خطبه جمعه، 31 تیر ماه 1401

مطالب مهم خطبه اول: داستان مباهله / دلیل دعوت به مباهله / درس‌هایی از مباهله.

مطالب مهم خطبه دوم: حمایت از مهاجران / باید یک دولت کارآمد تشکیل شود / قوه قضاییه و خطوط قرمز / محاسن ترسیم مرزها / نشست تهران و وضعیت عراق / نتایج چشمگیر مؤسسات خیریه سید(ره)

 

بسم الله الرحمن الرحیم

23 ذی الحجه 1443 هـ برابر با 31 تیر 1401 هـ و 24/07/2022 م

روز مباهله؛ روز تثبیت جایگاه اهل بیت(ع) و احترام به دیگری

 

مطالب مهم خطبه اول: داستان مباهله / دلیل دعوت به مباهله / درس‌هایی از مباهله.

مطالب مهم خطبه دوم: حمایت از مهاجران / باید یک دولت کارآمد تشکیل شود / قوه قضاییه و خطوط قرمز / محاسن ترسیم مرزها / نشست تهران و وضعیت عراق / نتایج چشمگیر مؤسسات خیریه سید(ره)

 

خطبه دینی:

خداوند تبارک و تعالی در کتاب عزیزش می‌فرماید: «الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ * فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَةَ اللهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ» [آل عمران: 60-61] صدق الله العظيم.

 

داستان مباهله

در بیست و چهارم ماه ذی الحجه با یک واقعه مهم در تاریخ اسلام که طبق روایات مختلف در سال نهم یا دهم هجری رخ داده روبرو می‌شویم که به آن روز مباهله می‌گویند.

این واقعه زمانی اتفاق افتاد که رسول خدا(ص) در اجرای خواست خداوند متعال مبنی بر این‌که «قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضاً أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللَّهِ» اسقف مسیحیان نجران را برای گفتگو به مدینه دعوت کرد. در آن زمان نجران مرکز مسیحیت در شبه جزیره عربستان بود.

اسقف نجران دعوت رسول خدا(ص) را اجابت کرد و به این منظور هیئت بزرگی را که شامل شصت نفر از اعضای کلیسا بودند، فرستاد. پیامبر خدا(س) در مسجد مدینه منوره از آنان استقبال کرد و در ابتدای این دیدار، پیامبر خدا(س) خاطر نشان کرد که رسالت او بی‌سابقه نیست؛ بلکه او آمده است تا دین حضرت عیسی(ع) و ادیان آسمانی پیشین را کامل کند و به همان چیزی دعوت می‌کند که خدای سبحان بدان دعوت کرده است: «قُولُوا آَمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَى وَعِيسَى وَمَا أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ».

آری، ما معتقدیم که مسیح(ع) هم چنانی است که در گهواره در مورد خود فرموده است: «قَالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آَتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيّاً * وَجَعَلَنِي مُبَارَكاً أَيْنَ مَا كُنْتُ وَأَوْصَانِي بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ مَا دُمْتُ حَيّاً» و خداوند عزوجل درباره او فرموده است: «إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَ رُوحٌ مِنْهُ». ما معتقد نیستیم که او دارای صفات الوهیت است یا مصلوب شده است.

سپس رئیس هیئت مسیحیان نجران از رسول خدا(ص) پرسید: اگر شما می‌گویید که حضرت مسیح بشر و پیامبری از پیامبران خداست نه فرزند خدا، پس پدرش کیست؟ آیا ممکن است در این عالم، انسان بدون پدر به دنیا بیاید؟ پس پیامبر(ص) به او فرمود: اولاً: اگر اراده و حکمت خدا اقتضا کند، این کار برای او دشوار نیست. ثانیاً: ما همان چیزی را می‌گوییم که خداوند متعال در قرآن کریم درباره او فرموده است: «إِنَّ مَثَلَ عِيسَى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آَدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ». پس همان گونه که آدم بدون پدر و مادر متولد شد، مسیح(ع) نیز بدون پدر متولد شد.

