خطبه جمعه، 14 آبان ماه 1400

مطالب مهم خطبه اول: نظارت بر زبان / عواقب عملکرد زبان / تقویت نظارت / از زبان برای کارهای خوب استفاده کنید.

مطالب مهم خطبه دوم: بحران‌هایی بدون راه حل / قضایای بندر و طیونه / بحران در روابط با کشورهای خلیج فارس / تردید در مورد مانورهای دشمن.

 

بسم الله الرحمن الرحیم

30 ربیع الاول 1443 برابر با 14 آبان 1400 و 05/11/2021 م

تأثیر زبان و پیامدهای آن در دنیا و آخرت

 

مطالب مهم خطبه اول: نظارت بر زبان / عواقب عملکرد زبان / تقویت نظارت / از زبان برای کارهای خوب استفاده کنید.

مطالب مهم خطبه دوم: بحران‌هایی بدون راه حل / قضایای بندر و طیونه / بحران در روابط با کشورهای خلیج فارس / تردید در مورد مانورهای دشمن.

 

خطبه دینی:

خداوند سبحانه و تعالى می‌فرماید: «وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ * إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيَانِ عَنِ الْيَمِينِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَعِيدٌ * مَا يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ» [ق: 16- 18] صدق الله العظيم.

 

نظارت بر زبان

خداوند متعال در این آیات به نظارت شدیدی که برای زبان وضع کرده است و با هیچ نظارت دیگر الهی برای بقیه اعضاء و حواس انسان برابری نمی‌کند، اشاره دارد.

بنابراین خداوند بعد از صحبت درباره نظارت بر هر آن چه از انسان صادر می‌شود، اشاره می‌دارد که نگهبان ویژه‌ای برای زبان قرار داده است و آن را "ناظر پیگیر" توصیف می‌کند؛ یعنی کسی که در تعقیب و پیگیری انسان تخصص دارد؛ به طوری که چیزی که اعمال انسان از دید او پنهان نمی‌ماند.

این امر اشاره روشنی از سوی خداوند متعال به جایگاه زبان برای انسان و آثار فاجعه‌بار آن در صورت رها شدن و تابع قید و شرط نبودن زبان است. در این صورت ممکن است باعث فتنه‌انگیزی، تنش‌آفرینی، خونریزی و گسترش فساد و انحراف شود.

پس از گسترش رسانه‌ها و وسایل ارتباطی حساسیت این امر افزایش یافته است؛ زیرا هیچ مانعی دیگری برای آنچه از زبان در سطح زمان و مکان صادر می‌شود، وجود ندارد.

حدیثی از رسول خدا(ص) نیز به این امر اشاره کرده است: «إنَّ الرَّجلَ ليتكلَّمُ بالكلمةِ من رضوانِ اللهِ، ما كان يظُنُّ أن تبلُغَ ما بلغت، يكتبُ اللهُ له بها رضوانَه إلى يومِ يلقاه؛ انسان گاهی سخنی را بر زبان می‌راند که موجب خشنودی خداوند می‌شود و به ‌واسطه آن حرف، تا ابد از او خشنود می‌شود و همچنین گاهی سخنی را بر زبان می‌آورد که به ‌واسطه آن حرف تا ابد از او خشمگین است.»

و در حديث آمده است: «رُبَّ كلامٍ أنفذ من سهام؛ چه بسا سخنی که از تیر نیز نافذتر است.»

شاعر نیز در این باره سروده است:

جِراحات السِّنانِ لها التِئامٌ              وَلا يلتامُ ما جَرَحَ اللّسانُ

زخم نیزه التیام می‌یابد ولی زخم زبان بهبود نمی‌یابد.

حتی در این باره گفته‌اند: «آفت انسان از زبان است.»

 

عواقب عملکرد زبان

تأثیر زبان بر سرنوشت انسان به دنیا منحصر نمی‌شود؛ بلکه بر سرنوشت او در آخرت نیز تأثیرگذار است. چنان که در حدیث آمده است: صحابی معروف معاذ بن جبل از رسول خدا(ص) درباره چیزهایی که او را به بهشت می‌برد و از جهنم دور می‌کند، پرسید. به او می‌فرمود: «اين را نگه دار – و به زبان خود اشاره کرد - گفت: ای پيامبر خدا! آيا ما به واسطه آن چه می‌گوییم، مورد بازخواست قرار خواهيم گرفت؟ آن حضرت فرمود: مادرت به عزایت بنشيند! آيا جز اين نيست كه مردم براى آنچه با زبان درو مى‌كنند با روهايشان (يا با بینی‌هایشان) در دوزخ سرنگون مى‌شوند؟!»

