرد و با وضوح تمام هدف خود را برایشان تبیین کرد. به آنان گفت: «ای مردم! هر که با قصد قربت به خدا و برای ثواب اخروی به اینجا آمده، جزو ماست و ما هم از او هستیم و خداوند او را در زندگانی و مرگ، مورد رحمت خویش قرار دهد و هر که خواهان دنیا است، به خدا سوگند! ما جز رضایت خداوند، به سوی غنیمت نمی‌رویم. طلا، نقره و کالا همراه ما نیست. تنها شمشیرها را بر دوش داریم و توشه‌ای به اندازه رسیدن به محل نبرد هم همراه خود می‌بریم. پس هر کسی قصدی دیگر دارد، همراه ما نیاید.»

پس از آن، سلیمان بن صرد خزاعی همراه اصحاب خود برای زیارت قبر امام حسین(ع) به کربلا رفت. در آنجا گریه کرده و به خاطر تنها گذاشتن امام و کوتاهی خود به درگاه خداوند متعال توبه کردند. می‌گفتند:‌ «خدايا ما پسر دختر پيامبر را تنها گذاشتيم، از گناهان گذشته ما در گذر و توبه ما را بپذير. ما شهادت می‌دهیم بر همان عقیده‌ای هستیم كه حسين(ع) شهيد شد. خدايا! اگر گناهان ما را نيامرزي و مورد رحمت قرار ندهي از زيانكاران خواهيم بود.»

 

نبرد تا شهادت

پس از آن، توابین عازم شام شدند، جایی که دژ اصلی بنی‌امیه بود؛ اما پیش از رسیدن به آنجا، سپاهی متشکل از ده هزار سوار به رهبری عبیدالله بن زیاد در منطقه‌ای به نام عین الوردة، واقع در شمال شرقی شام منتظرشان بود. پس از به هم رسیدن دو سپاه و با توجه به ناکافی بودن تعداد توابین، ابن زیاد از آن‌ها خواست تسلیم شده و با عبدالملک بن مروان به عنوان خلیفه بیعت کنند؛ ولی آن‌ها امتناع کردند. البته به این نیز بسنده نکردند و از سپاهیان شام خواستند که خلیفه‌شان را برکنار کنند و به آن‌ها بپیوندند و خلیفه‌شان فردی از اهل بیت رسول الله(ص) باشد.

در مقابل این صحنه، سلیمان بن صرد خزاعی خطاب به اصحاب خود چنین گفت: «اما بعد! [خدا] دشمنی را که روزها و شب‌ها به سویش رهسپار بودید، به سوی شما آورده است. پس وقتی با آن‌ها مقابل شدید، خوب با آن‌ها بجنگید و صبوری کنید که خدا یار صابران است. هیچ کس به آن‌ها پشت نکند "مگر برای جنگ منحرف شود یا سوی گروه دیگر رود." فراری را نکشید و زخم دار را بیجان مکنید. اسیر مسلمان را مکشید، مگر آن که با شما بجنگد.»

با وجود نابرابری در تعداد و امکانات، توابین توانستند ارتش شام را شکست دهند که باعث شد عبیدالله بن زیاد مجبور شد از شام درخواست کمک کند؛ با رسیدن نیروهای کمکی از شام تعداد سپاهیان او به سی هزار جنگجو رسید که به برهم خوردن توازن نظامی بین دو سپاه منجر شد و شانس پیروزی در مقابل آن‌ها کاهش یافت؛ اما این نیز مانع از استقامت و ادامه دادن نبرد تا شهادت نشد. بدین ترتیب آن‌ها در آن زمان زیباترین درس‌های فداکاری و رستگاری را به نمایش گذاشتند.

این قیام، علی رغم خود جوش بودن و نداشتن امکانات لازم برای مقابله با سپاه اموی، توانست موجودیت حکومت اموی را متزلزل سازد و با خون و فداکاری‌های خود ثابت کند که امت اسلامی بیدار شده است و حاکمیت اموی پس از جنایتی که در کربلا مرتکب شد، امنیت ندارد و در نتیجه فضایی انقلابی ایجاد کرد که به شکل‌گیری قیام‌ها علیه بنی‌امیه کمک کرد.