خداوند متعال در سوره مریم نحوه این ولادت را با جزئیات بیان داشته است: «وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ مَرْيَمَ إِذِ انْتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِهَا مَكَاناً شَرْقِيّاً * فَاتَّخَذَتْ مِنْ دُونِهِمْ حِجَاباً فَأَرْسَلْنَا إِلَيْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَراً سَوِيّاً * قَالَتْ إِنِّي أَعُوذُ بِالرَّحْمَنِ مِنْكَ إِنْ كُنْتَ تَقِيّاً * قَالَ إِنَّمَا أَنَا رَسُولُ رَبِّكِ لِأَهَبَ لَكِ غُلَاماً زَكِيّاً * قَالَتْ أَنَّى يَكُونُ لِي غُلَامٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ وَلَمْ أَكُ بَغِيّاً * قَالَ كَذَلِكِ قَالَ رَبُّكِ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ وَلِنَجْعَلَهُ آَيَةً لِلنَّاسِ وَرَحْمَةً مِنَّا وَكَانَ أَمْراً مَقْضِيّاً».

سپس رئیس هیئت به او گفت: اگر درباره عیسی می‌گویی که او بنده خداست، پس چگونه مردگان را زنده می‌کرد و کور و جذامی را شفا می‌داد؟ آیا جز کسی که صفات الوهیت در او متجلی باشد، می‌تواند این کار را بکند؟ رسول خدا(ص) فرمود: آنچه به دست حضرت عیسی(ع) اتفاق افتاد، به قدرت خداوند متعال بود، خداوند متعال به دست او این معجزات را انجام داد و خداوند از این واقعیت برای ما سخن گفته است: «وَرَسُولاً إِلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنِّي قَدْ جِئْتُكُمْ بِآَيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْراً بِإِذْنِ الله وَأُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَأُحْيِي الْمَوْتَى بِإِذْنِ الله وَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا تَأْكُلُونَ وَمَا تَدَّخِرُونَ فِي بُيُوتِكُمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآَيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ» [آل عمران: 49] پس همه این کارها به اذن و امر الهی به دست او انجام شدند.

در اینجا رئیس هیئت از رسول خدا(ص) پرسید: اگر حضرت عیسی(ع) آن‌طور که شما می‌گویید مصلوب نشد، پس در آن هنگام چه کسی بر دار شد؟ رسول خدا(ص) به او فرمود: ما همان چیزی را می‌گوییم که خداوند فرموده است: «وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ» بحث طولانی شد و هیئت مسیحیان نجران سؤال می‌کردند و رسول خدا(ص) با دلایل روشن و محکمی به آن‌ها پاسخ می‌گفت.

 

دلیل دعوت به مباهله

پیامبر خدا(ص) وقتی دید که گفتگو به جمع بندی مطلوب نمی‌انجامد، آنان را به همان چیزی فراخواند که خداوند متعال او را به آن فراخواند که همان مباهله باشد. مباهله آن است که هر یک از گفتگوگران از خداوند متعال بخواهد، دروغ‌گویی را که می‌داند حق با دیگری است و آن را نمی‌پذیرد با دور کردن از رحمتش عذاب کند و این یعنی در دنیا و آخرت دچار عذاب شود. همین باعث شد آیه‌ای که در ابتدای سخن تلاوت کردیم، نازل شود: «فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَةَ الله عَلَى الْكَاذِبِينَ» [آل عمران: 61].

هیئت نجران از این پیشنهاد که انتظارش را نداشتند، تعجب کردند؛ اما توافق کردند که بروند در این باره بین خود بحث کنند که چه کنند و چگونه با این وضعیت روبرو شوند. رئیسشان گفت: این مرد راه‌حل نهایی را با شما مطرح کرده است. پس ببینید که با چه کسانی با شما مباهله می‌کند. اگر با جمع زیادی با ما مباهله کرد، روش پادشاهان است و اگر با گروه کوچکی از خانواده‌اش با ما مباهله کرد، آن گونه که منش پیامبران است، ما با او مباهله نمی‌کنیم؛ زیرا او صادق است و خطر نفرین علیه خانواده و محبوب‌ترین افرادش را به جان نخواهد خرید.

بامدادان، هیئت نجران آمد، در حالی که رسول خدا(ص) در مباهله آمد که حسین(ع) را در آغوش داشت و دست حسن(ع) را گرفته بود و علی(ع) و فاطمه(س) پشت سر او قرار داشتند. سپس رسول خدا(ص) جلو آمد و به اهل بیتش فرمود: «اگر دعا کردم شما آمین بگویید.» سپس دستان خود را به سوی آسمان بلند کرد.