و در حدیث آمده است: «يُعَذِّبُ اللّه ُ اللِّسانَ بعَذابٍ لا يُعَذِّبُ بهِ شَيئا مِن الجَوارِحِ، فيقولُ: أي رَبِّ، عَذّبتَني بعَذابٍ لَم تُعَذِّبْ بهِ شيئا! فيُقالُ لَهُ: خَرَجَت مِنكَ كَلِمَةٌ فبَلَغَت مَشارِقَ الأرضِ و مَغارِبَها، فسُفِكَ بها الدَّمُ الحَرامُ و انتُهِبَ بها المالُ الحَرامُ و انتُهِكَ بِها الفَرجُ الحَرامُ؛ خداوند، زبان را چنان عذابى دهد كه هيچ يك از اعضاى ديگر را چنان عذاب ندهد. پس زبان گويد: پروردگارا! مرا عذابى دادى كه هيچ چيز را چنان عذابى ندادى! در پاسخ او گفته شود: سخنى از تو بيرون آمد و به شرق و غرب زمين رسيد و به واسطه آن خونى بنا حق ريخته شد و مالى به غارت رفت و ناموسى هتك شد.»

عواقب زبان در آخرت به نوع کلامی که بر زبان او جاری شده است، منحصر نمی‌شود، بلکه آثار، نتایج و عواقب آن را نیز دربر می‌گیرد. خداوند متعال با اشاره به این امر فرموده است: «وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآَثَارَهُمْ» [يس:12].

لذا در حدیث آمده است: در روز قيامت شيشه خونی به دست انسان می‌دهند و می‌گویند: اين سهم تو از خون فلانی است. عرض می‌کند: پروردگارا! تو خود می‌دانی كه در تمام زندگی‌ام خونى نریخته‌ام. می‌گویند: تو از فلانی سخنی شنیدی و به زيان او بازگو كردى و سبب کشتن او شد. حال اين بهره تو از خون اوست.

 

تقویت نظارت

از این رو عزیزان! باید به خاطر مسئولیتی که در قبال خود و دیگران داریم، نظارت را تقویت کنیم. اولاً باید آیه شریفه‌ای را که تلاوت کردیم: «مَا يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ» همیشه مد نظر داشته باشیم. باید بدانیم هر کلمه‌ای که از طریق زبان یا نوشته‌های خود به زبان می‌آوریم، نزد «ناظر پیگیر» نوشته و ضبط می‌شود و ما در قبال آن پاسخگو خواهیم بود و از پیامدهای سخنان خود در دنیا و نتایج آن برای سرنوشت اخروی خود، وقتی نامه اعمال ما را می‌آورند و تمام گفته‌های خود را ثبت شده می‌یابیم، شگفت‌زده می‌شویم. خداوند در اشاره به این موضوع می‌فرماید: «وَوُضِعَ الْكِتَابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يَا وَيْلَتَنَا مَالِ هَذَا الْكِتَابِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةً وَلَا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصَاهَا وَوَجَدُوا مَا عَمِلُوا حَاضِراً وَلَا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَد» [الكهف: 49].

این همان چیزی است که وقتی مردی بدون توجه به سخنان خود صحبت می‌کرد، حضرت علی(ع) نسبت به آن هشدار داد و به او فرمود: «يا هذا! إنّك تُملي على حافظَيك كتاباً إلى ربّك؛ فلانی! تو بر دو فرشته خويش نامه‌ای را املا می‌کنی تا بنويسند و نزد پروردگار برند.»

خداوند متعال به این امر اشاره فرموده است:‌ «إِذْ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِكُمْ وَتَقُولُونَ بِأَفْوَاهِكُمْ مَا لَيْسَ لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ وَتَحْسَبُونَهُ هَيِّناً وَهُوَ عِنْدَ اللهِ عَظِيمٌ» [النّور: 15]. خداوند به انسان هشدار می‌دهد سخن خود را دست کم نگیرد؛‌ بلکه آن را نزد خدای سبحان، بزرگ می بیند.