 

اهمیت محاسبه و بازنگری

این قیام ارزشي را تثبیت کرد كه ما به شدت به آن نياز داريم و آن بازنگری هميشگي وضعیت موجود است. اگر به پیروزی رسیدیم، باید آن را مورد ارزیابی قرار بدهیم تا بتوانیم آن را تقویت کنیم و مانع از تبدیل شدن آن به شکست شویم و شکست را بررسی و ارزیابی کنیم تا بر اشتباهاتی که منجر به آن شده غلبه کنیم. باید کوتاهی‌ها را در صورت وقوع ارزیابی کنیم تا بتوانیم جبرانشان کنیم و جلوی تکرار اشتباهات را بگیریم. متأسفانه ما این فرهنگ را نداریم؛ چرا که در میان ما، فرهنگ پافشاری بر خطا یا سهل انگاری و توجیه همه چیز غالب است. این فرهنگ از دین ما نیز دور است که ما را به بازنگری و محاسبه در سطح افراد، گروه‌ها، نهادها، مؤسسات، دولت‌ها و حتی به صورت روزانه فرامی‌خواند: «حاسِبُوا اَنْفُسَکُم قبلَ اَن تُحاسَبُوا و زِنُواها قبلَ اَنْ تُوزَنُوا و تَجَهَّزُوا لِلْعَرْضِ الاَْکْبَر؛ خویشتن را محاسبه کنید قبل از آنکه به حساب شما برسند و خویش را وزن کنید قبل از آنکه شما را وزن کنند و براى عرضه بزرگ (روز قیامت) آماده شوید.»

این بازنگری و ارزیابی باید از درون آغاز شود و سپس جنبه بیرونی پیدا کند. ما نباید این کار را فرو کاستن خود تلقی کنیم؛ زیرا در نظر خداوند خوشبخت کسی است که در هر قضیه، امر یا موضعی که با اعلام یا سکوت خود حقی را تنها گذاشته یا باطلی را یاری کرده است، توبه کند و خود را مورد بازخواست قرار دهد و این ندای الهی را اجابت کند که می‌فرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا اتَّقُوا اللهَ وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَاتَّقُوا اللهَ إِنَّ اللهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ» [حشر: 18]، قبل از آنکه دیر شود و نتواند خود را ارزیابی کند: «قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ * لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ» [مؤمنون: 99-100]. والحمد لله ربّ العالمين.

 

خطبه سیاسی:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! شما و خودم را با آنچه امام رضا(ع) به ما توصیه کرده است، سفارش می‌کنم. امامی که هفدهم ماه صفر سالروز وفاتشان را گرامی می‌داریم. فرمود: «مَنْ أَحَبَّ عَاصِیاً فَهُوَ عَاصٍ وَ مَنْ أَحَبَّ مُطِیعاً فَهُوَ مُطِیعٌ وَ مَنْ أَعَانَ ظَالِماً فَهُوَ ظَالِمٌ وَ مَنْ خَذَلَ عَادِلًا فَهُوَ خَاذِلٌ إِنَّهُ لَیْسَ بَیْنَ اللَّهِ وَ بَیْنَ أَحَدٍ قَرَابَهًٌْ وَ لَا یَنَالُ أَحَدٌ وَلَایَهًَْ اللَّهِ إِلَّا بِالطَّاعَهًِْ وَ لَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ لِبَنِی عَبْدِالْمُطَّلِبِ ائْتُونِی بِأَعْمَالِکُمْ لَا بِأَنْسَابِکُمْ وَ أَحْسَابِکُمْ؛ هرکس گنه‌کاری را دوست داشته باشد، گنه‌کار است و هرکه شخص مطیع را دوست داشته باشد، او نیز مطیع خداست. کسی که به ظالم کمک کند، ظالم است و هرکه عادلی را خوار کند، خود خوار است؛ بین خدا و احدی قرابت و خویشاوندی نیست؛ هیچکس به خدا نزدیک نمی‌شود؛ مگر با اطاعت. پیامبر به فرزندان عبدالمطلب فرمود: اعمال خود را، به من نشان دهید نه خویشاوندی و خانواده‌تان را.»