وقتی مسیحیان نجران دیدند که این چهار نفر اهل بیت او هستند و رسول خدا(ص) با آن‌ها مباهله می‌کند، تصمیم گرفتند وارد مباهله نشوند. سپس با پیامبر خدا(ص) به توافق رسیدند که آن‌ها به نظام اسلامی احترام بگذارند و پیامبر خدا(ص) نیز آزادی دینی‌شان را تضمین کند و مسلمانان نیز در امور کلیسا مداخله نکنند و تا زمانی که مسیحیان راه نصیحت و اصلاح را در پیش گرفته و به ظلم و ستم مبتلا نشده‌اند، از حقوق کامل شهروندی برخوردار باشند. پیامبر خدا(ص) نیز اسقف، راهب و کشیشی را تغییر ندهد.

 

درس‌هایی از مباهله

عزیزان! این رویداد برای اثبات چند چیز آمد. اول: ماهیت رابطه بایسته میان مسلمانان و مسیحیان را تبیین کرد. رابطه‌ای که اسلام بر اساس احترام متقابل بنا کرد و در جریان واقعه مباهله به وضوح آن را نشان داد. چنانکه در سیره آمده است که مسیحیان نجران وقتی به مدینه آمدند. رسول خدا(ص) و مسلمانان با وجود موضع اسلام در مورد مصلوب شدن عیسی(ع)، با صلیب‌های مسیحیان که نمایان و آشکار بودند، مخالفتی نکردند و حتی به آن‌ها اجازه دادند که در پیش چشم مسلمانان در مسجد پیامبر نماز بخوانند و ناقوس‌های خود را به صدا درآورند.

دوم: این واقعه تأکید داشت که در هر اختلافی باید منطق گفتگو وجود داشته باشد و این را ما در گفتگوهایی که به دور از فضای تنش و تحریک انجام شد، دیدیم.

سوم: مباهله با اهداف خاص آن را می‌توان به عنوان روشی برای پایان دادن به اختلافات در مواقعی که گفتگو به نتیجه نمی‌رسد، مورد استفاده قرار داد و قضاوت در موضوع مورد اختلاف را به خداوند واگذاشت که خداوند متعال در اشاره به آن فرموده است: «إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ».

سرانجام، این واقعه، جایگاه اهل بیت را نزد رسول خدا(ص) نهادینه کرد؛ زیرا نشان داد که حسن و حسین(علیهما السلام) فرزندان رسول خدا هستند، برخلاف کسانی که می‌گفتند: فرزندان دخترش، فرزندان او نیستند و زهرا(س) پیشوای زنان جهانیان است و علی(ع) جان رسول خداست و شجاعت، درایت، اخلاق و علم پیامبر در وجود او متجلی است و در نتیجه او اولین رهبر امت پس از پیامبر خداست و آنان کسانی هستند که آیه «إِنَّمَا يُرِيدُ الله لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً» [الأحزاب: 33] درباره آنان نازل شده است.

دعا می‌کنیم: خداوند ما را از کسانی قرار دهد که به نور قرآن و راه رسول خدا هدایت شده‌اند و در خط اهل بیت و پاکیزه شدگان به پاکی اهل بیت حرکت می‌کنند.

 

خطبه سیاسی:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا! به شما و خودم سفارش می‌کنم که به رفتار امیرالمؤمنین علی(ع) اقتدا کنیم. در حالی که علی(ع) به نماز مشغول بود، فقیری به مسجد آمد و درخواست کمک کرد. ولی کسی جواب او را نداد و نزدیک بود با اندوه از مسجد خارج شود. ولی علی(ع) که در حال رکوع بود به او اشاره کرد که انگشتر را از انگشتش بردارد و در راه انداختن کار خود به کار گیرد. پس این آیه بر پیامبر خدا(ع) نازل شد: «إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آَمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ». این آیه بیان می‌دارد ویژگی ممتاز علی(ع) نزد خدا و جایگاه و موقعیت او نزد خدا و رسول(ص)، به خاطر توجه او به یاری فقرا و نیازمندان است؛ حتی اگر در حال نماز باشد، طاقت ندارد که فقیری باشد و او در پی برآوردن حاجت او نباشد.