ثانیاً: زبان را نگهداریم. تا زمانی که یقین پیدا نکرده‌ایم سخن ما برحق و درست است، نیکی را در جان‌ها برمی‌انگیزد و روح صمیمیت، محبت و همکاری را در جامعه گسترش می‌دهد، زبان خود را به کار نیندازیم. این امر از نشانه‌های فرد مؤمن شمرده شده و این حدیث نیز به آن اشاره دارد: «إِنَّ لِسَانَ الْمُؤْمِنِ مِنْ وَرَاءِ قَلْبِهِ ... لاِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا أَرَادَ أَنْ یَتَکَلَّمَ بِکَلاَم تَدَبَّرَهُ فِی نَفْسِهِ فَإِنْ کَانَ خَیْراً أَبْدَاهُ وَ إِنْ کَانَ شَرّاً وَارَاهُ؛ زبان مؤمن، پشت قلب او قرار دارد... چون مؤمن هرگاه بخواهد سخنى بگويد نخست می‌اندیشد؛ اگر خير بود اظهار می‌کند و اگر شر بود آن را پنهان می‌سازد.»

برخی از اصحاب رسول خدا(ص) به روش خود این رفتار ایمانی را نشان داده‌اند. آن‌ها سنگریزه‌ای در دهان خود می‌گذاشتند و آن را برنمی‌داشتند تا اینکه مطمئن شوند آنچه می‌گویند درست است و نتیجه‌ای جز ندارد. بعضی دیگر آن چه را می‌خواستند بگویند، می‌نوشتند و در آن به خوبی تدبر می‌کردند تا از پیامدهای منفی سخن خود در امان بمانند.

سوم: التزام به نقشه راهي كه احکام اسلامی برای زبان ترسيم کرده‌اند. این احکام از انسان می‌خواهند تمام چیزهایی را که نقش بایسته زبان را مختل می‌کنند، ترك کند؛ از این رو به ترک دروغ، غيبت، تهمت، ناسزا، سب، دشنام، سخن گفتن ناآگاهان و غنای بیهوده فراخوانده است و این که انسان بهترین‌ها را در گفتار برگزیند و همان چیزی است که خداوند عزوجل به آن اشاره کرده است:‌ «وَقُلْ لِعِبَادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ» [الإسراء: 53]. کلمه نیکو، کلمه‌ای است که در روح دیگران تأثیر مثبت بگذارد، به طوری که انسان وارد عقل و قلب او شود و اثر منفی بر او نگذارد؛ هر چند انتقاد از رفتار او یا هشدار نسبت به یک اشتباه او باشد.

این روش را ما از رسول خدا(ص) آموخته‌ایم. رسول خدا(ص) اهتمام داشت اگر از خطای یکی از اصحاب خود مطلع می‌شد، او را شرمسار نمی‌کرد؛ بلکه در میان جمع مردم می‌ایستاد و بدون اینکه شخص خاصی را نام ببرد، آن‌ها راهنمایی می‌کرد که دچار این خطا نشوند و راه درمان را به آن‌ها نشان می‌داد.

این همان چیزی است که امام صادق(ع) به شیعیان خود سفارش می‌کند. به آن‌ها می‌فرماید: «معاشِرَ الشِّيعة، كونُوا لنا زَيناً ولا تكونُوا علينا شَيناً، قولُوا للنَّاسِ حُسناً، احفظُوا أَلسنتكُم، وكفُّوها عنِ الفضُولِ وقبيحِ القَولِ؛ اى گروه شيعه! شما، مايه زينت و زيبايى ما باشيد، نه اين كه باعث سرزنش ما خاندان شويد. با مردم، به نيكى سخن بگوييد و مراقب زبان خود باشيد و آن را، از گفتار بيهوده و سخن زشت، باز داريد.»

خدای متعال نیز نتیجه کلام نیکو را بیان کرده و فرموده است: «أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللهُ مَثَلاً كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِي السَّمَاءِ * تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا وَيَضْرِبُ اللهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ»؛ بنابراین سخن نیکو نمی‌میرد و باقی می‌ماند و اثر آن برای همیشه می‌ماند؛ در حالی که سخن بد، محکوم به زوال است و ثبات ندارد: «وَمَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٍ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ اجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ الْأَرْضِ مَا لَهَا مِنْ قَرَارٍ» [إبراهيم: 24 – 26].