پس باید به این توصیه امام را عمل کنیم و به کسانی که از خدا اطاعت می‌کنند و او را دوست دارند، ابراز محبت کنیم نه به کسانی که از او نافرمانی می‌کنند. نباید به ستم ستمگر کمک کنیم. باید در کنار کسانی بایستیم که برای حق، عدالت و خدمت به عیال خدا کار می‌کنند و هنگامی که نزد خدا می‌آییم، همان‌طور که او به ما دستور داده است، با اعمال و موضع‌گیری‌های خود به سراغ او برویم نه با حسب‌ها و نسب‌های خود؛ بنابراین به چیزی که نزد خداوند است، جز با تقوا و عمل نمی‌رسیم.

تنها با این کار به این امام وفادار خواهیم بود، شایسته ولایت او خواهیم شد و در مواجهه با چالش‌ها نیز تواناتر خواهیم بود.

 

دولت با آزمون روبرو است

از لبنان شروع می‌کنیم. همان طور که انتظار می‌رفت دولت بر اساس منشور کاری خود، اعتماد مجلس را جلب کرد. اکنون این دولت با آزمون سختی در برابر لبنانی‌ها روبرو است. لبنانی‌هایی که در زمینه‌های معیشت و زندگی در رنج و زحمت قرار دارند و منتظر درمان سریع بحران‌های فوری خود هستند.

لبنانی‌ها انتظار ندارند که دولت همه بحران‌ها را حل کند، اما می‌خواهند ببینند که دولت در حل این بحران‌ها جدی است و فقط نقش تسکینی ندارد و حتی اگر اعتماد پارلمان را نیز به دست آورده باشد، اما مهم‌تر این است که اعتماد مردم لبنان را به دست آورد و آن‌ها نیز رأی اعتماد نمی‌دهند، مگر این که جدیت، شفافیت، در کنار مردم بودن، درد مردم را احساس کردن و به دنبال حل مشکلات مردم بودن را در دولت ببینند.

ما و لبنانی‌ها می‌ترسیم تصویری که در جلسه رأی اعتماد دیده شد و صحنه این که دل‌های پری از یکدیگر داشتند، در راهروهای کابینه نیز دیده شود و این عملکرد دولت را تحت تأثیر قرار دهد و مثل گذشته این دولت نیز به دلیل نزاع میان طرف‌های تشکیل دهنده آن، بسیاری از پروژه‌های ضروری برای کشور را متوقف کند.

ما از نیروهای سیاسی انتظار داریم که انتظارات شهروندان را برآورده کنند، عملکرد خود را بررسی کردند و برای ارائه مدلی از کار سیاسی شتاب کنند و به دور از مشاجره‌ها، رقابت‌ها، سهمیه‌ها و حساب‌های شخصی که لبنانی‌ها را به این وضعیت رسانده است، به پرونده‌ها و موضوعات موجود رسیدگی کنند.

ما قبلاً گفتیم و امروز نیز می‌گوییم: نیروهای سیاسی با فرصت ارزشمندی برای اصلاح تصویر مخدوش خود در ذهن لبنانی‌ها روبرو هستند؛ به ویژه این که با آزمون انتخاباتی روبرو خواهند بود که اگر وضع به همین منوال باشد، ممکن است برای آن‌ها دشوار باشد. مردم منتظر کار هستند، نه گفتار و منتظر عمل هستند، نه وعده. اتحاد آن‌ها به آن اندازه که با ارائه ابتکار عمل و طرح برای حل یا کاستن از بار مشکلات بحران‌هایی که مردم از آن‌ها رنج می‌برند، ممکن است با دامن زدن به غرایز طایفه‌ای و مذهبی‌شان ممکن نخواهد بود.