این دعوت از همه کسانی است که ولایت علی(ع) را قبول دارند؛ زیرا امکان ندارد کسی که ولایت علی(ع) را داشته باشد، اما به فقرا پشت کند و نسبت به فقر و نیازشان بی‌اعتنا باشد، بلکه باید در رفع نیازشان شتاب کند یا در این باره کوشش خود را به خرج دهد.

اگر چنین باوری داریم، شایستگی وابستگی به علی(ع) را نیز داریم تا جامعه‌ای قوی، همکار و همزیست بسازیم که قادر به رویارویی با چالش‌ها باشد.

 

حمایت از مهاجران

از روزهایی آغاز می‌کنیم که لبنان شاهد بازگشت خیل عظیمی از مهاجران است که شرایط سخت موجود در کشور و نبود فرصت‌های مناسب زندگی مانند آنچه در کشورهای دیگر پیدا می‌کنند، مانع از بازگشتشان نشد. جایی که آب، برق و دارو نیست... آن هم علی‌رغم سوء مدیریتی و فسادی که باعث شد بسیاری از آن‌ها کشور را ترک کنند و بی‌عدالتی که با تحویل دادن پول و پس‌انداز و حتی ذخیره عمر خود به بانک‌ها متحمل شدند و امروز از دسترسی به آن‌ها عاجز هستند و ممکن است در آینده نیز نتوانند این کار را انجام دهند؛ اما این بازگشت نشان دهنده میزان دلبستگی‌شان به سرزمین و وفاداری‌شان به این کشور است. آن نرفتند که بازنگردند و در مراحل سختی که کشور پشت سر گذاشت، آن را رها نکردند و نقش مهاجران لبنانی در محدودسازی تشدید بحران در این روزهای سخت روشن است.

در این زمینه به این روحیه میهن‌پرستانه و انسان دوستانه که ضامن تداوم، ثبات، بقا و گسترش این کشور است، درود می‌فرستیم تا در همه جاهایی که خارج نشینان حضور دارند، حضور داشته باشند.

این قضیه ما را بر آن می‌دارد تا از دولت لبنان بخواهیم که به فرزندان خود در دیاسپورا وفادار باشد و در تمام جاهایی که مهاجران لبنانی حضور دارند، به آن‌ها توجه کند؛ زیرا شکایت از عدم نقش فعال دولت لبنان در دیاسپورا است. تا حضور لبنانی‌ها را تقویت کند و از موجودیتشان در بحران‌ها محافظت نماید.

 

باید یک دولت کارآمد تشکیل شود

در این میان، مردم لبنان برای دستیابی به اساسی‌ترین مایحتاج زندگی خود، آن هم در شرایطی که دولت همچنان از انجام مسئولیت‌های خود در قبال شهروندان و حتی مدیریت امور خود و تأمین مطالبات کارمندان خود فاصله می‌گیرد، رنج می‌برند. متأسفانه دولت با افزایش پی در پی مالیات و عوارض که آخرین آن دلار گمرکی است، رنج مردم را افزایش می‌دهد، بدون اینکه تأثیر این امر را بر وضعیت مردم در نظر بگیرد.

در مواجهه با این واقعیت، ما هنوز به توانایی دولت در این زمینه باور داریم؛ البته زمانی که تصمیم بگیرد آنچه را که فاسد شده اصلاح کند و کسانی که دولت را اداره می‌کنند، از حساب‌های فردی و منافع جناحی و فرقه‌ای خود به نفع میهن دست بردارند و همه به جای دعوا، پرتاب توپ به زمین دیگری و انداختن مسئولیت‌ به دوش همدیگر، برای نجات کشور از فروپاشی و پیامدهای خطرناک همه جانبه آن تلاش کنند.

روشن شده است که راه چاره در این مرحله، تشکیل یک دولت جدید و کارآمد است که بتواند از عهده بارها و چالش‌های این مرحله برآید و اعتماد داخل و خارج را جلب کند و به جای صحبت در مورد کمبودها و کسانی که این خالیگاه‌ها را پر کنند، برای انتخاب رئیس جمهور جدید لبنان، آمادگی جدی بگیرد.