 

از زبان برای کارهای خوب استفاده کنید

عزیزان! ما در این برهه از زمان که نزاع، تنش و درگیری در جامعه ما در عرصه‌های سیاسی، اجتماعی و دینی و همچنین در عرصه شخصی رایج است، نیاز مبرم داریم تا دل‌ها را بگشاییم نه اینکه ببندیم، آتش دشمنی و کینه را خاموش کنیم، نه شعله‌ور سازیم و جان‌ها را به هم نزدیک کنیم، نه اینکه آن‌ها را از هم دور کنیم و حرف حق و نیکی را به دیگران برسانیم، نه اینکه مردم از آن‌ها دور کنیم.

این امر ایجاب می‌کند که پیش از انتشار یا نوشتن، در مورد کلمات خود دقت فکر کنیم و بهترین‌ها را انتخاب کنیم تا توسط آن‌ها به عقل دیگران راه بیابیم و پیام خود را به دیگران برسانیم؛ زیرا توسط سخن زشت و تنش آفرین، این پیام به دیگران نخواهد رسید.

زبان نمایانگر تجلی عملی شخصیت ماست؛ پس همان‌طور که دوست نداریم جز با ظاهری زیبا از نظر قیافه و لباس در مقابل دیگران ظاهر شویم، باید مراقب باشیم که جز با قلب و عقل زیبا، خود را به دیگران نشان ندهیم. باید فرمایش امام علی(ع) را به یاد داشته باشیم که می‌فرماید: «لْمَرْءُ مَخْبُوءٌ تَحْتَ لِسَانِهِ؛ انسان زیر زبانش پنهان است».

البته این بدان معنا نیست که با مردم تعارف کنیم و با هر کس مطابق قبول و رضایت او رفتار کنیم؛ بلکه به این معناست که واقعیت خود را صادقانه و شفاف و در قالبی زیبا که با مبانی دینی و تربیتی ما تناسب داشته باشد، نشان دهیم.

با این کار به آنچه نزد خداوند است می‌رسیم: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا اتَّقُوا اللهَ وَقُولُوا قَوْلاً سَدِيداً * يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَنْ يُطِعِ اللهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزاً عَظِيماً» [الأحزاب: 70 – 71]. خداوند ما را از کسانی قرار دهد که سخنان را می‌شنوند و از بهترین آن پیروی می‌کنند.

 

خطبه سیاسی:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! شما و خودم را به آنچه رسول خدا(ص) سفارش کرده است، توصیه می‌کنم. مردی نزد آن حضرت آمد تا او را به راه رسیدن به بهشت راهنمایی کند. رسول خدا(ص) به او فرمود: «أنِلْ مِمّا أنالَكَ اللّه ُ، قالَ: فإن كنتُ أحوَجَ مِمّن اُنيلُهُ؟ قالَ: فانصُرِ المَظلومَ، قالَ: و إن كنتُ أضعَفَ مِمَّن أنصُرُهُ؟ قالَ: فاصنَعْ للأخرَقِ يَعني أشِرْ علَيهِ، قالَ: فإن كنتُ أخرَقَ مِمَّن أصنَعُ لَهُ؟ قالَ: فَأصمِتْ لِسانَكَ إلاّ مِن خَيرٍ، أ ما يَسُرُّكَ أن تكونَ فيكَ خَصلَةٌ مِن هذهِ الخِصالِ تَجُرُّكَ إلى الجَنَّةِ؛ از آنچه خداوند به تو ارزانى داشته است ببخش. عرض كرد: اگر خودم از كسى كه بدو بخشش می‌کنم، نيازمندتر بودم چه؟ حضرت فرمود: ستمديده را يارى كن. عرض كرد: اگر خودم از كسى كه یاری‌اش می‌کنم، ناتوان‌تر بودم چه؟ فرمود: براى آدمِ نادان كارگشایی كن؛ يعنى او را راهنمايى كن. عرض كرد: اگر خودم از او نادان‌تر بودم چه؟ حضرت فرمود: زبانت را جز از خير ساكت نگه دار – یعنی زبانت را جز به آن چه خداوند به آن دستور داده و فرموده است: «لَا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْوَاهُمْ إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلَاحٍ بَيْنَ النَّاسِ» [النّساء: 114] - آيا خوشحال نمی‌شوی كه يكى از اين خصلت‌ها در تو باشد و تو را به بهشت بكشاند؟»