 

هشدار امنیتی

در مقابل همه این‌ها، برای همه لبنانی‌ها تأکید می‌کنیم که هوشیار باشند وگرنه از هر‌گونه سهل انگاری امنیتی آسیب می‌بینند؛ زیرا نگرانیم حوادثی از قبیل کشف شبکه‌ها و هسته‌های تروریستی از یک سو و خلأ امنیتی ناشی از تأثیر وضعیت دشوار اقتصادی بر کار دستگاه‌های امنیتی، روی کیفیت عملکردشان تأثیر بگذارد. در عین حال که از نقش سرویس‌های امنیتی در این زمینه قدردانی می‌کنیم، هشدار می‌دهیم با توجه به دشواری مرحله و فقدان امکانات لازم، همه باید مأموران اطلاعاتی باشند. همچنین تأکید می‌کنیم که با هر آنچه در دسترس و ممکن است، از نیروهای امنیتی حمایت شود تا در میدان مواجهه با چالش‌ها و خطرات آینده حاضر باشند.

 

تقویت روابط با پیرامون

در همین زمان، از دولت می‌خواهیم که به سرعت گام‌های لازم را برای تقویت روابط لبنان با محیط عربی، اسلامی و همه کشورهایی که خیرخواه کشور هستند، بردارد، فضای تنش آلود فعلی را برطرف کند و تصویر مخدوش از کشور را که به خاطر فساد و حیف و میل، در اذهان دیگران به وجود آمده است، محو سازد. این تصور باعث شده است که دیگران به خاطر بی‌اعتمادی، به دولت لبنان کمک نکنند و به طرف‌های دیگر داخلی، از قبیل انجمن‌ها یا مؤسسات اعتماد کنند یا خودشان مستقیماً به ارائه کمک‌ها در کشوری بپردازند که برای رشد و پیشرفت همه‌جانبه به این کمک‌ها نیاز دارد. تا زمانی که این امر محقق نشده و دولت نقش خود را ایفا نکند، ما از مردم لبنان می‌خواهیم که برای تأمین نیازهای خود، از نظر غذا، برق، دارو، حمل و نقل، درمان و غیره همبستگی، مساعدت متقابل و همکاری بیشتر خود را حفظ کنند. ما معتقدیم که با این همکاری، آن‌ها می‌توانند بسیاری از مشکلات خود را حل کنند.

 

استقلال قوه قضائیه!

در موضوع قوه قضائیه بار دیگر بر ضرورت تلاش برای تقویت استقلال آن تأکید کنیم؛ زیرا دستگاه قضایی سوپاپ اطمینان هر کشوری است و این امر با دور نگه داشتن آن از دایره شبهات، پارتی بازی و غیرحرفه‌ای عمل کردن، میسر می‌شود.

در این زمینه نیز بر ضرورت عجله نکردن در اتهام زنی به فلان شخص یا آن گروه، پیش از صدور حکم و حصول اطمینان از درستی آن تأکید می‌کنیم تا مصداق این فرمایش خداوند متعال وفادار نباشیم: «فَتُصْبِحُوا عَلَى مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِينَ» [حجرات: 6].

 

در موضوع مرزها نباید کم‌کاری کرد

به موضوع تعیین مرزها می‌رسیم که با اعلام دشمن مبنی بر اینکه به یک شرکت آمریکایی اجازه می‌دهد تا در مناطق مورد مناقشه که لبنان آن‌ها را در حوزه حاکمیت خود می‌داند، حفاری کند، به موضوع داغی تبدیل شده است. بر موضع واحد لبنان در مواجهه با دشمن و اجازه ندادن به بروز مشکلات داخلی تأکید می‌کنیم که باعث ضعیف انگاشتن لبنان توسط دشمن می‌شود؛ زیرا واگذاری بخش کوچکی از حقوق منجر به عقب نشینی از بسیاری حقوق دیگر می‌شود. این چیزی است که همه اعلام کرده‌اند و ما نیز برای ایستادگی در مقابله با جاه طلبی‌ها و اهداف دشمن به آن فرامی‌خوانیم.