 

قوه قضاییه و خطوط قرمز

از سوی دیگر، با توجه به تنش‌های موجود در سطح دستگاه قضایی، آن هم پس از اینکه مشخص شد قوه قضائیه به دلیل خطوط قرمزی که اغلب نقش آن را مختل می‌کند، قادر به تحرک نیست، بار دیگر ضرورت باز گذاشتن دست قوه قضائیه را خواستار هستیم. دستگاه قضایی باید با دست باز به پرونده‌های فساد، سوء مدیریت و اتلاف بیت المال یا آنچه که به امنیت و ثبات کشور مربوط می‌شود، رسیدگی کند؛ چون بدون دستگاه قضایی پاک و عدالت محور، خارج شدن کشور از بحران‌ها یا بازگرداندن اعتماد جهانیان به آن ممکن نیست. ما خواهان دستگاه قضایی پاک و عادل هستیم. دستگاهی که در آن همه طوایف، مذاهب و مراکز سیاسی و غیرسیاسی برابر باشند. یکی پسر خانم و دیگری پسر کنیز نباشد و از مداخلات سیاسی و غیرسیاسی که اعتبار و توان ایفای نقش آن را می‌گیرد و آن را زیر سؤال ببرد.

 

محاسن ترسیم مرزها

در حال حاضر، لبنانی‌ها منتظر فضای مثبتی هستند که پیرامون مذاکرات برای تعیین حدود مرزهای دریایی صحبت می‌شود و ما می‌خواهیم حق لبنان برای بهره‌برداری کامل از منابع دریایی‌اش را تضمین کند. مشخص است این امر پس از آنی صورت گرفت که مقاومت با جدیت سیاست کمرنگ شدن مذاکرات توسط رژیم صهیونیستی را رد کرد.

امیدواریم این فضای مثبت ادامه یابد؛ اما نباید بی‌خیال باشیم، بلکه باید مراقب دشمنی باشیم که دائماً مشغول فریبکاری است و از شرایط مساعد برای به دست آوردن امتیازات اضافی بهره می‌برد.

از این رو، ما از لبنانی‌ها می‌خواهیم که هوشیار باشند و به جای هدف قرار دادن، برای حفظ وحدت داخلی و تقویت مواضع قدرت خود تلاش کنند تا اجازه ندهند دشمن وارد اختلاف داخلی‌شان شود که باعث ضایع شدن منابعی می‌شود که حق آن‌ها و نسل‌های بعدی‌شان است.

 

نشست تهران و وضعیت عراق

در ارتباط با اجلاسی که در تهران برای رسیدگی به بحران سوریه برگزار شد، امیدواریم به زودی شاهد نتایج مثبت آن باشیم؛ به گونه‌ای که وحدت و ثبات سوریه را تضمین کند و جلو مداخلات خارجی را بگیرد. مداخلاتی که حاکمیت ملی سویه و توانایی آن را در بهره‌مندی از منابع داخلی نقض کرده و باعث تداوم حملات دشمن صهیونیستی می‌شود که آخرین آن صبح امروز رخ داد.

در رابطه با آنچه در عراق روی می‌دهد، از عراقی‌ها می‌خواهیم که وحدت داخلی را تقویت کنند و دست‌های فتنه افروز و تفرقه افکن را بگیرند. آن هم در زمانی که عراقی‌ها شدیداً به همسویی صفوف برای تکمیل مراحل قانونی، چه در سطح ریاست دولت و چه تشکیل دولت جدیدی که از اعتماد مردم برخوردار باشد و حل بحران‌های بسیاری که عراق از آن‌ها رنج می‌برد یا مقابله با مداخلات خارجی که آخرین آن بمب‌گذاری بود که تعداد زیادی شهید و مجروح بر جای گذاشت، نیاز دارند.

 

نتایج چشمگیر مؤسسات خیریه سید(ره)

در خاتمه به دانش آموزان عزیز لبنانی، به ویژه دانش آموزان مدارس انجمن خیریه المبرات که در آزمون‌های رسمی گواهینامه متوسطه موفق شدند، نتایج چشمگیری کسب کردند و به رتبه‌های اول نائل آمدند تبریک و تهنیت عرض می‌کنیم.

همچنین از زحمات متولیان این مدارس اعم از مدیران، معلمان، کادر اداری و اولیای دانش آموزان به خاطر تلاش در طول سال تحصیلی تشکر و قدردانی می‌کنم. امید است که این موفقیت مقدمه‌ای برای موفقیت‌های دیگر و روزنه‌ای از امید برای آینده‌ای امیدوار کننده برای این کشور باشد.