عزیزان! این‌ها راه‌های بهشت هستند. رسول خدا(ص) آن‌ها را به ما امانت داده و ما را به انتخاب یکی از آن‌ها دعوت کرده است. پس پیش از اینکه فرصتی برای انتخاب نداشته باشیم، به سوی انجام آن بشتابیم و وقتی این کار را انجام دادیم، در برابر چالش‌ها آگاه‌تر، مسئولیت‌پذیرتر و تواناتر خواهیم بود.

 

بحران‌هایی بدون راه حل

از درد و رنج لبنانی‌ها در زمینه معیشت و زندگی آغاز می‌کنیم که به دلیل افزایش وحشتناک قیمت اجناس، مواد غذایی، سوخت، هزینه حمل و نقل، دارو، نان و برق و... پس از کاهش بیش از صد درصدی ارزش لیره لبنانی در برابر دلار آمریکا، بدون اینکه با افزایش دستمزد کارگران و کارمندان همراه باشد، روز به روز در افزایش است.

متأسفانه این همه رنج در حالی جریان دارد که راه حل جدی برای مقابله با این بحران‌ها وجود داشته باشد؛ زیرا دولتی که آمده بود تا جلوی فروپاشی اقتصادی را بگیرد و از رنج لبنانی‌ها در زمینه معیشت بکاهد، پس از تعلیق جلسات آن به دلیل بروز اختلافات بین اعضا، ایفای نقش خود را تعطیل کرده است.

این فلج حکومتی باعث شده است که لبنانی‌ها در مقابل این همه رنج تنها بایستند و خارهای خود را با دستان خود بچینند و منتظر آینده‌ای بنشینند که بهتر از حالشان باشد و شاید این آینده هرگز نیاید.

در برابر تمام اتفاقاتی که در حال رخ دادن است، مجدداً از همه کسانی که عرصه سیاسی کشور را مدیریت می‌کنند، می‌خواهیم که به مردم این کشور که بیش از این تحمل فشارها را ندارند، رحم کنند و راه ‌حل‌ها و ابتکاراتی را ارائه کنند که کشور را از بحران‌ها، تراژدی‌ها و رنج‌هایش خلاص کند.

ما بر این باوریم تا زمانی که چرخ‌های دولت دوباره به حرکت در نیاید و همه موانعی که بر سر راه آن قرار دارد، برداشته نشود، راهی به رهایی وجود نخواهد داشت.

ما به خوبی دلایلی را که منجر به عدم تشکیل جلسات دولت می‌شود، درک می‌کنیم، اما معتقدیم مطمئن‌ترین راه چاره، بازگشت به کار است؛ زیرا جایگزین آن، چیزی جز رخوت و سستی بیشتر در سطوح اقتصادی و سیاسی نخواهد بود که بیم آن می‌رود با توجه به بن‌بست‌های داخلی و خارجی، باعث بروز تنش در عرصه امنیتی شود.

ما معتقدیم زمانی درهای راه حل باز می‌شود و می‌توان بر موانع فائق آمد که به دور از هرگونه تحمیل، دیکته و مانع تراشی و حسابهای بی فایده برای کشور و مردم، زبان گفتگوی سازنده در داخل حکومت تقویت شود.

 

قضایای بندر و طیونه

باز هم در زمینه موضوعات مورد بحث، بار دیگر بر لزوم تسریع در روند رسیدگی عادلانه قضایی درباره مسببین اتفاقات طیونه تأکید کنیم؛ زیرا نگران عواقب باز ماندن این پرونده یا بسته شدن آن بر اساس تقلب و معامله‌هایی که در این کشور سابقه دارد، هستیم.

در مورد رسیدگی به پرونده بندر، جهت حفظ سلامت و عادلانه بودن تحقیق، بار دیگر بر لزوم در نظر گرفتن تمام ملاحظات مطرح شده در مورد مکانیسم‌های تحقیق توسط بازپرس قضایی تأکید می‌کنیم.

 

بحران در روابط با کشورهای خلیج فارس

اما در مورد بحران به وجود آمده با کشورهای حاشیه خلیج فارس، معتقدیم برای این بحران، راه حلی جز گفتگو با این کشورها وجود ندارد؛ زیرا راه رفع نگرانی آن‌ها گفتگوست. در صورت وجود نگرانی‌ها یا ملاحظاتی در مورد عملکرد دولت یا نیروهای سیاسی شریک در آن، گفتگو روابط را در مسیر صحیح آن قرار می‌دهد؛ البته این امر با دیکته یا فشار (هر فشاری که باشد) و به حاشیه راندن دولت لبنان یا فقیرتر کردن مردم لبنان یا هر یک از طیف‌های آن یا طرح خواسته‌های غیرممکن امکان‌پذیر نیست.

ما از کشورهای حاشیه خلیج فارس می‌خواهیم به دست دراز شده لبنانی‌ها که توسط مقامات متعدد ابراز شده، پاسخ مثبت دهند و متوجه باشند که هیچ یک از مردم لبنان هویت عربی خود را انکار نمی‌کنند یا نمی‌خواهند خود را از محیط عربی خود منزوی کنند. آن‌ها در این راه فداکاری کرده‌اند و هیچ‌گاه دشمن کشورهای حاشیه خلیج فارس نبودند و نخواهند بود؛ زیرا آن‌ها قدر احسان را می‌دانند و جز با احسان آن را جبران نمی‌کنند و اظهار نظر یا انتقاد از موضع یا تصمیمی که گرفته‌اید، به منزله خصومت نیست.

جای تأسف دارد این قطع رابطه در زمانی رخ دهد که ما در مواجهه با چالش‌هایی که امنیت و ثبات جهان عرب را مورد تهدید قرار داده و ثروت‌های آن را به هدر می‌دهد، شدیداً به همبستگی عربی و اسلامی نیاز داریم یا به دور از روحیه برادری عربی و اسلامی، آن هم در شرایطی که لبنان با سخت‌ترین بحران‌های خود مواجه است، اقدامات سفت و سختی علیه لبنانی‌ها انجام شود.

ما بار دیگر می‌گوییم: لبنانی که دشمن صهیونیستی را تحقیر و اعراب را سربلند کرد، سزاوار این برخورد و پشت کردن به مردمش نیست.

 

تردید در مورد مانورهای دشمن

در همین حال ما به مانورهای دشمن صهیونیستی که حاکی از حمله به لبنان است، با تردید نگاه می‌کنیم؛ به ویژه اینکه این مانورها با بحران اخیر هم‌زمانی دارد و مسئولان و رسانه‌های دشمن به صراحت گفته‌اند که وضعیت لبنان بدتر خواهد شد و اوضاع بیشتر از هم خواهد پاشید و در نتیجه می‌ترسیم که دشمن به فرسایش عرصه داخلی ما و تنش در روابط لبنان و برخی کشورهای عربی امید بسته باشد تا اگر از نتایج و سکوت عرب در قبال کشتارها و تجاوزات احتمالی مطمئن شود، تجاوز گسترده‌ای را علیه آن انجام دهد.

بنابراین، در عین حال که نسبت به اقدامات احتمالی دشمن، هشدار می‌دهیم، امیدواریم که برخی چاره‌ اندیشی‌ها، میانجی‌گری‌ها و ابتکار عمل‌ها در غلبه بر این بحران و ایجاد همبستگی عربی واقعی که منافع و آینده مردم ما و منافع آرمان‌های بزرگ ما و به ویژه آرمان فلسطین را تأمین کند، به نتیجه برسد.

در عین حال باید به یک موضوع انسانی نیز توجه کنیم و آن هم مسئله اسیران فلسطینی به ویژه کسانی است که دست به اعتصاب غذا زدند. استفاده آن‌ها از این روش نتیجه‌ای جز رنج و تحقیر در زندان‌های اسرائیل نداشت.

از این رو ما از سازمان‌های حقوق بشری می‌خواهیم که پس از پاره کردن قطعنامه محکومیت دشمن توسط نماینده این رژیم، اقدام دشمن را محکوم و عضویت آن را لغو کنند و از ملت‌های عربی نیز می‌خواهیم که صدای همبستگی خود را با زندانیان و خانواده‌هایشان بلند کنند.